Ποιοι είναι οι «Άγγελοι των Καναλιών» που αποστολή τους είναι να καθαρίσουν τα κανάλια του Μιλάνου.
Περισσότερα από 1.000 ποδήλατα, 150 ηλεκτρικά πατίνια, καλαθάκια από το σουπερμάρκετ, μπουκάλια, μαχαιροπίρουνα μιας χρήσης, ακόμα και πινακίδες οδικής σήμανσης, καναπέδες, αλλά και ένα βραχιόλι Tiffany. Κάτω από την επιφάνεια του νερού στα κανάλια του Μιλάνο, τα περίφημα Ναβίλι, κρύβεται ένας… άλλος κόσμος, πολύ διαφορετικός από την πολυτέλεια και την αίγλη της οικονομικής πρωτεύουσας της Ιταλίας.
Στην μποέμ περιοχή του Μιλάνου, εκεί που χτυπά η καρδιά της νυχτερινής ζωής, με τα καφέ, εστιατόρια και μπαρ κατά μήκος των καναλιών, ιδίως στο Ναβίλιο Γκράντε και τη Ντάρσενα, το αρχαίο λιμάνι της πόλης, μαζί με τις βαρκάδες στα ήρεμα νερά των Ναβίλι πλέουν και δεκάδες σκουπίδια. Τα ιστορικά κανάλια κατασκευάστηκαν τον 12ο αιώνα για τη δημιουργία ενός δικτύου πλωτών οδών για τη μεταφορά ανθρώπων και εμπορευμάτων. Χάρη σε αυτά, χτίστηκε το μνημείο-σύμβολο της πόλης, ο καθεδρικός ναός με το χρυσό άγαλμα της Παναγίας, το Ντουόμο. Από τα λατομεία της λίμνης Ματζόρε μεταφέρθηκε μέσα από το «μεγάλο κανάλι» το μάρμαρο Καντόλια που «ντύνει» τον ναό και «αντιδρά» στις ακτίνες του ήλιου, με τις φλέβες του να αλλάζουν αποχρώσεις σύμφωνα με το φως της ημέρας.
Οι ασυνείδητοι περαστικοί, αγνοώντας την ιστορικότητα του σημείου, καθώς και βασικούς κανόνες συμπεριφοράς, ευγένειας και κοινωνικής ευπρέπειας πετούν από καπάκια μπουκαλιών, αποτσίγαρα, μέχρι πλαστικές σακούλες και κοινόχρηστα ποδήλατα ή πατίνια που έχει θέσει στη διάθεση των πολιτών ο δήμος. Έτσι, ανάμεσα στα ψάρια και τους μυοκάστορες -ένα υδρόβιο, χωροκατακτητικό τρωκτικό που έχει μετατρέψει τα κανάλια σε βιότοπο- «κολυμπούν» και τόνοι απορριμμάτων.
Οι «Άγγελοι των Καναλιών»
Η ομάδα «Άγγελοι των Καναλιών» δημιουργήθηκε αυθόρμητα, ως τρόπος έκφρασης της αγάπης για το Μιλάνο. Στόχος των μελών της είναι η διατήρηση της καθαριότητας των καναλιών και ιδρυτής της είναι ο Σιμόνε Λούνγκι, γνωστός ως «φύλακας των Ναβίλι». Χάρη στις γνώσεις του, ως προπονητής κανό και καγιάκ, ο Λούνγκι σε συνεργασία με τον κωπηλατικό όμιλο Canottieri San Cristoforo, πλέει καθημερινά, μέρα-νύχτα, χειμώνα-καλοκαίρι, ακόμα και υπό αντίξοες καιρικές συνθήκες και καθαρίζει τα νερά των καναλιών. Τη στιγμή που στις όχθες τους ζει η νεολαία του Μιλάνου και ντόπιοι και τουρίστες ξεχύνονται στην υπαίθρια αγορά με τις αντίκες, ο Λούνγκι κι οι υπόλοιποι «Αγγελοι» εργάζονται σκληρά για να επαναφέρουν τη χαμένη ομορφιά της μικρής Βενετίας της Λομβαρδίας.
Οι «Αγγελοι» εξελίχθηκαν και πλέον αποτελούν την ένωση «Άγγελοι του ωραίου – Μιλάνο», στην οποία συμμετέχουν 20 εθελοντικές ομάδες που καθαρίζουν σε εβδομαδιαία βάση πολλές διαφορετικές περιοχές της πόλης. Σε αυτές, πλέον, συμμετέχουν και πολίτες που βρίσκονται σε αναστολή ή πρέπει να εκτελέσουν κοινωφελή εργασία, ενώ διοργανώνονται και εκδηλώσεις με ανθρώπους του θεάματος που ζουν και κατάγονται από τη πόλη.
Πώς ξεκίνησε η αγάπη για την καθαριότητα
Ο Λούνγκι έμαθε από μικρή ηλικία όχι μόνο τι σημαίνει καθαριότητα και σεβασμός προς τον πλησίον, αλλά και τι θα πει συλλογική ευθύνη. Όταν χιόνιζε, ο πατέρας του τον έστελνε να φτυαρίσει τον διάδρομο από την είσοδο μέχρι το γκαράζ του σπιτιού τους. Δεν περιοριζόταν όμως μόνο εκεί. Του ζητούσε επίσης να καθαρίσει το δρομάκι στο σπίτι της γιαγιάς του, αλλά και το πεζοδρόμιο μπροστά από το σπίτι τους. Ως παιδί δεν μπορούσε να καταλάβει γιατί ένας δημόσιος χώρος, όπως το πεζοδρόμιο, και όχι μόνο ο ιδιωτικός τους χώρος, έπρεπε να καθαρίζεται από τον ίδιο. Μεγαλώνοντας όμως συνειδητοποίησε ότι ακόμη και ό,τι θεωρούμε «ξένο» αξίζει σεβασμό. «Το παγκάκι, το πεζοδρόμιο, τα Ναβίλι είναι δικά μου. Και αν βρωμίσουν, θυμώνω, ακριβώς όπως θα θύμωνα αν κάποιος λέρωνε το σαλόνι μου», είπε χαρακτηριστικά σε συνέντευξή του στον ιταλικό Τύπο.
Το Tiffany και το Dragonboat
Σε αντίθεση με ό,τι θα μπορούσε να φανταστεί κανείς, τα νερά των Ναβίλι είναι καθαρά. Δεν είναι κατάλληλα για κατανάλωση ή κολύμβηση ωστόσο είναι φιλόξενα για ορισμένα είδη ψαριών και για τα τρωκτικά που τείνουν να εξελιχθούν σε… νέα μασκότ του Μιλάνου. Χάρη στη διαύγεια του νερού, ο Λούνγκι εντοπίζει εύκολα τα απορρίμματα, ιδίως τα ογκώδη. Πάνω σε ένα Dragonboat, ένα κανό κινεζικής προέλευσης, πλέει στην ήρεμη επιφάνεια του νερού και μόλις εντοπίσει τα σκουπίδια είτε βουτάει, είτε τα δένει σε ένα ειδικά διαμορφωμένο καλάμι και τα ανασύρει. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα ποδήλατα είναι τα πιο εύκολα, καθώς χρειάζονται μόλις λίγα λεπτά για να τα ανιχνεύσει και να τα μεταφέρει στο σκάφος, παρά το μεγάλο βάρος τους.
Ο 54χρονος που στο παρελθόν διετέλεσε διευθυντής σημαντικού αθλητικού συλλόγου του Μιλάνου, μιλώντας στην Corriere della Sera, αποκάλυψε ότι μια ημέρα βρήκε ένα βραχιόλι Tiffany στον πυθμένα του καναλιού. Η αντανάκλαση του ήλιου στο ασημένιο κόσμημα τράβηξε τη προσοχή του και, όταν τελικά το «ψάρεψε», αποφάσισε να το δωρίσει στην πρώην σύζυγό του, διαβεβαιώνοντάς την ότι δεν επρόκειτο για δώρο επανασύνδεσης αλλά ήταν η μόνη που θα μπορούσε να το εκτιμήσει.
Μπορεί τέτοια ευρήματα να σπανίζουν, όμως, δεν ισχύει το ίδιο για τις πλαστικές τρομπέτες που πωλούν οι πλανόδιοι. Παρέες που διασκεδάζουν στα μπαρ της περιοχής και καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες αλκοόλ, τις χρησιμοποιούν και στη συνέχεια, για αστείο, τις εκτοξεύουν στα νερά των Ναβίλι. Όσο για τα ποδήλατα, οι βάνδαλοι τα πετούν για να αποφύγουν τη χρέωση της υπηρεσίας. Όπως εξηγεί, «είναι ο τρόπος τους να προσπαθήσουν να φανούν τολμηροί χωρίς κανένα κόστος». Μέσα σε μόλις τρεις μήνες, ανέσυρε 50 κοινόχρηστα ποδήλατα.
Για τη δράση του τιμήθηκε από με την υψηλότερη διάκριση της πόλης του Μιλάνου, το Ambrogino d’oro, που απονέμεται σε πρόσωπα ή οργανισμούς που προσφέρουν σημαντικές υπηρεσίες και αφοσιώνονται στο κοινό καλό. Ο «Αγγελος» των καναλιών συνεχίζει την αποστολή του με συμπολίτες του, οι οποίοι έχουν ακολουθήσει το παράδειγμά του για μια ομορφότερη και βιώσιμη πόλη για όλους.
Εισαγωγική φωτογραφία: Simone Lunghi/Facebook