Φημισμένα πανεπιστήμια, εξειδικευμένοι εκπαιδευτικοί οργανισμοί και retreats προετοιμάζουν τους διαδόχους εύπορων οικογενειών να αναλάβουν τη διαχείριση του οικογενειακού πλούτου και της επιχειρηματικής τους κληρονομιάς.
Τι χρειάζεται για να διαχειριστεί κανείς μια οικογενειακή περιουσία δισεκατομμυρίων; Η απάντηση δεν βρίσκεται σε ένα MBA ή σε ένα μεταπτυχιακό στα Χρηματοοικονομικά. Η διαδοχή απαιτεί ένα σύνολο γνώσεων και δεξιοτήτων που εκτείνονται από τη διοίκηση μιας οικονομικής αυτοκρατορίας έως τη διαχείριση σύνθετων οικογενειακών σχέσεων. Γι’ αυτό τα τελευταία χρόνια πανεπιστήμια και εξειδικευμένοι εκπαιδευτικοί οργανισμοί έχουν δημιουργήσει προγράμματα που απευθύνονται στους διαδόχους πολύ εύπορων οικογενειών, προετοιμάζοντας τους κληρονόμους για μια πρόκληση που αποδεικνύεται συχνά δυσκολότερη από τη δημιουργία του ίδιου του πλούτου: τη διατήρησή του.
Μια ανάγκη που είναι όλο και πιο επιτακτική καθώς τα επόμενα χρόνια πρόκειται να πραγματοποιηθεί η μεγαλύτερη μεταβίβαση ιδιωτικού πλούτου στην ιστορία. Σύμφωνα με την αμερικανική εταιρεία ερευνών Cerulli Associates, η οποία παρακολουθεί τις εξελίξεις στον κλάδο του wealth management, εκτιμά ότι περισσότεροι από 84 τρισ. δολάρια θα περάσουν στα χέρια της επόμενης γενιάς μέχρι το 2045.
Η τέχνη της διαδοχής
Η ανάπτυξη αυτών των προγραμμάτων βασίζεται σε μια διαπίστωση που επαναλαμβάνεται εδώ και χρόνια στον χώρο των οικογενειακών επιχειρήσεων: όταν η διαδοχή αποτυγχάνει είναι γιατί δεν υπάρχει προετοιμασία για τις ανθρώπινες και οργανωτικές προκλήσεις. Έτσι, αντίθετα με τα κλασικά προγράμματα διοίκησης, τα εξειδικευμένα μαθήματα δεν επικεντρώνονται στη χρηματοοικονομική ανάλυση και στις επενδύσεις. Οι συμμετέχοντες εκπαιδεύονται σε ζητήματα εταιρικής διακυβέρνησης, λειτουργίας των family offices, επενδυτικής στρατηγικής, φορολογικού και κληρονομικού σχεδιασμού, αλλά και στη διαχείριση συγκρούσεων μεταξύ των μελών της οικογένειας. Παράλληλα, αρκετά προγράμματα περιλαμβάνουν βιωματικά εργαστήρια και προσομοιώσεις πραγματικών καταστάσεων: πώς γίνεται μια οικογενειακή συνάντηση για τη λήψη κρίσιμων αποφάσεων, ποιοι είναι οι τρόποι επίλυσης διαφωνιών μεταξύ συγγενών, πώς διαμορφώνεται μια στρατηγική φιλανθρωπία, ποια είναι τα κριτήρια για την αξιολόγηση επενδυτικών προτάσεων και άλλα κρίσιμα θέματα.
Τέτοια προγράμματα προσφέρουν ορισμένα από τα κορυφαία business schools παγκοσμίως. Το IMD Business School στην Ελβετία διαθέτει το Leading the Family Business, το οποίο εστιάζει στη διαδοχή, τη στρατηγική και τη διατήρηση της συνοχής της οικογένειας. Στο INSEAD, ένα από τα κορυφαία διεθνή business schools με έδρα τη Γαλλία, το Entrepreneurship & Family Business προετοιμάζει τα μέλη της επόμενης γενιάς για τον ρόλο του ιδιοκτήτη και του ηγέτη, ακόμη και όταν δεν συμμετέχουν στην καθημερινή διοίκηση της επιχείρησης. Αντίστοιχα, το Harvard Business School προσφέρει αρκετά εξειδικευμένα προγράμματα για τη διαδοχή στις οικογενειακές επιχειρήσεις, με έμφαση στη λήψη αποφάσεων, στις σχέσεις μεταξύ των μελών της οικογένειας και στη μακροπρόθεσμη στρατηγική.
Η προετοιμασία αρχίζει νωρίς
Για πολλές πλούσιες οικογένειες η προετοιμασία ξεκινά πριν το πανεπιστήμιο, μέσα από εξειδικευμένα camps, retreats και εκπαιδευτικά προγράμματα που έχουν σχεδιαστεί αποκλειστικά για αυτό τον σκοπό. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η R360, ένας διεθνής οργανισμός που διοργανώνει πολυήμερα retreats για γόνους οικογενειών με οικονομική δραστηριότητα δισεκατομμυρίων. Τα προγράμματα συνδυάζουν εργαστήρια ηγεσίας, επιχειρηματικότητας και προσωπικής ανάπτυξης με βιωματικές ασκήσεις και συζητήσεις γύρω από τις προκλήσεις της διαχείρισης μιας οικογενειακής περιουσίας. Οι συμμετέχοντες καλούνται να αναπτύξουν επιχειρηματικές ιδέες, να αξιολογήσουν επενδυτικά σενάρια, να συμμετάσχουν σε προσομοιώσεις λήψης αποφάσεων και να συζητήσουν πραγματικά διλήμματα που αντιμετωπίζει οι οικογενειακή οικονομική δραστηριότητα.
Στο ίδιο πνεύμα κινείται και η Novus, μια κοινότητα που απευθύνεται σε μέλη εύπορων οικογενειών από όλο τον κόσμο και επενδύει στη δημιουργία δικτύων μεταξύ των μελών της επόμενης γενιάς. Μέσα από θεματικά sessions, εκπαιδευτικά εργαστήρια και συναντήσεις με επενδυτές και ειδικούς στη διαχείριση οικογενειακού πλούτου, οι συμμετέχοντες έρχονται σε επαφή με ζητήματα όπως η διακυβέρνηση των family offices, η φιλανθρωπία, οι επενδύσεις με κοινωνικό αντίκτυπο και η ευθύνη που συνοδεύει τη διαχείριση μιας μεγάλης περιουσίας. Κοινός παρονομαστής αυτών των προγραμμάτων είναι ότι επιχειρούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι αντιλαμβάνονται την κληρονομιά τους. Αντί να τους προετοιμάζουν απλώς για τη διοίκηση μιας επιχείρησης, τους εκπαιδεύουν να λειτουργούν ως θεματοφύλακες ενός οικογενειακού κεφαλαίου που εκτός από χρήματα και επενδύσεις περιλαμβάνει και ανθρώπους, αξίες και ευθύνες για την κοινωνία.
Όχι όπως στο Succession
Αν η τηλεοπτική δημοφιλής τηλεοπτική σειρά Succession ανέδειξε πόσο περίπλοκη μπορεί να γίνει η διαδοχή σε μια οικογενειακή αυτοκρατορία, η πραγματικότητα φαίνεται να αναζητά πιο οργανωμένες λύσεις. Και όσο πλησιάζει η μεγαλύτερη μεταβίβαση ιδιωτικού πλούτου στην ιστορία, όλο και περισσότερες οικογένειες επενδύουν στην προετοιμασία των διαδόχων τους, ελπίζοντας ότι η επόμενη γενιά θα γράψει μια λαμπρή συνέχεια.
Εισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image