Οι Έλληνες δουλεύουν περισσότερες ώρες από σχεδόν όλους τους Ευρωπαίους. Η οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμούς πάνω από τον μέσο όρο της Ένωσης. Τα στοιχεία δείχνουν μια εικόνα πιο σύνθετη απ’ όσο χωράει ένας τίτλος.
Ένας υπάλληλος σε γραφείο του κέντρου της Αθήνας φεύγει τις περισσότερες μέρες μετά τις έξι το απόγευμα. Δεν είναι εξαίρεση, είναι ο κανόνας. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, οι άνδρες με πλήρη απασχόληση στην Ελλάδα εργάζονται κατά μέσο όρο 41,8 ώρες την εβδομάδα κι οι γυναίκες 38,8, τιμές από τις υψηλότερες σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η χώρα βρίσκεται σχεδόν τέσσερις ώρες πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, απόσταση που ισοδυναμεί περίπου με μία επιπλέον οκτάωρη εργάσιμη μέρα κάθε εβδομάδα. Στην άλλη άκρη της κλίμακας, χώρες όπως η Ολλανδία καταγράφουν πραγματικές ώρες εργασίας γύρω στις 32, σχεδόν οκτώ ώρες λιγότερες την εβδομάδα από την Ελλάδα.
Το ερώτημα που προκύπτει αβίαστα είναι πού πηγαίνουν όλες αυτές οι ώρες. Η ετήσια έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ επιχειρεί μια απάντηση, και δεν είναι απλή. Σύμφωνα με το ΙΝΕ, η παραγωγικότητα της εργασίας στην Ελλάδα έχει ανακάμψει τα τελευταία χρόνια, ενώ οι μισθοί δεν έχουν ακολουθήσει τον ίδιο ρυθμό. Το αποτέλεσμα είναι μια «ψαλίδα»: το μερίδιο που καταλήγει στα κέρδη των επιχειρήσεων μεγαλώνει, ενώ το μερίδιο που καταλήγει στις αμοιβές της εργασίας παραμένει πίσω.
Ο πυρήνας του παραδόξου
Το ΙΝΕ περιγράφει τη σημερινή Ελλάδα ως χώρα με «αρνητική απόκλιση» σε σχέση με τον υπόλοιπο ευρωπαϊκό χώρο. Υψηλή ένταση εργασίας και ανακάμπτουσα παραγωγικότητα δεν μεταφράζονται σε αντίστοιχη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, τουλάχιστον όχι ακόμα. Τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα δαπανούν, σύμφωνα με την έκθεση, μεταξύ 70% και 80% του μισθού τους μόνο για βασικές ανάγκες όπως στέγη, ενέργεια κι διατροφή, κάτι που σημαίνει πως ο πραγματικός πληθωρισμός που βιώνουν είναι υψηλότερος από τον επίσημο γενικό δείκτη. Παράλληλα, η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση που δουλεύουν συνήθως και τα Σαββατοκύριακα, με ποσοστό 31,5%, νούμερο που από μόνο του λέει πολλά για το πώς μοιάζει μια τυπική εβδομάδα εργασίας εδώ.
Η εικόνα αυτή θα ήταν ελλιπής αν σταματούσε εδώ, γιατί τα ίδια χρόνια η ελληνική οικονομία καταγράφει ρυθμούς ανάπτυξης πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,1% το 2025, οι επενδύσεις κατά 8,9%, ξεπερνώντας τις αρχικές προβλέψεις του προϋπολογισμού, κι ο ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 2,9%, με τις προβλέψεις για το 2026 να τον τοποθετούν χαμηλότερα, στο 2,2%. Σαράντα έξι κλάδοι της οικονομίας προσφέρουν πλέον μέσο μισθό υψηλότερο από τον μέσο όρο του συνόλου, με τη βιομηχανία να έχει ιδιαίτερα ενισχυμένο ρόλο ανάμεσά τους. Η ανεργία αποκλιμακώνεται εντονότερα στις νεότερες ηλικίες και στις γυναίκες, ομάδες που παραδοσιακά είχαν μεγαλύτερη δυσκολία πρόσβασης στην απασχόληση. Είναι, με απλά λόγια, δύο εικόνες που συνυπάρχουν χωρίς να αναιρεί η μία την άλλη.
Ο κατώτατος μισθός, που από τον Απρίλιο του 2026 διαμορφώνεται σε 920 ευρώ βασικό, με προσαυξήσεις ανά τριετία προϋπηρεσίας που μπορούν να τον οδηγήσουν πάνω από τα 1.200 ευρώ για τους πιο έμπειρους εργαζόμενους, παραμένει χαμηλός σε σύγκριση με χώρες όπως η Γερμανία ή η Γαλλία. Στη σύγκριση όμως σε όρους αγοραστικής δύναμης, δηλαδή τι μπορεί πραγματικά να αγοράσει κανείς με αυτά τα χρήματα στην τοπική αγορά, η απόσταση της Ελλάδας από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο μικραίνει αισθητά, κι εδώ είναι που τα σκέτα νούμερα αρχίζουν να παραπλανούν αν δεν τα διαβάσεις σωστά.
Τι δείχνει τελικά το πορτοφόλι
Υπάρχει και μια δεύτερη νύξη στα στοιχεία, λιγότερο γνωστή, που αξίζει προσοχή. Όταν η σύγκριση γίνεται όχι με βάση τον ονομαστικό μισθό αλλά με βάση το τι μένει τελικά καθαρό στην τσέπη μετά τις κρατήσεις, η εικόνα της Ελλάδας βελτιώνεται αισθητά. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, η χώρα εμφανίζει από τις χαμηλότερες κρατήσεις μισθού σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, γύρω στο 17%, τη στιγμή που ο μέσος Ευρωπαίος εργαζόμενος επιβαρύνεται με υπερτριπλάσιο ποσό κρατήσεων ετησίως. Το αποτέλεσμα είναι πως, βάσει καθαρών αποδοχών, η Ελλάδα ανεβαίνει στην τέταρτη θέση της Eνωσιακής κατάταξης, καθώς χώρες με πολύ υψηλότερο ονομαστικό μισθό, όπως η Γερμανία ή η Γαλλία, χάνουν δεκάδες χιλιάδες ευρώ ετησίως σε φόρους κι εισφορές. Είναι ένα στατιστικό εύρημα που σπάνια βρίσκει τον δρόμο του στη δημόσια συζήτηση, ίσως γιατί δεν χωράει εύκολα σε τίτλο.
Από την 1η Ιανουαρίου του 2026 εφαρμόζεται επιπλέον νέα φορολογική κλίμακα με μεγαλύτερες μειώσεις, ιδίως για οικογένειες με παιδιά, στοιχείο που ενδέχεται να μεταβάλει περαιτέρω τη σύγκριση όταν ενσωματωθούν οι φετινές φορολογικές δηλώσεις. Ο νέος εργασιακός νόμος που προβλέπει μεγαλύτερη ευελιξία για τις επιχειρήσεις, κι ένα ανοιχτό ερώτημα για το πώς θα εξελιχθούν οι ήδη υψηλές ώρες εργασίας τα επόμενα χρόνια, ερώτημα που θα απαντηθεί μόνο με τα επόμενα στοιχεία, όχι με εικασίες σήμερα.
Το τελικό συμπέρασμα δεν χωράει σε μία γραμμή, κι ίσως αυτό είναι το πιο τίμιο πράγμα που μπορεί να πει κανείς για την ελληνική οικονομία αυτή τη στιγμή. Η Ελλάδα δουλεύει περισσότερο από σχεδόν όλη την Ευρώπη, με μισθούς που, σε ονομαστικούς όρους, παραμένουν χαμηλοί. Ταυτόχρονα αναπτύσσεται με ρυθμό υψηλότερο του μέσου όρου, κι όταν η σύγκριση γίνεται με βάση το τι μένει πραγματικά στην τσέπη, η θέση της βελτιώνεται.
Και οι δύο εικόνες είναι αληθινές, κι αυτό ακριβώς είναι το ενδιαφέρον της υπόθεσης. Ποια από τις δύο νιώθει πιο κοντά στην πραγματικότητά του ο μέσος εργαζόμενος, όταν κλείνει το γραφείο στις έξι κι ξέρει πως αύριο θα ξανανοίξει το ίδιο νωρίς, είναι ερώτημα που κανένας μέσος όρος δεν απαντά μόνος του, κι ίσως ούτε χρειάζεται να το κάνει.
Εισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image