Ποιοι θα επιβαρύνονταν αν δεν άλλαζε η ώρα, ποιες οι επιπτώσεις στους μαθητές και στην υγεία των εφήβων.

Κάθε φθινόπωρο, το Σαββατοκύριακο που γυρίζουν οι δείκτες, ακούμε το ίδιο τροπάριο. Νυχτώνει στις πέντε, η μέρα τελειώνει πριν φύγεις από το γραφείο, ο χειμώνας σού τρώει το απόγευμα. Κι η λύση που ακούγεται πιο συχνά είναι μια: να μείνει η θερινή ώρα για πάντα. Φως ως αργά, καμία αλλαγή, κανένα μίνι τζετ λαγκ δυο φορές τον χρόνο. Μόνο που το φως δεν προστίθεται. Μετακινείται. Κι όποιος κερδίζει λίγη ώρα το απόγευμα, την κλέβει από κάποιον άλλον το πρωί. Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον αποφάσισαν να αναζητήσουν ποιος θα επιβαρυνόταν περισσότερο αν η ώρα δεν άλλαζε ξανά. Σε έκθεσή τους που δημοσιεύθηκε στο Current Biology στις 29 Οκτωβρίου -την εβδομάδα που άλλαξε η ώρα-, τέθηκε ένα ερώτημα: πόσες φορές τον χρόνο θα ξεκινούσε ένα παιδί από το σπίτι του για το σχολείο πριν ανατείλει ο ήλιος.

Τι θα γινόταν αν είχαμε μονίμως θερινή ώρα;
Τις 14 έχουν φτάσει οι αμερικανικές πολιτείες που θα ήθελαν να μην αλλάξει ξανά η ώρα, ωστόσο το νομοσχέδιο δεν έχει ακόμα εγκριθεί. Photo: Pexels

Οι διαδρομές των μαθητών στο σκοτάδι
Η ομάδα, με επικεφαλής τη διδάκτορα βιολογίας Γκουαδαλούπε Ροδρίγκες Φεράντε και τον καθηγητή Οράσιο ντε λα Ιγλέσια, ξεκίνησε την έρευνα από 14 πολιτείες των ΗΠΑ, οι οποίες δεν επελέγησαν τυχαία. Σε όλες ψηφίστηκε η μόνιμη θερινή ώρα μόλις το επιτρέψει ο ομοσπονδιακός νόμος. Ανάμεσά τους η Ουάσινγκτον, η Τζόρτζια, η Αλαμπάμα, το Μισισίπι και η Γιούτα. Υπολογίζοντας την ώρα που χτυπάει το κουδούνι στα σχολεία, τον αριθμό των μαθητών και την τοποθεσία, κατέγραψαν τις ημέρες που κάθε παιδί θα έπρεπε να κάνει τη διαδρομή από το σπίτι του στο σχολείο μέσα στο σκοτάδι. Αν εφαρμοζόταν η μόνιμη θερινή ώρα στην Ουάσινγκτον αυτό θα σήμαινε σχεδόν 35 εκατομμύρια σκοτεινές διαδρομές το χρόνο σε σχέση με σήμερα, ενώ στην Τζόρτζια, θα έφταναν τα 71 εκατομμύρια. Η πιο μεγάλη διαφορά εκτιμάται στο Μισισιπή και στην Αλαμπάμα, όπου τα σχολεία ανοίγουν κατά μέσο όρο πριν από τις οκτώ. Εκεί η κάθε πολιτεία θα πήγαινε από περίπου 2 εκατομμύρια διαδρομές στο σκοτάδι σε πάνω από 20. Συνολικά σε όλες τις πολιτείες θα ξεπερνούσαν τα 2 δισεκατομμύρια οι «σκοτεινές» διαδρομές τον χρόνο.

Τι κάνει το σκοτάδι
Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε και στοιχεία από τροχαία δυστυχήματα, διαπιστώνοντας ότι η πιθανότητα θανατηφόρας παράσυρσης μαθητή είναι σχεδόν διπλάσια τις πρωινές ώρες πριν ξημερώσει, σε σύγκριση με το διάστημα μετά την ανατολή του ηλίου. Αν και οι ειδικοί διευκρινίζουν πως δεν μπορεί να υπολογιστεί ο ακριβής αριθμός των επιπλέον ατυχημάτων που θα προέκυπταν από μια ενδεχόμενη αλλαγή, τονίζουν ότι η μετακίνηση ενός παιδιού μόνο του στο σκοτάδι εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους. Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο παίζουν και οι βιολογικοί παράγοντες. Η έκθεση στο πρωινό φως ρυθμίζει το βιολογικό μας ρολόι, επηρεάζοντας άμεσα τον ύπνο, τη διάθεση, ακόμη και την όρεξη. Για τους εφήβους, των οποίων ο κιρκάδιος ρυθμός λειτουργεί εκ φύσεως με πιο αργούς ρυθμούς, η ανάγκη αυτή είναι διπλάσια.

Τι θα γινόταν αν είχαμε μονίμως θερινή ώρα;
Ερευνητική ομάδα υπολόγισε πόσες φορές ένα παιδί θα αναγκαζόταν να περπατήσει για το σχολείο του πριν ακόμα ξημερώσει. Photo: 123RF

Ακριβώς για τον λόγο αυτό, αρκετές περιοχές στις ΗΠΑ αποφάσισαν τα τελευταία χρόνια να μεταθέσουν αργότερα την ώρα έναρξης των μαθημάτων για τους μεγαλύτερους μαθητές. Το νομοσχέδιο για να καταστήσει τη θερινή ώρα μόνιμη στις ΗΠΑ ψηφίστηκε από τη Βουλή των Αντιπροσώπων τον περασμένο Ιούλιο, με 308 ψήφους υπέρ και 117 κατά, διαβιβάστηκε στη Γερουσία, αλλά εκκρεμεί η έγκρισή του από την Επιτροπή Εμπορίου, Επιστήμης και Μεταφορών. Έτσι, και φέτος οι δείκτες των ρολογιών στις ΗΠΑ γύρισαν κανονικά μία ώρα πίσω για τη χειμερινή περίοδο.

Τι θα σήμαινε αυτό για εμάς
Αντίστοιχη είναι η συζήτηση και στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια. Στη διαβούλευση της Κομισιόν το 2018 πήραν μέρος 4,6 εκατομμύρια πολίτες και το 84% ζήτησε να σταματήσει η αλλαγή της ώρας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε το 2019 την κατάργησή της από το 2021. Το Συμβούλιο δεν κατέληξε ποτέ σε μια θέση. Τον Οκτώβριο του 2025 ο Ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, ξανάνοιξε το θέμα και ζήτησε το 2026 να είναι η τελευταία χρονιά με αλλαγή δεικτών. Στην Ιταλία, φέτος τον Οκτώβριο, βουλευτής της Λέγκα παρουσίασε πρόταση ψηφίσματος για μόνιμη θερινή ώρα, έπειτα από μια αναφορά πολιτών με πάνω από 300.000 υπογραφές. Στην Ελλάδα, τα ρολόγια γύρισαν κανονικά στις 25 Οκτωβρίου.

Τι θα γινόταν αν είχαμε μονίμως θερινή ώρα;
Η έκθεση στο πρωινό φως ρυθμίζει το βιολογικό μας ρολόι, επηρεάζοντας άμεσα τον ύπνο, τη διάθεση, ακόμη και την όρεξη. Photo: 123RF

Τι θα σήμαινε μια τέτοια αλλαγή για εμάς; Η Ελλάδα βρίσκεται στη δυτική πλευρά της ζώνης ώρας της. Η ώρα Ανατολικής Ευρώπης είναι φτιαγμένη για τον 30ό μεσημβρινό, ενώ η Αθήνα βρίσκεται κοντά στον 24ο. Με απλά λόγια, το ρολόι μας τρέχει ήδη περίπου 25 λεπτά μπροστά από τον ήλιο τον χειμώνα. Με μόνιμη θερινή ώρα η απόσταση θα έφτανε σχεδόν τη μιάμιση ώρα. Στα μέσα Ιανουαρίου, ο ήλιος στην Αθήνα βγαίνει γύρω στις 7:36. Με μόνιμη θερινή ώρα θα έβγαινε γύρω στις 8:36, δηλαδή αφού τα περισσότερα σχολεία θα είχαν ήδη αρχίσει μάθημα. Μια γεύση την πήραμε φέτος: η πιο αργή ανατολή στην Αθήνα ήταν στις 24 Οκτωβρίου, στις 7:43, το τελευταίο Σάββατο πριν γυρίσουν οι δείκτες. Η μόνιμη θερινή ώρα θα έκανε τέτοια πρωινά κανόνα για τρεις μήνες. Στη Θεσσαλονίκη, στα Γιάννενα και στην Κέρκυρα, που βρίσκονται βορειότερα ή δυτικότερα, ο ήλιος θα αργούσε ακόμα πιο πολύ.

Οι ερευνητές, πάντως, προτείνουν το ανάποδο: αν είναι να σταματήσει η εναλλαγή, να μείνει μόνιμα η χειμερινή ώρα. Έτσι, θα περιορίζονταν στο μισό οι διαδρομές των μαθητών στο σκοτάδι και θα ταίριαζε καλύτερα με το βιολογικό ρολόι παιδιών και εφήβων. Αφού το ενδεχόμενο να ξεκινούν τα μαθήματα πιο αργά απορρίπτεται.

Εξωτερική φωτογραφία: Pexels