Η πατρότητα δεν αναδιαμορφώνει μόνο την καθημερινότητα ενός άνδρα, αλλά και τον εγκέφαλό του, ενισχύοντας την ενσυναίσθηση, τη φροντίδα και τον δεσμό με το παιδί.
Η πρώτη στιγμή που ένας νέος πατέρας παίρνει στην αγκαλιά του το μωρό του είναι μοναδική. Αυτό που περίμενε και ονειρευόταν επί εννέα μήνες αποκτά ξαφνικά μορφή. Το κρατά, το μυρίζει, το αγγίζει και συνειδητοποιεί ότι η ζωή του αλλάζει ριζικά. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, όμως, δεν αλλάζει μόνο η ζωή του, αλλά και ο εγκέφαλός του. Παρότι οι άνδρες δεν βιώνουν τις έντονες ορμονικές μεταβολές της εγκυμοσύνης, η απόκτηση ενός παιδιού συνοδεύεται από σημαντικές νευροβιολογικές αλλαγές που τους προετοιμάζουν για τον νέο τους ρόλο.
Οι αλλαγές στους νέους μπαμπάδες
Εδώ και χρόνια οι ειδικοί γνωρίζουν ότι η εγκυμοσύνη αναδιαμορφώνει τον εγκέφαλο της γυναίκας, διευκολύνοντας τη φροντίδα του βρέφους. Οι αλλαγές αυτές εντοπίζονται σε περιοχές που σχετίζονται με την αναγνώριση των αναγκών του μωρού, την ενσυναίσθηση και τη δημιουργία ισχυρού δεσμού μαζί του. Τώρα, οι επιστήμονες διαπιστώνουν ότι αντίστοιχες, αν και ηπιότερες, μεταβολές συμβαίνουν και στους νέους πατέρες. Μελέτη του Dornsife College του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας (USC) έδειξε ότι και οι άνδρες εμφανίζουν νευροπλαστικότητα μετά τη γέννηση του πρώτου τους παιδιού, δηλαδή ο εγκέφαλός τους αναδιοργανώνεται ώστε να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στις απαιτήσεις της φροντίδας ενός βρέφους.
Η επιστημονική ομάδα μελέτησε 40 άνδρες που έγιναν για πρώτη φορά πατέρες, στην Ισπανία και την Καλιφόρνια, πραγματοποιώντας μαγνητικές τομογραφίες πριν από τη γέννηση του παιδιού και όταν το μωρό συμπλήρωσε 6 μήνες ζωής. Τα αποτελέσματα, τα οποία τέθηκαν σε σύγκριση με ομάδα ανδρών χωρίς παιδιά, αποκάλυψαν αρκετές σημαντικές αλλαγές στον εγκεφαλικό φλοιό, οι οποίες δεν παρατηρήθηκαν στους άτεκνους άνδρες, σε περιοχές που σχετίζονται με την οπτική επεξεργασία, την προσοχή, την ενσυναίσθηση, την κατανόηση και ανταπόκριση στις ανάγκες του μωρού.
Οι μαγνητικές τομογραφίες κατέγραψαν και μείωση της φαιάς ουσίας στον εγκεφαλικό φλοιό, η οποία ωστόσο δε σημαίνει απώλεια νοητικής ικανότητας. Αντιθέτως, με αυτόν τον τρόπο ο εγκέφαλος γίνεται πιο αποτελεσματικός στον προγραμματισμό, την ιεράρχηση προτεραιοτήτων και την εστίαση στις ανάγκες του μωρού. Με λίγα λόγια, ενεργοποιείται ένα νευρωνικό δίκτυο που βοηθά τον πατέρα να ανταποκρίνεται πιο άμεσα και ουσιαστικά στις απαιτήσεις της φροντίδας του βρέφους.
Η άδεια πατρότητας και η φροντίδα του μωρού
Οι αλλαγές αυτές θεωρούνται μορφή νευροπλαστικότητας και ο βαθμός της σχετίζεται άμεσα με το χρόνο αλληλεπίδρασης με το μωρό. Αν και οι μεταβολές είναι μικρότερες από εκείνες που παρατηρούνται στις μητέρες -περίπου κατά το ήμισυ- αυτό δεν οφείλεται μόνο στην απουσία της βιολογικής επίδρασης της εγκυμοσύνης, αλλά και στη διαφορετική συμμετοχή των ανδρών στη φροντίδα του βρέφους. Παρότι ολοένα περισσότεροι πατέρες συμμετέχουν ενεργά στην ανατροφή των παιδιών τους, συμβάλλοντας στις καθημερινές ανάγκες τους, η εμπλοκή τους εξακολουθεί να διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα. Χαρακτηριστικό είναι ότι οι πατέρες από την Ισπανία εμφάνισαν εντονότερες εγκεφαλικές μεταβολές σε σχέση με εκείνους από την Καλιφόρνια, καθώς η μεγαλύτερη άδεια πατρότητας στην πρώτη περίπτωση τους επέτρεψε να αφιερώσουν περισσότερο χρόνο στη φροντίδα του βρέφους, γεγονός που ενίσχυσε τις αντίστοιχες νευροβιολογικές προσαρμογές.
Αυτές οι αλλαγές φαίνεται να βοηθούν τους άνδρες να γίνουν πιο προσεκτικοί, ευαίσθητοι και αποτελεσματικοί στη φροντίδα των παιδιών τους. Επιπλέον, σε ορισμένους παρατηρείται αύξηση του μεγέθους του ιππόκαμπου, ο οποίος συνδέεται με τη μνήμη και την ικανότητα προσανατολισμού. Οι μπαμπάδες με τη μεγαλύτερη αύξηση συχνά βιώνουν ισχυρότερο δεσμό με το παιδί τους και λιγότερο άγχος. Βέβαια, οι συντάκτες της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο Cerebral Cortex, τονίζουν ότι απαιτείται περισσότερη έρευνα για να κατανοηθεί καλύτερα πώς η ενεργή συμμετοχή του πατέρα στη φροντίδα του παιδιού επηρεάζει αυτές τις αλλαγές και την ψυχική του υγεία.
Μείωση τεστοστερόνης, αύξηση της ορμόνης της αγάπης
Ευφορία και στοργή είναι μόνο μερικά από τα συναισθήματα που νιώθει μια μητέρα όταν έχει στην αγκαλιά της το μωρό της ή όταν το θηλάζει. Η επαφή της με το δέρμα του βρέφους ευνοεί την έκκριση οξυτοκίνης, την ορμόνη της αγάπης, η οποία διευκολύνει τη ροή του γάλακτος. Παρότι δε θηλάζουν, στους νέους πατέρες παρατηρείται αύξηση της οξυτοκίνης, αλλά και της προλακτίνης που αμφότερες προάγουν τη συμπεριφορά ενεργούς φροντίδας και ενασχόλησης με το μωρό κυρίως κατά τους πρώτους μήνες ζωής του. Τα υψηλότερα επίπεδα οξυτοκίνης παρατηρούνται σε πατέρες παιδιών ηλικίας έως έξι μηνών ή ενός έως δύο ετών, ενώ αυξάνονται ακόμη περισσότερο όταν ο πατέρας παίζει, αγκαλιάζει και φροντίζει συστηματικά το παιδί του. Αντίστοιχη αύξηση καταγράφεται ακόμη και τη στιγμή που κρατά για πρώτη φορά το νεογέννητο στην αγκαλιά του.
Ταυτόχρονα, όμως, παρουσιάζεται και μείωση της τεστοστερόνης. Παλαιότερες μελέτες έδειξαν πως οι μπαμπάδες έχουν χαμηλότερη τεστοστερόνη σε σχέση με άνδρες χωρίς παιδιά. Νεότερα δεδομένα επιβεβαίωσαν τα ευρήματα αυτά, διαπιστώνοντας ότι όσοι συμμετέχουν περισσότερο στη φροντίδα των παιδιών τους και ιδιαίτερα όσοι κοιμούνται κοντά τους, εμφανίζουν ακόμη χαμηλότερες συγκεντρώσεις τεστοστερόνης. Άλλες ερευνητικές ομάδες διαπίστωσαν ότι η μείωση στην ορμόνη αυτή ξεκινά ήδη από την περίοδο εγκυμοσύνης της συντρόφου και συνδέεται με μεγαλύτερη ικανοποίηση από τον γονεϊκό ρόλο μετά τον τοκετό. Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι το επίπεδο της ορμόνης συνδέεται και με τα αντανακλαστικά του πατέρα στο κλάμα του μωρού, ενισχύει την ικανότητά του να αναγνωρίζει και να καλύπτει τις ανάγκες του παιδιού.
Εξωτερική φωτογραφία: Pixabay