Κάλια Κωνσταντινίδου (Empiria Group): «Γιατί η τιμή δεν μπορεί να υπερβαίνει την αξία»

Η συνιδιοκτήτρια της Empiria Group, της εταιρείας η οποία ιδρύθηκε το 1989 στη Σαντορίνη από τον σύζυγό της Αντώνη Ηλιόπουλο, βλέπει στην επιμήκυνση της σεζόν μια ευκαιρία για την ελληνική φιλοξενία. Ο όμιλος, διαθέτει σήμερα επτά ξενοδοχεία σε Κυκλάδες και Πελοπόννησο και σχεδιάζει την είσοδό του στην Αθήνα. Η ανάπτυξή του φέρνει στο τραπέζι και ερωτήματα που αφορούν συνολικά τον κλάδο: πόσο μπορούν ακόμη να ανεβαίνουν οι τιμές, τι περιθώρια έχουν τα νησιά να δεχθούν περισσότερη δραστηριότητα και πώς στεγάζονται οι άνθρωποι που εργάζονται σε αυτά;

Από τις 2 έως τις 4 Οκτωβρίου, το Parīlio στις Κολυμπήθρες της Πάρου θα φιλοξενήσει το πρώτο PHOS σε συνεργασία με τα Design Hotels και υπό την αιγίδα του ΕΟΤ: Ηχοθεραπεία, εργαστήρια κυκλαδίτικης χειροτεχνίας και συζητήσεις γύρω από τον ελληνικό πολιτισμό. Η επιλογή του χρόνου είναι μέρος της ιδέας. Όπως λέει η Κάλια Κωνσταντινίδου, πρόκειται για «μια εμπειρία σχεδιασμένη για τον Οκτώβριο, όχι για το καλοκαίρι».

Η Empiria Group διοργανώνει το τριήμερο σε συνεργασία με τα Design Hotels και υπό την αιγίδα του ΕΟΤ.

Πότε η τιμή ξεπερνά την αξία
Στην πολυτελή φιλοξενία, η συζήτηση για τις τιμές δεν τελειώνει στο κόστος ενός δωματίου. Ο επισκέπτης κρίνει την εξυπηρέτηση, το φαγητό και όσα συναντά έξω από το ξενοδοχείο. Κρίνει, επίσης, έναν ελληνικό προορισμό σε σύγκριση με επιλογές σε άλλες χώρες. Η κυρία Κωνσταντινίδου συνδέει την πορεία της μέσης ημερήσιας τιμής δωματίου, του ADR, με την αξία που εισπράττει ο πελάτης. Θεωρεί ότι η Ελλάδα διαθέτει ισχυρό φυσικό και πολιτιστικό κεφάλαιο, αλλά η ανταγωνιστικότητά της απέναντι στην Ιταλία και την Τουρκία «δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην αύξηση των τιμών». Χρειάζονται επενδύσεις στους ανθρώπους, στις υποδομές και στην προστασία του χαρακτήρα των προορισμών. «Δεν πιστεύω ότι υπάρχει ένα συγκεκριμένο “ταβάνι” στις τιμές», λέει. «Υπάρχει όμως ένα όριο στο πόσο μπορεί να αυξάνεται η τιμή χωρίς να συνοδεύεται από αντίστοιχη αύξηση της αξίας».

Το εστιατόριο Lure του Mystique στην Οία, μέλος του Empiria Group, με τα τραπέζια του να ακολουθούν την πλαγιά και τη θέα να ανοίγεται προς την καλντέρα της Σαντορίνης.

Τι κοστίζει η «συνειδητή πολυτέλεια»
Η «συνειδητή πολυτέλεια» είναι κεντρική έννοια στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η Empiria. Ρωτήσαμε την κυρία Κωνσταντινίδου τι σημαίνει, πέρα από την περιγραφή μιας εμπειρίας, και αν το κόστος της μπορεί να αποτυπωθεί. Την ορίζει ως «μια λειτουργική επιλογή που διαπερνά όλον τον κύκλο ζωής ενός έργου»: από τον σχεδιασμό και την επιλογή υλικών μέχρι τη λειτουργία του ξενοδοχείου και τις συνεργασίες με τοπικούς παραγωγούς. Αναγνωρίζει ότι το αρχικό κόστος είναι συχνά υψηλότερο. Δεν δίνει, ωστόσο, έναν αριθμό που να δείχνει πόσο αυξάνεται η επένδυση ανά δωμάτιο. Κατά την εκτίμησή της, η διαφορά αποσβένεται μακροπρόθεσμα, μέσα από την ανταγωνιστικότητα της επιχείρησης και την αντοχή του προορισμού. Το ερώτημα είναι αν ο επισκέπτης πληρώνει περισσότερο γι’ αυτή την επιλογή. «Πληρώνει premium όχι ρητά “για τη βιωσιμότητα”, αλλά για το αποτέλεσμά της», απαντά. Για μέρος της αγοράς, αναγνωρίζει, παραμένει ακόμη κάτι επιθυμητό και όχι καθοριστικό. «Για το κοινό στο οποίο απευθυνόμαστε γίνεται σταδιακά προϋπόθεση».

Ο όμιλος έχει δημοσιεύσει Impact Report για το 2025. Όταν όμως η συζήτηση φτάνει στο ποσοστό των εσόδων ή των κεφαλαιουχικών δαπανών που κατευθύνεται στη βιωσιμότητα, η κυρία Κωνσταντινίδου δεν δίνει συγκεκριμένο ποσό. Η ίδια επιμένει ότι η βιωσιμότητα «δεν είναι γραμμή προϋπολογισμού, είναι κριτήριο σχεδιασμού» και αναφέρεται στα υλικά, στην ενέργεια, στις συνεργασίες με παραγωγούς και στις δράσεις για τις τοπικές κοινότητες.

Η πέτρινη είσοδος του Istoria Beach του Empiria Group, στον Περίβολο της Σαντορίνης πλαισιώνει τη θέα προς τη θάλασσα και τη μαύρη ηφαιστειακή παραλία.

Ανάπτυξη σε νησιά υπό πίεση
Η συζήτηση αποκτά άλλη βαρύτητα όταν γίνεται για επενδύσεις στις Κυκλάδες. Τα ίδια νησιά που προσελκύουν το ενδιαφέρον της πολυτελούς φιλοξενίας αντιμετωπίζουν πίεση στις υποδομές και επαναφέρουν διαρκώς το ζήτημα της φέρουσας ικανότητάς τους. Η Κάλια Κωνσταντινίδου χαρακτηρίζει τον υπερτουρισμό πραγματική πρόκληση για πολλούς ελληνικούς προορισμούς. Λέει ότι πριν από κάθε νέα επένδυση ο όμιλος εξετάζει αν το έργο μπορεί να ενταχθεί στον τόπο χωρίς να τον αλλοιώσει και τι μπορεί να προσφέρει στην τοπική κοινωνία. Για τη διαχείριση της ζήτησης δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις υποδομές: πρέπει να επαρκούν τόσο για τους επισκέπτες όσο και για όσους ζουν στα νησιά όλο τον χρόνο.
Σε αυτή τη συζήτηση εντάσσει και πρωτοβουλίες όπως το PHOS, που επιδιώκουν να συνδέσουν την παραμονή του επισκέπτη με τον τόπο. «Η επιτυχία ενός ξενοδοχειακού ομίλου δεν πρέπει να κρίνεται μόνο από το πόσους επισκέπτες φιλοξενεί, αλλά και από το τι αφήνει πίσω του», σημειώνει. Το τι αφήνει πίσω της κάθε επένδυση είναι, τελικά, και το πιο απαιτητικό μέρος αυτής της θέσης.

Ο Οκτώβριος ως δοκιμή
Το PHOS θα ξεκινήσει από την Πάρο και, σύμφωνα με την ίδια, θα μεταφερθεί στη συνέχεια και σε άλλα ξενοδοχεία του ομίλου, με διαφορετικό περιεχόμενο κάθε φορά. Είναι ακόμη νωρίς, λέει, για να αποτιμηθεί οικονομικά το εγχείρημα: «Βρισκόμαστε ακόμη στο πρώτο κεφάλαιο και θεωρώ πρόωρο να μιλήσουμε για συγκεκριμένο ορίζοντα απόσβεσης». Η επιλογή του Οκτωβρίου συνδέεται και με μια ευρύτερη αλλαγή που η ίδια παρατηρεί στη ζήτηση. Θεωρεί ότι η εικόνα των νησιωτικών ξενοδοχείων που στηρίζονται αποκλειστικά στον Ιούλιο και τον Αύγουστο έχει αρχίσει να μεταβάλλεται. Η Σαντορίνη, θυμίζει, άνοιξε νωρίς τη σεζόν της πέρα από τους μήνες αιχμής. Παράλληλα, η έντονη καλοκαιρινή ζέστη στρέφει ορισμένους ταξιδιώτες προς την άνοιξη και το φθινόπωρο. Μια μεγαλύτερη σεζόν μπορεί να μοιράσει την επισκεψιμότητα σε περισσότερους μήνες και να προσφέρει εργασία για μεγαλύτερο διάστημα. Δεν λύνει, από μόνη της, τα προβλήματα των νησιών. Δείχνει όμως γιατί ο Οκτώβριος ενδιαφέρει πλέον τους ξενοδόχους ως μήνας δραστηριότητας και όχι απλώς ως επίλογος του καλοκαιριού.

Η ιδιωτική βεράντα σουίτας του Eréma στη Μήλο, μέλος του Empiria Group, με πισίνα και ανεμπόδιστη θέα στο Αιγαίο.

Η στέγη των ανθρώπων της σεζόν
Για έναν όμιλο του οποίου εννέα στους δέκα εργαζομένους είναι εποχικοί, η επιμήκυνση της σεζόν συνδέεται αναπόφευκτα με τις συνθήκες εργασίας και διαμονής. Στα νησιά, όπου η διαθέσιμη κατοικία είναι συχνά περιορισμένη και ακριβή, η στέγαση του προσωπικού απαιτεί σημαντικούς πόρους. «Η εμπειρία του επισκέπτη ξεκινά από την εμπειρία του ανθρώπου που εργάζεται στον όμιλο», λέει η κυρία Κωνσταντινίδου. Σύμφωνα με την ίδια, η Empiria επενδύει στη διαμονή των εποχικών εργαζομένων, στις συνθήκες εργασίας, στην ίση αμοιβή για ίση εργασία και στις δυνατότητες εξέλιξης. Δεν προσδιορίζει, ωστόσο, στην απάντησή της πόσους εργαζομένους καλύπτουν οι λύσεις στέγασης ή ποια μορφή έχουν. Επικαλείται επίσης την έρευνα εργαζομένων του 2025: το 82% δήλωσε ότι νιώθει μέρος της ομάδας, το 75% ότι η δουλειά του αναγνωρίζεται και το 72% ότι είχε ευκαιρίες προσωπικής και επαγγελματικής εξέλιξης. Είναι στοιχεία για την εμπειρία των εργαζομένων, όχι μέτρο της επάρκειας της στέγασής τους. Δείχνουν, πάντως, γιατί ο όμιλος συνδέει τη διατήρηση σταθερών ομάδων με την ποιότητα της υπηρεσίας που προσφέρει.

Από την τιμή του δωματίου έως το σπίτι του εργαζομένου, η συζήτηση επιστρέφει στο ίδιο ερώτημα: τι χρειάζεται να στηρίζει μια ακριβότερη εμπειρία φιλοξενίας; Η απάντησή της είναι ότι η τιμή μπορεί να ανεβαίνει όσο ανεβαίνει και η αξία. Για τα ξενοδοχεία και τους προορισμούς όπου δραστηριοποιούνται, αυτή η αξία θα πρέπει να αποδεικνύεται στην πράξη.