Στο μπεστ σέλερ βιβλίο της Tiny Experiments, η νευροεπιστήμονας Anne-Laure Le Cunff προτείνει να κάνουμε διαρκώς νέα μικρά πειράματα.
Ένα σωσίβιο για όλες εκείνες τις αποφάσεις που ναυαγούν, ένα δίχτυ ασφαλείας για τους στόχους που πέφτουν στο κενό. Για τη διακοπή του καπνίσματος που διήρκεσε μόλις πέντε ημέρες, για το Dry January που κράτησε μέχρι τα Θεοφάνεια, για το χρονικό όριο στα social media που δεν εφαρμόστηκε ποτέ. Στο “Tiny Experiments: How to Live Freely in a Goal-Obsessed World” (Μικροσκοπικά πειράματα: πώς να ζείτε ελεύθερα σε έναν κόσμο που είναι εμμονικός με τους στόχους, εκδόσεις Profile Books), η νευροεπιστήμονας Anne-Laure Le Cunff παρουσιάζει έναν διαφορετικό τρόπο να αντιμετωπίζουμε τη ζωή, την προσωπική εξέλιξη και την επίτευξη των στόχων μας. Αντί να σχεδιάζουμε τη ζωή σαν μια ευθεία διαδρομή με αυστηρά καθορισμένους στόχους, υποστηρίζει ότι πρέπει να τη βλέπουμε ως ένα πεδίο πειραματισμού.
Η συγγραφέας προτείνει «μικρά πειράματα» -δοκιμές περιορισμένης διάρκειας που μας επιτρέπουν να εξερευνούμε μια ιδέα χωρίς να δεσμευόμαστε ότι θα την ακολουθήσουμε για πάντα. Η χιλιοειπωμένη φράση-διαταγή «από Δευτέρα, δίαιτα», για παράδειγμα, θα μπορούσε να αντικατασταθεί με ένα σχέδιο: Πώς θα ήταν άραγε αν δοκιμάζαμε να περιορίσουμε τη ζάχαρη και τα λιπαρά για δύο εβδομάδες; Θα είχαμε περισσότερη ενέργεια και καλύτερη διάθεση; Η Le Cunff υποστηρίζει ότι δεν έχει σημασία μόνο το αποτέλεσμα, αλλά κυρίως όσα μαθαίνουμε από τη διαδικασία. Η παραδοσιακή προσκόλληση στους μεγάλους, μακροπρόθεσμους στόχους συχνά δημιουργεί άγχος, φόβο αποτυχίας και ενοχή. Επιπλέον, μας υποχρεώνει να γνωρίζουμε εξαρχής τι θέλουμε να κάνουμε. Όμως η ζωή είναι απρόβλεπτη και οι πραγματικές μας επιθυμίες συχνά αποκαλύπτονται μόνο μέσα από την εμπειρία.
Μια διαφορετική προσέγγιση στη ζωή
Ενας κύκλος παρατήρησης, υπόθεσης, δράσης και αναστοχασμού. Παρατηρούμε τι συμβαίνει στη ζωή μας, διατυπώνουμε μια πιθανή εξήγηση ή επιθυμία, σχεδιάζουμε ένα μικρό πείραμα και στη συνέχεια αξιολογούμε τι μάθαμε. Η αποτυχία, επομένως, παύει να αποτελεί προσωπική ήττα και μετατρέπεται σε χρήσιμη πληροφορία, την οποία μπορούμε να αξιοποιήσουμε στην επόμενη προσπάθειά μας. Επίσης, το βιβλίο προάγει την αποδοχή της ατέλειας, την περιέργεια και την ευελιξία. Αντί να αναζητούμε διαρκώς τον «σωστό» τρόπο ζωής, μπορούμε να τον ανακαλύπτουμε στην πορεία. Έτσι, η πρόοδος δεν μετριέται μόνο με την επίτευξη στόχων, αλλά με την ικανότητά μας να μαθαίνουμε, να αλλάζουμε κατεύθυνση και, τελικά, να δημιουργούμε μια ζωή που ανταποκρίνεται περισσότερο σε αυτό που πραγματικά θέλουμε.
Η νευροεπιστήμονας αμφισβητεί τη λατρεία της εποχής μας για τους μεγάλους στόχους, τα αυστηρά πλάνα και την αδιάκοπη παραγωγικότητα. Μας καλεί να μετατρέψουμε τη ζωή μας σε ένα διαρκές εργαστήριο, όπου επιτρέπεται να δοκιμάζουμε, να αλλάζουμε γνώμη και να ξεκινάμε ξανά. Η ιδέα είναι απλή: αντί να παίρνουμε μεγάλες και συχνά αγχωτικές αποφάσεις, σχεδιάζουμε μικρά «πειράματα». Θέλουμε να ξεκινήσουμε journaling; Μπορούμε να γράψουμε για λίγες ημέρες, ώστε να διαπιστώσουμε αν μας βοηθά πραγματικά στη μείωση του άγχους και στην ψυχική ευεξία. Σκεφτόμαστε να ξεκινήσουμε περπάτημα; Δοκιμάζουμε πρώτα μικρούς, ευχάριστους, καθημερινούς περιπάτους πριν φτάσουμε στα 8.000 βήματα την ημέρα. Ονειρευόμαστε να αρχίσουμε το διάβασμα; Ξεκινάμε σταδιακά, με ένα ποίημα την ημέρα, την ώρα του πρωινού καφέ. Ανυπομονούμε να απαλλαγούμε από μια κακή συνήθεια; Αντί να προσπαθήσουμε να την «κόψουμε μαχαίρι», την περιορίζουμε για ένα συγκεκριμένο διάστημα και παρατηρούμε τα οφέλη.
Για τη Le Cunff, η ζωή είναι ένα πεδίο έρευνας, απαλλαγμένο από τον φόβο της αποτυχίας, όπου πειραματιζόμαστε με νέα πράγματα -χόμπι, συνήθειες, ιδέες, αλλαγές- χωρίς την απαίτηση να γίνουν αμέσως μόνιμο κομμάτι της ζωής μας. Όπως υποστηρίζει, το σημαντικό δεν είναι αν ένα πείραμα «πετυχαίνει», αλλά τι μας αποκαλύπτει. Κάθε δοκιμή παράγει πληροφορίες: μας δείχνει τι μας ταιριάζει, τι δεν θέλουμε, τι μας δίνει ενέργεια και προς ποια κατεύθυνση αξίζει να κινηθούμε. Ακόμη και μια αποτυχημένη προσπάθεια, επομένως, δεν είναι χαμένος χρόνος αλλά χρήσιμη γνώση.
Το “Tiny Experiments” προτείνει τελικά μια πιο ελεύθερη σχέση με το μέλλον. Δεν χρειάζεται να έχουμε όλες τις απαντήσεις ούτε να επιλέξουμε μία διαδρομή για πάντα. Μπορούμε να προχωράμε με περιέργεια, να μαθαίνουμε από την εμπειρία και να επαναπροσδιορίζουμε την πορεία μας. Ίσως, υποστηρίζει η συγγραφέας, μια πιο ενδιαφέρουσα ζωή να μη χτίζεται με μεγάλες αποφάσεις, αλλά με μικρά πειράματα που μας βοηθούν να ανακαλύψουμε ποιοι θέλουμε πραγματικά να γίνουμε.
Η Anne-Laure Le Cunff είναι νευροεπιστήμονας, επιχειρηματίας και πρώην στέλεχος της Google. Είναι δημιουργός της εκπαιδευτικής κοινότητας Ness Labs και συγγραφέας του δημοφιλούς newsletter της, ενώ θεωρείται κορυφαία ειδικός στην ενσυνείδητη παραγωγικότητα και τη συστηματική καλλιέργεια της περιέργειας. Έχει φιλοξενηθεί σε μέσα όπως τα Wired, Rolling Stone και Business Insider. Ζει στο Λονδίνο.
Tiny Experiments: How to Live Freely in a Goal-Obsessed World, Anne-Laure Le Cunff, εκδόσεις Profile Books.
Εξωτερική φωτογραφία: @ Christian Stahl / Unsplash