Ο Δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας μίλησε στο συνέδριο Greece Talks που διοργάνωσαν το Travel.gr και το Πρώτο Θέμα στην Κρήτη και εστίασε σε δύο μεγάλες προκλήσεις: την αποκατάσταση από τον σεισμό του 2021 και την αξιοποίηση του νέου αεροδρομίου.
Υπάρχουν περιοχές και δήμοι στη χώρα, που βρίσκονται στο περιθώριο των μεγάλων αποφάσεων και υπάρχουν αντίστοιχα κάποιοι άλλοι, που βρίσκονται στο επίκεντρό τους χωρίς να το έχουν ζητήσει. Ο Δήμος Μινώα Πεδιάδας ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Το νέο διεθνές αεροδρόμιο στο Καστέλι χτίζεται στα εδάφη του. Ο ΒΟΑΚ τον διασχίζει. Και ο σεισμός του 2021 τον «γονάτισε». Ο Βασίλης Κεγκέρογλου, Δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας, διαχειρίζεται όλα αυτά ταυτόχρονα, με την ψυχραιμία κάποιου που έχει μάθει να μετράει τις δυνάμεις του και να επιλέγει τις μάχες του.
Για τον ίδιο, η Κρήτη βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. «Έχουμε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο», λέει, «και η Κρήτη, που πάντα ήταν στην πρωτοπορία της οικονομίας ως πρωτοβουλία του ιδιωτικού τομέα, οφείλει να προσαρμοστεί». Η νέα εποχή, εξηγεί, δεν σημαίνει εγκατάλειψη της παραδοσιακής ταυτότητας, σημαίνει να την κρατήσεις ζωντανή μέσα σε ένα νέο οικονομικό και τεχνολογικό πλαίσιο.
Η αποκατάσταση των ζημιών του σεισμού του 2021
Η πρώτη πρόκληση, λέει, δεν είναι το αεροδρόμιο. Είναι η αποκατάσταση. Ο σεισμός του 2021 δεν άφησε πίσω του μόνο κατεστραμμένα κτίρια, γονάτισε την οικονομία και την ίδια την κοινωνία. Τέσσερα χρόνια μετά, από τα 3.500 περίπου κίτρινα κτίρια έχουν εκδοθεί μόλις 450 άδειες επισκευής. «Η κυβέρνηση έδωσε στις πρώτες εβδομάδες τις προκαταβολές για τη στεγαστική συνδρομή», αναφέρει «και τώρα δεν τους δίνει τις άδειες». Η κριτική του στον τρόπο λειτουργίας του κράτους είναι οξεία: οι άδειες εκδίδονται από το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης με λογική συγκεντρωτική και ξεπερασμένη, όπου υπάλληλοι μετράνε ρωγμές για να υπολογίσουν προϋπολογισμούς. «Είναι σοβιετικό μοντέλο», δηλώνει απερίφραστα. Η πρόοδος των τελευταίων μηνών οφείλεται, κατά τον ίδιο, στην τοποθέτηση ενός προϊσταμένου, γιατί το αρμόδιο τμήμα δεν είχε καν προϊστάμενο.
Το αεροδρόμιο, ο Νότος και η μάχη για την Παπούρα
Η δεύτερη πρόκληση είναι το αεροδρόμιο -και εδώ ο τόνος αλλάζει. Ο κ. Κεγκέρογλου δεν το αντιμετωπίζει με καχυποψία. Το αντιμετωπίζει ως ευκαιρία που απαιτεί σχεδιασμό για να αξιοποιηθεί σωστά. «Από μόνο του το αεροδρόμιο μπορεί να δώσει ανάπτυξη», λέει, «αλλά άλλο αυτό και άλλο να υπάρχει ένας σχεδιασμός αξιοποίησης των ευκαιριών». Ο τόπος του, επισημαίνει, είναι γεωμετρικά το κέντρο της Κρήτης, Βορράς-Νότος, Ανατολή-Δύση. Αυτό δημιουργεί ένα νέο επίκεντρο με δυνατότητες που η υπόλοιπη Κρήτη δεν έχει: αρχαιολογικούς χώρους παγκόσμιας σημασίας, ισχυρή αγροτική παραγωγή με ΠΟΠ προϊόντα, και έναν Νότο που παραμένει ακόμη ανέγγιχτος από τα λάθη της άναρχης τουριστικής ανάπτυξης του Βορρά. «Στον Βορρά ο ιδιωτικός τομέας πήγαινε μπροστά και μετά ερχόταν ο σχεδιασμός», λέει. Αυτό δεν πρέπει να επαναληφθεί. Χωροταξικό, Νότιος Οδικός Άξονας, σύνδεση αεροδρομίου με μέσο σταθερής τροχιάς προς το Ηράκλειο, είναι τα έργα που πιέζει να ενταχθούν στον σχεδιασμό.
Υπάρχει όμως και μια μάχη που διεξάγεται αυτή τη στιγμή. Η ΥΠΑ σχεδιάζει να τοποθετήσει ραντάρ δίπλα στο μνημείο της Παπούρας, το μεγαλύτερο και παλαιότερο σωζόμενο μνημείο στον Αιγαιακό χώρο, χρονολογούμενο στο 3.000 π.Χ. Αυτό θα το καθιστούσε μη επισκέψιμο και θα καθυστερούσε και το ίδιο το αεροδρόμιο. Σε συνεργασία με το Πολυτεχνείο, ο Δήμος έχει προτείνει επτά εναλλακτικές θέσεις. Η υπόθεση βρίσκεται στο ΣτΕ.
Ένας τόπος με βάθος και οι άνθρωποι που επιστρέφουν
Αυτό που κάνει τον κ. Κεγκέρογλου να μιλά με μεγαλύτερη ζεστασιά είναι το πολιτιστικό αποτύπωμα του τόπου του και αυτό είναι εξαιρετικά πλούσιο. Στον Δήμο βρίσκεται η Μινωική έπαυλη του Γαλατά, το λεγόμενο «έβδομο ανάκτορο», που μόλις εντάχθηκε σε πρόγραμμα αναστήλωσης και αξιοποίησης μέσω προγραμματικής σύμβασης με το Υπουργείο Πολιτισμού. Παράλληλα, ο αρχαιολογικός χώρος της Λύκτου ανασκάπτεται από δύο αμερικανικά πανεπιστήμια της Νέας Υόρκης και το Πρίνστον με ευρήματα που, όπως λέει ο ίδιος, αποδεικνύονται «πολύ σημαντικά». Όλα αυτά, σε συνδυασμό με την ισχυρή παραγωγή ελαιόλαδου ΠΟΠ και την τοπική παράδοση της Μινωικής αγγειοπλαστικής, σκιαγραφούν έναν τόπο με βάθος που δεν έχει ακόμη αξιοποιηθεί τουριστικά όσο του αξίζει.
Όταν η συζήτηση στρέφεται στο τι αφήνει η Κρήτη στον επισκέπτη, ο Κεγκέρογλου απαντά με μια λέξη που επιστρέφει δύο φορές: βίωμα. «Είναι ο τρόπος ζωής που τον βιώνουν παράλληλα με εμάς όταν μας επισκέπτονται», συμπληρώνει. Ήθη, έθιμα, πολιτισμός, φυσικό περιβάλλον, ιστορία όλα αυτά δεν τα παρατηρεί ο επισκέπτης από απόσταση. Τα ζει. Και αυτό εξηγεί, κατά τον ίδιο, γιατί τόσοι άνθρωποι επιστρέφουν ξανά και ξανά. «Χρειάζονται αυτές τις τονωτικές ενέσεις της Κρήτης», καταλήγει -και δεν το λέει μεταφορικά.