Μελέτη δείχνει ότι οι μεγαλύτεροι ηλικιακά άνθρωποι είναι περισσότερο πρόθυμοι να δώσουν χρήματα τόσο σε συγγενείς και φίλους, όσο και σε όσους δε βρίσκονται στο στενό τους κύκλο.

Oταν καλούμαστε να προσφέρουμε, δεν δίνουμε σε όλους το ίδιο. Στη μητέρα μας είμαστε πρόθυμοι να δώσουμε σχεδόν τα πάντα. Στον κολλητό μας πολλά. Σε έναν συνάδελφο σαφώς λιγότερα, και σε έναν άγνωστο στον δρόμο συνήθως μόνο μερικά ψιλά. Οι ψυχολόγοι ονομάζουν αυτό το φαινόμενο «κοινωνική έκπτωση»: όσο μεγαλύτερη είναι η συναισθηματική μας απόσταση από κάποιον, τόσο μικρότερη αξία δίνουμε στην ευημερία του. Το ερώτημα που απασχολεί όσους μελετούν τη γήρανση είναι αν αυτό το φαινόμενο αλλάζει με τα χρόνια.

Γιατί τα ηλικιωμένα άτομα είναι πιο γενναιόδωρα ακόμα και με αγνώστους
Σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία τείνουν να είναι γενναιόδωροι με γνωστούς, αγνώστους αλλά και και για φιλανθρωπικούς σκοπούς. Photo: Pexels

Το πείραμα με τα χρήματα
Η ψυχολόγος Γι Λου, επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Δυτικού Κεντάκι, σε συνεργασία με το Κινεζικό Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ και το Πανεπιστήμιο του Πεκίνου, διεξήγαγε σχετική έρευνα. Σε σχεδόν 1.000 ενήλικες κάθε ηλικίας, από τις ΗΠΑ και την Κίνα, ζητήθηκε να αναφέρουν πόσα χρήματα θα μοιράζονταν με έναν στενό συγγενή, μέχρι έναν εντελώς άγνωστο και πόσα θα έδιναν για φιλανθρωπικό σκοπό. Οι μεγαλύτεροι ηλικιακά αποδείχθηκαν πιο γενναιόδωροι. Το εντυπωσιακό, όμως, δεν ήταν μόνο στο ποσό που θα έδιναν στους δικούς τους, αλλά και σε εκείνους που απομακρύνονταν από το στενό τους κύκλο. Οι ηλικιωμένοι, φάνηκαν πρόθυμοι να δώσουν περισσότερα τόσο σε γνωστούς όσο σε αγνώστους, καθώς και σε φιλανθρωπίες. Ένα ακόμα ενδιαφέρον στοιχείο που προέκυψε ήταν ότι όσοι θεωρούσαν ισότιμους τους άλλους, ήταν πιο γενναιόδωροι, σε αντίθεση με όσους έκριναν σημαντικό το κοινωνικό status. «Οι μεγαλύτεροι άνθρωποι δεν ζητούν μόνο στήριξη», σχολίασε η Λου, αλλά μπορούν να αποτελέσουν και σημαντική πηγή γενναιοδωρίας. Για μια χώρα σαν τη δική μας η φράση έχει βάρος, αλλά θα φτάσουμε κι εκεί.

Μια ιστορία με παρελθόν
Πριν περίπου μια δεκαετία, επιστημονική ομάδα του Εθνικού Πανεπιστημίου της Σιγκαπούρης, με επικεφαλής τον Ρονγκζούν Γιου, διεξήγαγε το ίδιο πείραμα σε 78 ανθρώπους, οι μισοί κοντά στα 70 και οι υπόλοιποι με μέσο όρο ηλικίας τα 23. Αμφότερες οι ομάδες έδειξαν γενναιοδωρία με την οικογένεια και τους στενούς φίλους. Ωστόσο, οι μεγαλύτεροι έδιναν περισσότερα ακόμα και σε μακρινούς συγγενείς και στους αγνώστους, χωρίς να περιμένουν ανταπόδοση. Οι ερευνητές μίλησαν για κίνητρο που ξεπερνά το εγώ. Έφτασαν μάλιστα να υποθέσουν ότι κάτι αλλάζει σε νευροβιολογικό επίπεδο, γιατί το μοτίβο θύμιζε όσα είχαν δει σε προηγούμενα πειράματα με την ωκυτοκίνη, τη λεγόμενη «ορμόνη της αγάπης» που ενισχύει την ενσυναίσθηση και την οικειότητα. Το 2021 ψυχολόγοι του Τορόντο, με επικεφαλής την καθηγήτρια Ψυχολογίας Τζούλια Σπάνιολ, ανέλυσαν δεδομένα από 16 μελέτες με περισσότερους από 1.000 συμμετέχοντες. Οι μεγαλύτεροι ήταν σταθερά πιο αλτρουιστές, και ούτε το εισόδημα ούτε η μόρφωση ούτε το φύλο εξηγούσαν τη διαφορά. Το εύρημα έμενε ίδιο είτε επρόκειτο για πραγματική συμπεριφορά είτε για απλές δηλώσεις.

Γιατί τα ηλικιωμένα άτομα είναι πιο γενναιόδωρα ακόμα και με αγνώστους
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι πίσω από τη στάση των μεγαλύτερων βρίσκονται οι αξίες μιας άλλης γενιάς. Photo: 123RF

Η Γι Λου σε συνεργασία με την καθηγήτρια Αναπτυξιακής Ψυχολογίας, Κορίνα Λέκενχοφ, του Πανεπιστημίου Κορνέλ δημοσίευσε μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε δύο ομάδες Αμερικανών: 870 τηλεφωνικά και 474 διαδικτυακά και δια ζώσης. Στην πρώτη ομάδα, η γενναιοδωρία προς τους μακρινούς ανθρώπους ανέβαινε με την ηλικία. Στη δεύτερη, όσοι έκαναν τις λιγότερες διακρίσεις ήταν οι μεσήλικες. Στις φιλανθρωπίες, δεν υπήρξε καμία διαφορά ανάμεσα στις ηλικίες. Βέβαια, οι ερευνητές επισημαίνουν πως πρόκειται για πρόθεση και όχι για πράξη, ενώ δεν προκύπτει ότι όσο ο άνθρωπος μεγαλώνει γίνεται πιο γενναιόδωρος. Απλώς ότι οι σημερινοί εβδομηντάρηδες δίνουν περισσότερα από τους εικοσιπεντάχρονους. Είναι πιθανό, επομένως, να μιλάμε απλώς για μια γενιά που μεγάλωσε με άλλες αξίες. Το γιατί παραμένει αναπάντητο. Δεν αποκλείεται ότι όσο μικραίνει ο ορίζοντας του χρόνου, οι άνθρωποι να επιλέγουν στόχους που τους γεμίζουν συναισθηματικά, αντί για εκείνους που εξυπηρετούν απλώς το μέλλον τους.

Μια χώρα που γερνάει
Στην Ελλάδα η κατάσταση είναι διαφορετική. Σύμφωνα με έκθεση του 2024 για τις δωρεές από το Charities Aid Foundation, η Ελλάδα είχε τη μεγαλύτερη άνοδο στον κόσμο, ανεβαίνοντας 15 μονάδες μέσα σε έναν χρόνο. Οι Έλληνες βοηθούν τους αγνώστους πολύ περισσότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αυτό παρατηρείται κυρίως στους νέους και λιγότερο στους ηλικιωμένους. Ταυτόχρονα, όμως, προκύπτει ένα ερώτημα: οι σημερινοί νέοι που βοηθούν τους αγνώστους, θα γίνουν ακόμα πιο γενναιόδωροι όταν φτάσουν τα 70; Ή μήπως η γενναιοδωρία που βλέπουμε στους σημερινούς ηλικιωμένους είναι χαρακτηριστικό μιας παλιάς γενιάς που δεν θα ξαναϋπάρξει;

Εξωτερική φωτογραφία: 123RF