Ο Ζοάν Λαπόρτα μετέτρεψε μέσα σε πέντε χρόνια τον καταλανικό σύλλογο από ένα χρεοκοπημένο κλαμπ σε μια πανίσχυρη οικονομική δύναμη.
Δεν έχουν περάσει παρά λίγες ώρες από τη στιγμή που 32.934 άνθρωποι με κάρτα μέλους της Μπαρτσελόνα, του ιστορικού συλλόγου της Καταλονίας, προσήλθαν στις κάλπες και με την ψήφο τους επιβράβευσαν τον άνθρωπο που έσωσε τον σύλλογο από την χρεοκοπία. Ο Ζοάν Λαπόρτα, ο 62χρονος επιφανής δικηγόρος, θα ξεκινήσει την τέταρτη εκλεγμένη θητεία του στον προεδρικό θώκο του συλλόγου, που σύμφωνα με το έμβλημά του είναι «mes que un club», κάτι περισσότερο από μία ομάδα. Η προίκα του είναι ένα τεράστιο ποσοστό αποδοχής (69,6%), το μεγαλύτερο που έχει πετύχει από τότε που συμμετέχει σε εκλογές.
Τι δείχνει η αποδοχή
Τα μέλη του συλλόγου εκτίμησαν περισσότερο τις θαρραλέες του αποφάσεις και κινήσεις για την οικονομική εξυγίανση του συλλόγου παρά τη σωρεία τίτλων, εγχώριων και διεθνών, στις οποίες συνέβαλε τα προηγούμενα χρόνια που βρισκόταν στο τιμόνι. Η άνοιξη του 2021 βρήκε τη Μπαρτσελόνα σε μια κατάσταση που ελάχιστοι μπορούσαν να φανταστούν για έναν από τους ισχυρότερους ποδοσφαιρικούς οργανισμούς του πλανήτη.
Τότε που ο Ζοάν Λαπόρτα επέστρεψε στην προεδρία του συλλόγου, η οικονομική εικόνα που αποκάλυψε η διοίκηση μετά από οικονομικό έλεγχο ήταν σχεδόν καταστροφική. Τα συνολικά χρέη και οι υποχρεώσεις του συλλόγου έφταναν τα 1,35 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ η καθαρή θέση του κλαμπ ήταν αρνητική κατά περίπου 451 εκατομμύρια ευρώ. Με απλά λόγια, τα χρέη υπερέβαιναν τα περιουσιακά στοιχεία, κάτι που στην επιχειρηματική γλώσσα θεωρείται κατάσταση τεχνικής χρεοκοπίας.
Η κατάσταση ήταν αποτέλεσμα μιας σειράς παραγόντων που είχαν συσσωρευτεί τα προηγούμενα χρόνια. Η διοίκηση του Ζοσέπ Μαρία Μπαρτομέου είχε αυξήσει δραματικά τις δαπάνες, ιδιαίτερα στο μισθολογικό κόστος των ποδοσφαιριστών, το οποίο είχε φτάσει να αντιστοιχεί στο 103% των ετήσιων εσόδων του συλλόγου. Την ίδια στιγμή, τα διοικητικά έξοδα είχαν αυξηθεί κατά 56% σε λίγα χρόνια, ενώ το κόστος χρηματοδότησης είχε εκτιναχθεί πολλαπλάσια λόγω του αυξανόμενου δανεισμού.
Η πανδημία COVID-19 επιδείνωσε ακόμη περισσότερο την κρίση. Για σχεδόν ενάμιση χρόνο το Καμπ Νου παρέμεινε χωρίς φιλάθλους, γεγονός που στέρησε από τη Μπαρτσελόνα εκατομμύρια ευρώ από εισιτήρια, επισκέψεις στο μουσείο και εμπορικές δραστηριότητες. Το οικονομικό αποτέλεσμα ήταν ζημιές εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ μέσα σε μία μόνο σεζόν και αδυναμία παραγωγής θετικών ταμειακών ροών.
Η πρώτη κίνηση της νέας διοίκησης
Το πρώτο βήμα ήταν η σταθεροποίηση της ρευστότητας. Η Μπαρτσελόνα αναγκάστηκε να λάβει άμεσα δάνειο 80 εκατομμυρίων ευρώ για να καλύψει τρέχουσες υποχρεώσεις, ενώ παράλληλα προχώρησε σε μεγάλη αναχρηματοδότηση χρέους ύψους σχεδόν 600 εκατομμυρίων ευρώ με διεθνείς επενδυτές, μειώνοντας το κόστος εξυπηρέτησης του δανεισμού. Η οικονομική αναδιάρθρωση όμως δεν μπορούσε να γίνει χωρίς δραστικές αποφάσεις. Το πιο συμβολικό γεγονός ήταν η αποχώρηση του Λιονέλ Μέσι το καλοκαίρι του 2021. Παρά την ιστορική σημασία του Αργεντινού για το κλαμπ, η Μπαρτσελόνα δεν μπορούσε να τον κρατήσει χωρίς να παραβιάσει το salary cap (δηλαδή το μισθολογικό πλαφόν) της La Liga, του ισπανικού πρωταθλήματος. Η διοίκηση επέλεξε να μειώσει δραστικά το μισθολογικό κόστος και να επαναφέρει το μισθολογικό μοντέλο σε βιώσιμα επίπεδα.
Το επόμενο βήμα ήταν αυτό που η ίδια η διοίκηση ονόμασε «economic levers»: Οικονομικοί μοχλοί. Η Μπαρτσελόνα πούλησε ποσοστό των μελλοντικών τηλεοπτικών της δικαιωμάτων του πρωταθλήματος για περίπου 667,5 εκατομμύρια ευρώ, ενώ προχώρησε και στην πώληση μεριδίων σε θυγατρικές δραστηριότητες όπως τα ψηφιακά media και τα στούντιο του συλλόγου. Οι κινήσεις αυτές προσέφεραν άμεση ρευστότητα. Επέτρεψαν στο κλαμπ να εξισορροπήσει τους ισολογισμούς του και να συμμορφωθεί με τους ισπανικούς και διεθνείς οικονομικούς κανονισμούς.
Παράλληλα, η διοίκηση έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην εμπορική αξιοποίηση του brand της Μπαρτσελόνα. Το τμήμα Barça Licensing & Merchandising επεκτάθηκε διεθνώς, ενισχύοντας τις πωλήσεις προϊόντων και το ηλεκτρονικό εμπόριο. Τα έσοδα από merchandising έφτασαν τα 170 εκατομμύρια ευρώ, αυξημένα κατά 55%, ενώ τα έσοδα από χορηγίες άγγιξαν τα 259 εκατομμύρια ευρώ χάρη σε νέες συμφωνίες και επέκταση συνεργασιών που υπήρχαν ήδη.
Η οικονομική ανάκαμψη άρχισε να γίνεται ορατή μετά το 2023. Παρά το γεγονός ότι η ομάδα αγωνιζόταν προσωρινά στο Ολυμπιακό Στάδιο του Μονζουίκ λόγω των έργων ανακαίνισης του Καμπ Νου, τα συνολικά λειτουργικά έσοδα του συλλόγου πλησίασαν τα 994 εκατομμύρια ευρώ, ένα από τα υψηλότερα επίπεδα στην ιστορία του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου. Την ίδια περίοδο το μισθολογικό κόστος μειώθηκε δραστικά και πλέον αντιστοιχεί περίπου στο 54% των συνολικών εσόδων, ποσοστό που θεωρείται βιώσιμο σύμφωνα με τα πρότυπα της UEFA. Το χρέος μειώθηκε επίσης κατά περίπου 90 εκατομμύρια ευρώ, ενώ τα λειτουργικά αποτελέσματα του συλλόγου επέστρεψαν σε θετικό έδαφος. Κατέγραψαν λειτουργικό κέρδος περίπου 72 εκατομμυρίων ευρώ στη σεζόν 2024-25.
Το νέο Καμπ Νου
Η οικονομική εξυγίανση της Μπαρτσελόνα, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι όλα τα προβλήματα έχουν εξαφανιστεί. Το συνολικό χρέος παραμένει υψηλό, περίπου 1,45 δισεκατομμύρια ευρώ, κυρίως λόγω του τεράστιου έργου ανακατασκευής του Καμπ Νου και του ευρύτερου project «Espai Barça». Το έργο, που χρηματοδοτείται μέσω δανεισμού άνω του 1,4 δισεκατομμυρίου ευρώ από διεθνείς επενδυτές, αναμένεται να μετατρέψει το στάδιο σε μια πολυλειτουργική επιχειρηματική εγκατάσταση με σημαντικά αυξημένα έσοδα.
Η διοίκηση εκτιμά ότι το νέο Καμπ Νου, το οποίο εγκαινιάζεται εντός λίγων εβδομάδων, θα προσθέσει πάνω από 200 εκατομμύρια ευρώ ετήσια έσοδα μέσω VIP θέσεων, εμπορικών χώρων, συνεδριακών εγκαταστάσεων και εκδηλώσεων. Σε αυτό το σενάριο, η Μπαρτσελόνα θα μπορούσε να φτάσει σε ετήσια έσοδα άνω του 1 δισεκατομμυρίου ευρώ μέσα στα επόμενα χρόνια, επίπεδο που θα την επαναφέρει στην κορυφή της οικονομικής ιεραρχίας του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου.
Ο Λαπόρτα δεν είναι ούτε οικονομολόγος, ούτε μπίζνεσμαν. Στις συνεντεύξεις του, την ώρα της αντάρας, τόνισε ότι βάζει «πάνω απ’ όλα την κοινή λογική». Το αν τα κατάφερε, το δείχνουν οι αριθμοί. Το ζήτημα είναι ότι ο σύλλογος, παρά την οικονομική αστάθεια, δεν σταμάτησε να είναι ανταγωνιστικός. Από το 2003 ως το 2010, όταν έκανε την πρώτη του θητεία ως πρόεδρος, η Μπάρτσα κέρδισε 69 διαφορετικούς τίτλους, ανάμεσά τους και ένα ανεπανάληπτο ρεκόρ 6 ποδοσφαιρικών τίτλων μέσα σε μία ημερολογιακή χρονιά το 2009. Τα νούμερα των ταμείων, όμως, αποδείχτηκαν πολύ σημαντικότερα.
Η ιστορία της οικονομικής εξυγίανσης της Μπαρτσελόνα αποτελεί ένα ιδιαίτερο παράδειγμα για τον σύγχρονο αθλητικό κόσμο. Ένας οργανισμός που το 2021 αντιμετώπιζε χρέη δισεκατομμυρίων και αδυναμία πληρωμής μισθών, μέσα σε λίγα χρόνια κατάφερε να επαναφέρει τη λειτουργική του κερδοφορία, να μειώσει τα έξοδα και να επεκτείνει τις εμπορικές του δραστηριότητες.
Φωτογραφίες: Getty Images / Ideal Image