Σκιές, λιπ γκλος, βερνίκι, κραγιόν είναι μόνο μερικά από τα καλλυντικά που απευθύνονται σε μικρούς και κινούνται ανάμεσα στο δημιουργικό παιχνίδι και τον κόσμο της ομορφιάς.
«Μαμά, όταν μεγαλώσω θα φοράω και εγώ κραγιόν». Αυτή ήταν η φράση της 3,5 ετών κόρης μου όταν με είδε να χρωματίζω τα χείλη μου με ένα απλό ενυδατικό προϊόν με διακριτικό χρώμα. Ποτέ δεν ήμουν λάτρης των έντονων χρωμάτων στα χείλη. Θεωρούσα ότι δεν προσέφεραν κάτι ουσιαστικό στη συνολική μου εικόνα και έτσι δεν υιοθέτησα το κραγιόν ως σταθερό στοιχείο της καθημερινότητάς μου. Στα μάτια της μικρής μου, όμως, εκείνη τη στιγμή «η μαμά έβαζε κραγιόν». Και η ιδέα ότι κάποτε θα το κάνει κι εκείνη, την έκανε να νιώθει μεγάλη. Άλλωστε, όταν είμαστε παιδιά θέλουμε να μεγαλώσουμε βιαστικά κι όταν τελικά μεγαλώνουμε, νοσταλγούμε την ανεμελιά που έμεινε πίσω.
Μονόκεροι, πριγκίπισσες, γοργόνες και μπαλαρίνες «ντύνουν» συχνά τις συσκευασίες καλλυντικών που απευθύνονται σε ένα πολύ συγκεκριμένο κοινό: τα μικρά κορίτσια. Σε συνδυασμό με μια πανδαισία χρωμάτων -από το ροζ και το φούξια μέχρι το μοβ και το λιλά, πασπαλισμένα με γενναιόδωρες δόσεις γκλίτερ- τα προϊόντα γίνονται ακαταμάχητα στα παιδικά μάτια. Τοποθετημένα σε στρατηγικά σημεία μέσα στα καταστήματα, συχνά στο ύψος των μικρών «πελατών» ώστε να είναι άμεσα ορατά, μετατρέπονται εύκολα σε αντικείμενο πόθου. Σκιές για τα μάτια, ρουζ, λιπ γκλος, μανό, λειτουργούν όλα σαν μικρογραφία του κόσμου των μεγάλων, σχεδιασμένα για μικρές κυρίες που ζητούν από τη μαμά και τον μπαμπά να τους τα αγοράσουν.
Παιχνίδι, μίμηση και φαντασία
Το μακιγιάζ σε αυτή την ηλικία λειτουργεί πρωτίστως ως παιχνίδι ρόλων. Τα παιδιά μιμούνται τους ενήλικες για να κατανοήσουν τον κόσμο. Μέσα από το «βάζω κραγιόν όπως η μαμά» καλλιεργείται η ταύτιση, η σύνδεση, η φαντασία. Το χρώμα και το γκλίτερ δεν είναι ματαιοδοξία, είναι έκφραση, δημιουργικότητα, πειραματισμός. Όπως αναφέρει η ψυχολόγος Ρίνα Πατέλ στο περιοδικό Today’s Parent, τα παιδιά αγαπούν να είναι δημιουργικά και να «τραβούν» τους γονείς τους στις δραστηριότητές τους. Το παιχνίδι με το μακιγιάζ με τη μαμά ή τον μπαμπά, μπορεί να ενθαρρύνει το συνεργατικό παιχνίδι και να ενισχύσει την αυτοεκτίμηση.
Η ειδικός προτείνει παρ’όλα αυτά, να αναφερθεί το ζήτημα της ομορφιάς και τι σημαίνει για το παιδί, καθοδηγώντας την συζήτηση ώστε να κατανοήσει ότι δεν απαιτείται μακιγιάζ για να είναι αποδεκτό ή να θεωρείται όμορφο. Πρέπει να δοθεί η ιδέα ότι το μακιγιάζ αποτελεί μια μορφή παιχνιδιού. Δεν είναι αναγκαίο, ούτε αποτελεί εργαλείο για την «τελειότητα». Η Πατέλ χαρακτηρίζει ζωτικής σημασίας τη συζήτηση με τα παιδιά για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα φίλτρα, την επεξεργασία φωτογραφιών, ώστε να γνωρίζουν σε τι μπορεί να εκτεθούν στο μέλλον. Παράλληλα, απαραίτητο είναι να ενισχυθεί στα παιδιά η αγάπη για τον εαυτό τους, αποθαρρύνοντας τη σύγκριση με εικόνες στο διαδίκτυο. Με λίγα λόγια, όταν το μακιγιάζ γίνεται σε ασφαλές πλαίσιο μπορεί να ενισχύσει το παιδί.
Η σκοτεινότερη πτυχή
Σύμφωνα με έκθεση του Ιδρύματος Renfrew Center, σχεδόν το 58% των κοριτσιών φορούν μακιγιάζ, με το 65% να ξεκινούν σε ηλικία 8-13 ετών. Το 20% εκείνων, νιώθουν ανασφάλεια αν δε μακιγιαριστούν, με το 20% να αισθάνονται αμήχανα, το 17% μη ελκυστικά και το 15% σαν να λείπει κάτι. Μόνο σε ποσοστό 5% αισθάνονται πιο όμορφα χωρίς μακιγιάζ. Σε ποσοστό 27% σπάνια ή ποτέ δεν φεύγουν χωρίς μακιγιάζ, αλλά αισθάνονται πιο άνετα χωρίς μακιγιάζ στο σπίτι κατά 89% και κατά 84% στην παραλία.
Το πρόβλημα που προκύπτει συχνά με το μακιγιάζ σε μικρές ηλικίες είναι η πρόωρη ενασχόληση με την εικόνα, καθώς δεν είναι διακριτά τα όρια ανάμεσα στο παιχνίδι και την πίεση για την «ιδανική» εμφάνιση. Η αγορά το γνωρίζει αυτό και δεν απευθύνεται τυχαία σε τόσο μικρές ηλικίες. Με την εμπορευματοποίηση της θηλυκότητας, το παιδί κινδυνεύει να υιοθετήσει την ιδέα ότι για να είναι όμορφο πρέπει να χρησιμοποιεί προϊόντα και ότι χωρίς αυτά δεν είναι.
Προϋπόθεση η ασφάλεια
Η Cleveland Clinic αντιμετωπίζει το μακιγιάζ για παιδιά ως μια δημιουργική, προσωρινή δραστηριότητα, ασφαλής για παιδιά ηλικίας 3+ ετών, όταν χρησιμοποιούνται μη τοξικά, υποαλλεργικά προϊόντα σχεδιασμένα για ευαίσθητο δέρμα. Συστήνει την επιλογή καλλυντικών με λίγα συστατικά, τη σταδιακή εισαγωγή τους και την προσεκτική παρακολούθηση για τυχόν δερματικούς ερεθισμούς. Επιπλέον, τονίζει τη σημασία της διατήρησης μιας τακτικής ρουτίνας καθαρισμού, της χρήσης oil-free προϊόντων για την ακμή και της αντικατάστασης των καλλυντικών κάθε 6-12 μήνες.
Οι ειδικοί καλούν τους γονείς να αναζητούν προϊόντα με βιολογικές πιστοποιήσεις, καθώς ο όρος «φυσική προέλευση» που συχνά αναγράφεται μπορεί να είναι παραπλανητικός. Μεγάλη προσοχή πρέπει να δίνεται στις συνθετικές χρωστικές και τα αρώματα, γιατί μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό, ενώ πρέπει να αποφεύγονται όσα καλλυντικά περιέχουν φθαλικές ενώσεις και parabens, καθώς λειτουργούν ως ενδοκρινικοί διαταράκτες και μπορεί να οδηγήσουν σε ορμονική ανισορροπία.
Κέρδη εκατομμυρίων
Τη στιγμή που η νέα γενιά ανακαλύπτει τα καλλυντικά, μια άλλη… γενιά εταιριών επωφελείται από την τάση και δημιουργεί προϊόντα αποκλειστικά για μικρούς πελάτες. Η Klee Naturals με έδρα το Τέξας απευθύνεται κυρίως σε κορίτσια ηλικίας 5-7 ετών και παράγει σκιές ματιών, ρουζ, μανό με βάση το νερό, αφρόλουτρα και σαμπουάν και άλλα προϊόντα αξίας 2-30 δολάρια. Μπορεί να λειτουργεί εδώ και περίπου μια δεκαετία, άρχισε όμως να σημειώνει «τεράστια ανάπτυξη» το 2024, με τις πωλήσεις να φτάνουν τα 4 εκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με τη Wall Street Journal. Η εφημερίδα αναφέρει ότι η λεγόμενη Gen Alpha, δηλαδή όσοι γεννήθηκαν μετά το 2010, έχουν περίπου 3.484 δολάρια ο καθένας να ξοδέψει ετησίως και σε αυτούς τους καταναλωτές εστιάζουν οι εταιρίες παιδικών καλλυντικών.
Η Evereden, παρασκευάζει ενυδατικές κρέμες και αφρόλουτρα για παιδιά ηλικίας μόλις 3 ετών, με τις πωλήσεις το 2024 να αγγίζουν τα 100 εκατομμύρια δολάρια. Η συνιδρύτρια και διευθύνουσα σύμβουλος εταιρίας, Κίμπερλι Χο, εξήγησε ότι τα προϊόντα απευθύνονται στους millennials γονείς που ξοδεύουν χρήματα επειδή πιστεύουν ότι είναι ασφαλή, και στα παιδιά που πιστεύουν ότι τα καλλυντικά τους είναι κουλ. Από την άλλη, η Sunshine & Glitter πουλάει αντηλιακά με γκλίτερ και lip balm για παιδιά, προϊόντα αρκετά δημοφιλή που εκτιμάται ότι θα οδηγήσουν τις πωλήσεις στα 3 εκατομμύρια αυτό το έτος.
Το κραγιόν δεν είναι… εχθρός. Από την άλλη, δεν είναι όλα τα μηνύματα που συνοδεύουν τέτοια προϊόντα, αθώα. Ο γονιός καλείται να θέσει ένα συγκεκριμένο πλαίσιο, να εξηγήσει και να μάθει στο παιδί ότι η αξία του δεν σχετίζεται με το γκλίτερ, το ρουζ και τις σκιές. Η αξία του δεν χωράει σε ένα φούξια κουτί.
Eισαγωγική φωτογραφία: www.kleenaturals.com