Ακόμα και οι απαισιόδοξοι είναι ικανοί να εκπαιδευθούν στη θετική σκέψη και να αποκομίσουν οφέλη από την αλλαγή της στάσης τους απέναντι στη ζωή.
Ο ψυχολόγος Μάρτιν Σέλιγκμαν, ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρίας (APA), ανέπτυξε το πεδίο της θετικής ψυχολογίας, εστιάζοντας στη μελέτη των θετικών συναισθημάτων και των δυνατών σημείων του χαρακτήρα. Μέχρι τότε, η ψυχολογία εστίαζε στα προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι άνθρωποι, στις λάθος επιλογές και πώς αυτές συνέβαλαν ώστε να αναπτυχθεί κατάθλιψη, άγχος και μειωμένη ψυχική ευεξία.
Ο ειδικός, χωρίς να απορρίπτει τις άλλες θέσεις, θέλησε να κατανοήσει καλύτερα πώς αξίζει να ζούμε τη ζωή. Η θεωρία του σχετιζόταν με ορισμένες βασικές ανάγκες: θετικά συναισθήματα, δραστηριότητες που δίνουν νόημα στη ζωή, θετικές σχέσεις με άλλους, αίσθηση πληρότητας με όσα κάνουμε και αναζητούμε και άντληση χαράς από τα επιτεύγματά μας. Ο εντοπισμός και η αξιοποίηση των ισχυρών στοιχείων της προσωπικότητας, καθώς και οι στόχοι μπορούν, σύμφωνα με τον ψυχολόγο, να κατευθύνουν τη συμπεριφορά του ανθρώπου και να οδηγήσουν σε καλή ψυχική υγεία. Η θετική σκέψη, όπως αναφέρει η Mayo Clinic, βοηθά στη διαχείριση του άγχους και μπορεί ακόμη και να βελτιώσει την υγεία σας.
Πρακτικοί τρόποι
Υπάρχουν, όμως, πρακτικοί τρόποι μέσω των οποίων μπορεί κανείς να γίνει πιο αισιόδοξος, ιδίως τη στιγμή που η οικονομική ανασφάλεια κι η διεθνής αστάθεια δε συνθέτουν ένα ευοίωνο μέλλον; Και όμως, οι ειδικοί εκτιμούν ότι ακόμα και όσοι δεν είναι φύσει αισιόδοξοι και παρά τις προκλήσεις που προκύπτουν, μπορούν να εκπαιδευθούν ώστε να βλέπουν με πιο ευχάριστη ματιά τη ζωή και το αύριο.
Η Δρ. Ντιπίκα Τσόπρα, διακεκριμένη επιστήμονας, κλινική ψυχολόγος και γνωστή ως η «Γιατρός της αισιοδοξίας» χρησιμοποιεί επιστημονικά στοιχεία και ολιστικές πρακτικές για να προσφέρει στους πελάτες της πρακτικούς τρόπους ώστε να γίνουν πιο ανθεκτικοί και αισιόδοξοι.
Όπως τονίζει η ειδικός, η αισιοδοξία δεν είναι χαρακτηριστικό της προσωπικότητας, αλλά ψυχολογική δεξιότητα που μπορεί να μάθει κανείς. Στο νέο της βιβλίο, The Power of Real Optimism, διαχωρίζει την πραγματική αισιοδοξία από την τοξική θετικότητα, τονίζοντας ότι ένας γνήσια αισιόδοξος δεν αγνοεί τα προβλήματα, αλλά τα βλέπει ως προσωρινά και διαχειρίσιμα. Προτείνει την καταγραφή όλων των επιτευγμάτων της ημέρας, όσο μικρά κι αν είναι, όπως για παράδειγμα το απλό πλύσιμο των πιάτων, έως την οριοθέτηση στις προσωπικές και επαγγελματικές σχέσεις. Σύμφωνα με την ίδια, έτσι ο εγκέφαλος αναγνωρίζει την προσπάθεια και χτίζεται αυτοπεποίθηση.
Ταυτόχρονα, συστήνει την αποδοχή των αρνητικών συναισθημάτων, καθώς η προσπάθεια ελέγχου ή η καταπίεσή τους μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο κατάθλιψης. Για αυτό το λόγο, συμβουλεύει τον περιορισμό της έκθεσης σε δυσάρεστες ειδήσεις: μια πρωινή και μια απογευματινή ενημέρωση είναι αρκετές για να αποτραπεί η αίσθηση της έκτακτης ανάγκης, ιδίως όταν είμαστε συναισθηματικά ευάλωτοι. Όταν, ωστόσο, η ανησυχία και οι φόβοι υπερισχύουν, η Τσόπρα συστήνει τον καθορισμό συγκεκριμένου χρόνου για την επεξεργασία τους. Με λίγα λόγια, είναι εντάξει να ανησυχείτε αρκεί να αφιερώνετε στο ζήτημα που σας προβληματίζει μόνο λίγα λεπτά την ημέρα (περίπου 15).
Σε δηλώσεις της στους Times, εξηγεί ότι πιο αποτελεσματικό από την αποφυγή ανεπιθύμητων σκέψεων είναι η διακριτική αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας. Η αντικατάσταση συμπεριφορών με εκείνες που θέλουμε να καλλιεργήσουμε, μπορεί να έχει καλά αποτελέσματα. Για παράδειγμα, συμβουλεύει η φράση «Θέλω να κόψω το τσιγάρο», να αντικατασταθεί με την πρόταση «Θέλω πιο υγιείς πνεύμονες».
Πολλαπλά τα οφέλη
Σύμφωνα με τη Mayo Clinic, η θετική ματιά μπορεί να αυξήσει το προσδόκιμο ζωής, να μειώσει τα ποσοστά κατάθλιψης, να περιορίσει τα επίπεδα άγχους και πόνου, να ενισχύσει την αντοχή απέναντι σε ασθένειες, να εντείνει τη σωματική και ψυχική ευεξία, να ευνοήσει την καρδιαγγειακή υγεία και να ελαττώσει τις πιθανότητες εκδήλωσης καρδιαγγειακών νοσημάτων και εγκεφαλικών επεισοδίων. Σε περιπτώσεις ασθενών με καρκίνο, η θετική σκέψη συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο θανάτου και καλύτερη αντιμετώπιση των δυσκολιών και των περιόδων έντονου άγχους.
Συγκεκριμένα, μελέτη με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο ΜακΓκιλ στον Καναδά, διαπίστωσε ότι αισιόδοξοι ασθενείς με καρκίνο κεφαλής και τραχήλου ανέφεραν υψηλότερο επίπεδο ζωής τόσο πριν όσο και μετά τη θεραπεία, υποδηλώνοντας ότι η θετική τους οπτική μείωσε τις επιπτώσεις που σχετίζονται με προβλήματα υγείας. Παράλληλα, οι αισιόδοξοι άνθρωποι τείνουν να έχουν μεγαλύτερη επίγνωση της κατάστασης της υγείας τους και της στάσης που πρέπει να ακολουθήσουν για να παραμείνουν υγιείς, περιορίζοντας τους παράγοντες κινδύνου όπως άγχος, κατανάλωση αλκοόλ, διατροφή, κάπνισμα και άσκηση.
Eισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image