Οι άνδρες βρίσκονται παντού γύρω μας, όμως μοιάζουν ολοένα πιο απόμακροι όταν πρόκειται για ουσιαστική σύνδεση.
Δεν χρειάζεται να παρατηρήσει κανείς επί ώρες μια αίθουσα εστιατορίου για να σχηματίσει αυτή την εντύπωση: Παρέες γυναικών γελούν γύρω από ένα τραπέζι, φίλες πίνουν κρασί μετά τη δουλειά, άλλες επιλέγουν να δειπνήσουν μόνες τους χωρίς αμηχανία. Τα ζευγάρια υπάρχουν, φυσικά, όμως αρκετές γυναίκες περιγράφουν την ίδια εμπειρία: οι άνδρες μοιάζουν ολοένα πιο δύσκολο να τις πλησιάσουν, να δεσμευτούν ή ακόμη και να εκδηλώσουν καθαρά το ενδιαφέρον τους.
Η συζήτηση έχει αρχίσει να επικεντρώνεται ιδιαίτερα στους άνδρες. Πρόσφατη ανάλυση της Gallup έδειξε ότι οι νέοι άνδρες στις Ηνωμένες Πολιτείες αναφέρουν υψηλότερα επίπεδα μοναξιάς από τις συνομήλικές τους γυναίκες και από τους περισσότερους συνομηλίκους τους στις υπόλοιπες ανεπτυγμένες χώρες. Η εικόνα αυτή μοιάζει αντιφατική. Αν οι άνδρες αισθάνονται τόσο μόνοι, γιατί πολλές γυναίκες δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να συναντήσουν έναν άνδρα πρόθυμο να επενδύσει σε μια σχέση; Ένα μέρος της απάντησης ίσως βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο έχει αλλάξει η ίδια η γνωριμία.
Οι εφαρμογές γνωριμιών υπόσχονταν ότι θα έφερναν τους ανθρώπους πιο κοντά. Στην πράξη, όμως, καλλιέργησαν την ψευδαίσθηση των ατελείωτων επιλογών. Κάθε νέο προφίλ αφήνει την εντύπωση πως ίσως υπάρχει παρακάτω κάποιος ακόμη, πιο συμβατός. Έτσι, η απόφαση να επενδύσει κανείς σε έναν άνθρωπο αναβάλλεται διαρκώς και προτιμάται η στιγμιαία διέγερση χωρίς το ρίσκο της έκθεσης. Η πραγματική σχέση, αντίθετα, απαιτεί χρόνο, υπομονή, διαφωνίες, απογοητεύσεις και κυρίως ευαλωτότητα. Ακριβώς εκεί φαίνεται να σκοντάφτουν αρκετοί άνδρες. Για δεκαετίες μεγάλωσαν με την ιδέα ότι όφειλαν να είναι αυτάρκεις, αποτελεσματικοί και συναισθηματικά συγκρατημένοι. Η έκφραση της ανασφάλειας ή του φόβου συχνά θεωρούνταν ένδειξη αδυναμίας. Σήμερα οι κοινωνικοί ρόλοι έχουν αλλάξει, όμως τα παλιά πρότυπα παραμένουν ισχυρά. Πολλοί άνδρες καλούνται να γίνουν περισσότερο εκφραστικοί χωρίς να έχουν διδαχθεί ποτέ πώς γίνεται αυτό
Οι γυναίκες άλλαξαν ταχύτερα από τους άνδρες. Διεκδίκησαν οικονομική ανεξαρτησία, επαναπροσδιόρισαν τον ρόλο τους μέσα στη σχέση και ανέβασαν δικαίως τον πήχη των προσδοκιών τους. Πολλοί άνδρες, αντίθετα, εξακολουθούν να αναζητούν τη θέση τους σε αυτή τη νέα πραγματικότητα. Το αποτέλεσμα είναι μια εμφανής αναντιστοιχία: οι γυναίκες αναζητούν έναν ισότιμο σύντροφο, ενώ αρκετοί άνδρες συνεχίζουν να λειτουργούν με πρότυπα που διαμορφώθηκαν σε μια διαφορετική εποχή. Επιπλέον, σε αντίθεση με πολλές γυναίκες οι οποίες διατηρούν συχνά φιλίες όπου μοιράζονται προσωπικούς προβληματισμούς, αρκετοί άνδρες στερούνται τέτοιων σχέσεων εμπιστοσύνης, στις οποίες μπορούν να εκφράσουν τους φόβους ή τις ανασφάλειές τους. Η πιθανότητα της απόρριψης γίνεται δυσκολότερα διαχειρίσιμη και η αποφυγή μοιάζει ασφαλέστερη από την προσπάθεια.
Το παράδοξο της ψηφιακής εγγύτητας
Από την άλλη πλευρά, οι γυναίκες περιγράφουν μια διαφορετική πραγματικότητα. Αναφέρουν ότι γνωρίζουν διαδικτυακά άνδρες πρόθυμους να συνομιλήσουν, να ανταλλάξουν μηνύματα ή να διατηρήσουν μια ασαφή επαφή επί μήνες, χωρίς όμως να ξεκαθαρίζουν τις προθέσεις τους. Η έλλειψη ενδιαφέροντος σπανίως εκφράζεται ευθέως. Οι ειδικοί παρατηρούν ότι η τεχνολογία αποτελεί ταυτόχρονα γέφυρα και εμπόδιο. Διευκολύνει την πρώτη επαφή, όμως κάνει τις σχέσεις λιγότερο προσωπικές και ενισχύει τις παρεξηγήσεις. Ένα φαινόμενο που περιγράφεται ολοένα συχνότερα αφορά άνδρες οι οποίοι δείχνουν ενδιαφέρον στην αρχή μιας γνωριμίας, ανταλλάσσουν μηνύματα, φλερτάρουν, αφήνουν να δημιουργηθεί η αίσθηση μιας προοπτικής και στη συνέχεια δημιουργούν μια κατάσταση αναμονής. Η επικοινωνία συνεχίζεται αποσπασματικά, χωρίς να οδηγεί σε μια ξεκάθαρη πρόθεση ή σε ουσιαστική εξέλιξη.
Η ψυχολογία περιγράφει αυτές τις συμπεριφορές με όρους όπως το breadcrumbing (ψίχουλα ενδιαφέροντος), όταν κάποιος διατηρεί μια γνωριμία ζωντανή με περιστασιακά μηνύματα ή κινήσεις χωρίς πρόθεση να την εξελίξει, και το orbiting (παραμονή σε τροχιά), όταν η επικοινωνία έχει διακοπεί, όμως το άτομο εξακολουθεί να παρακολουθεί τη ζωή του άλλου μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χωρίς να επιχειρεί πραγματική επανασύνδεση. Για πολλές γυναίκες αυτή η αβεβαιότητα αποδεικνύεται πιο εξαντλητική ακόμη και από μια ξεκάθαρη απόρριψη. Το ενδιαφέρον μοιάζει υπαρκτό, η συνέχεια όμως αναβάλλεται διαρκώς. Εκείνο που μοιάζει να έχει αποδυναμωθεί είναι η διάθεση να παραμείνει κανείς παρών όταν η γνωριμία παύει να είναι εύκολη. Η σύνδεση, όμως, εξακολουθεί να απαιτεί τα ίδια πράγματα που απαιτούσε πάντοτε: χρόνο, συνέπεια, ειλικρίνεια και το θάρρος να εκτεθεί κανείς συναισθηματικά, ακόμη κι όταν το αποτέλεσμα παραμένει αβέβαιο.
Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι να αναζητήσουμε ενόχους. Ούτε να ισχυριστούμε ότι οι άνδρες «χάθηκαν». Το ζητούμενο είναι να αναγνωρίσουμε μια ανισορροπία που ολοένα περισσότεροι άνθρωποι βιώνουν στις σύγχρονες σχέσεις. Η δυσκολία να συνδεθούμε ουσιαστικά είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο που αφορά τον τρόπο με τον οποίο μεγαλώσαμε, ερωτευτήκαμε και μάθαμε να υπάρχουμε ο ένας απέναντι στον άλλον. Οι γυναίκες δεν αναζητούν την τελειότητα, το άπιαστο. Αναζητούν έναν άνθρωπο που θα είναι παρών. Κάποιον που θα έχει το θάρρος να εκφράσει όσα νιώθει, να κάνει ερωτήσεις και να περιμένει τις απαντήσεις, να ακούσει πραγματικά. Οι ρόλοι έχουν αλλάξει και μαζί τους αλλάζουν οι προσδοκίες και από τις δύο πλευρές. Η μετάβαση ίσως αποδεικνύεται δύσκολη, όμως η συναισθηματική διαθεσιμότητα δεν είναι έμφυτο χαρακτηριστικό ούτε προνόμιο ενός φύλου. Είναι δεξιότητα που καλλιεργείται και επιλογή που ανανεώνεται καθημερινά.
Οι σχέσεις του μέλλοντος δεν θα χτιστούν πάνω σε ρόλους που ανήκουν στο παρελθόν. Θα χτιστούν στην παρουσία, την αμοιβαιότητα και την πρόθεση δύο ανθρώπων να συναντηθούν ουσιαστικά.
Εξωτερική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image