Ο κανόνας του «20/20/20», το κοινωνικό τζετ λαγκ και η φιλοσοφία που ακολουθούν ηγέτες και επιχειρηματίες στο εξωτερικό για μεγαλύτερη παραγωγικότητα.
O ιδρυτής της Amazon, Τζεφ Μπέζος, ο πρώην διευθύνων σύμβουλος της Disney, Μπομπ Άιγκερ, ο διευθύνων σύμβουλος της Apple, Τιμ Κουκ, η πρώην πρώτη κυρία των ΗΠΑ, Μισέλ Ομπάμα, η ηθοποιός Τζένιφερ Άνιστον… όλοι τους ανήκουν στο λεγόμενο «5 am club», δηλαδή επιλέγουν να ξεκινήσουν την ημέρα τους στις 4:30 ή 5:00 το πρωί.
Όταν οι υπόλοιποι απολαμβάνουν ακόμα τον ύπνο τους, κάτω από τα ζεστά σκεπάσματά τους, εκείνοι και όσοι από την διεθνή ελίτ ακολουθούν την ίδια πρακτική, ξυπνούν και αξιοποιούν στο έπακρο την απόλυτη ησυχία του πρωινού είτε για να κάνουν διαλογισμό και γυμναστική, είτε για να απαντήσουν σε email, να ενημερωθούν ή να διαβάσουν μερικές σελίδες από το αγαπημένο τους βιβλίο. Επικεφαλής επιχειρήσεων, αθλητές, άνθρωποι του θεάματος που επιδιώκουν υψηλή παραγωγικότητα, υποστηρίζουν ότι με αυτόν τον τρόπο εξοικονομούν χρόνο και νιώθουν γεμάτοι ενέργεια και πνευματική διαύγεια τις πρώτες πρωινές ώρες.
Ο κανόνας του “20/20/20”
Πίσω από τη δημοφιλή πρακτική βρίσκεται ο Ρόμπιν Σάρμα, Καναδός πρώην δικηγόρος, σύμβουλος προσωπικής ανάπτυξης και συγγραφέας παγκόσμιων best seller, ανάμεσα στα οποία τα βιβλία «Ο μοναχός που πούλησε τη Ferrari του» και «Το κλαμπ των 5 π.μ.» (Εκδ. Διόπτρα). Μεταξύ των πελατών του περιλαμβάνονται η Microsoft, η Nike, η FedEx, ακόμα κι η NASA.
Η κοινότητα του ιδιότυπου αυτού κλαμπ εφαρμόζει τον κανόνα του Σάρμα «20/20/20». Με αυτόν τον τρόπο διαχωρίζεται η πρώτη ώρα της ημέρας σε τρία ίσα μέρη. Το πρώτο από τις 05:00 ως τις 05:20 αφιερώνεται στη σωματική άσκηση για την απελευθέρωση ενδορφίνης και τη μείωση της κορτιζόλης, το δεύτερο από τις 05:20 ως τις 05:40 στο διαλογισμό και την καταγραφή σκέψεων σε ημερολόγιο για την ενίσχυση της πνευματικής διαύγειας και το τρίτο από τις 05:40 ως τις 06:00 για μελέτη, ανάγνωση βιβλίων που στοχεύει στη συνεχή μάθηση και εξέλιξη.
Όποιος σηκώνεται πρωί, κερδίζει πράγματι το φλουρί;
Οι υποστηρικτές της συνήθειας αναφέρουν πολλαπλά οφέλη στην καθημερινότητά τους. Μεταξύ αυτών, περισσότερος χρόνος για τον εαυτό τους, περισσότερη ενέργεια, ακόμα και καλύτερα και πιο χορταστικά πρωινά γεύματα. Ωστόσο, παρατηρούνται και κάποια μειονεκτήματα με το μεγαλύτερο να είναι ότι αν κάποιος ξυπνά τόσο νωρίς θα χρειαστεί να κοιμηθεί και νωρίτερα από το συνηθισμένο, χάνοντας ενδεχομένως την ευκαιρία για συναναστροφές και αλληλεπίδραση με τον κύκλο του.
Με μια πιο επιστημονική ματιά, ο Ράσελ Φόστερ, επικεφαλής του Ινστιτούτου Ύπνου και Κιρκάδιου Ρυθμού Νευροεπιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, μιλώντας στον Guardian, αμφισβήτησε τον μύθο της αξίας του πρωινού ξυπνήματος, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει τίποτα ουσιαστικά σημαντικό στο να ξυπνά κανείς τόσο νωρίς και ότι η ιδέα αυτή πηγάζει περισσότερο από αντιλήψεις, όπως η προτεσταντική εργασιακή ηθική και η ρήση του Βενιαμίν Φραγκλίνου ότι «το να πηγαίνεις νωρίς για ύπνο, το να ξυπνάς νωρίς κάνει έναν άνθρωπο υγιή, πλούσιο και σοφό», παρά από επιστημονικά δεδομένα.
Παρότι ορισμένες έρευνες συνδέουν το πρωινό ξύπνημα με θετικές συνήθειες, ο Φόστερ προειδοποιεί ότι στην πράξη αυτό συχνά οδηγεί σε έλλειψη ύπνου, καθώς οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να κοιμηθούν αρκετά νωρίς λόγω καθημερινών υποχρεώσεων και περιβαλλοντικών παραγόντων. Επιπλέον, επισημαίνει ότι τέτοια πρότυπα προωθούνται κυρίως από προνομιούχους που έχουν τη δυνατότητα να αναθέτουν ευθύνες σε άλλους, καθιστώντας την επιβολή τους στους υπόλοιπους άδικη και μη ρεαλιστική. Από την πλευρά της, η ψυχοθεραπεύτρια και ειδική σε διαταραχές ύπνου, Χέδερ Νταργουάλ-Σμιθ, ανέφερε ότι κάθε άνθρωπος διαθέτει διαφορετικό χρονότυπο, δηλαδή ένα μοναδικό βιολογικό ρολόι, γεγονός που σημαίνει ότι δεν υπάρχει μία ιδανική ώρα αφύπνισης για όλους.
Κοινωνικό τζετ λαγκ
Η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι ο χρόνος που αφιερώνουμε στον ύπνο, έχει εν μέρει τις ρίζες του στα γονίδιά μας και ο χρονότυπος είναι κληρονομικός. Όπως αναφέρει η μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Clinical Investigation, τα ζώα, τα φυτά, ακόμη και τα βακτήρια παρουσιάζουν συμπεριφορικά πρότυπα που ακολουθούν έναν σχεδόν 24ωρο ρυθμό, με ένα σύστημα γενετικά κωδικοποιημένο σε κάθε κύτταρο να καθοδηγεί αυτά τα πρότυπα μέσω ενός αυστηρά ελεγχόμενου δικτύου γονιδίων και πρωτεϊνών.
Επομένως, η υιοθέτηση ενός καθολικού μοτίβου ύπνου μπορεί να έχει αντίθετα αποτελέσματα. Όταν το ωράριο δε συμβαδίζει με το φυσικό κύκλο του οργανισμού, είναι πιθανό να προκληθεί το φαινόμενο του «κοινωνικού τζετ λαγκ», μια κατάσταση που συνδέεται με αυξημένο στρες, χαμηλότερη απόδοση και ενδεχομένως προβλήματα υγείας.
Το βασικό σημείο
Το πρωινό ξύπνημα από μόνο του δεν είναι συνώνυμο επιτυχίας. Οι άνθρωποι τείνουν να αποδίδουν καλύτερα όταν το καθημερινό τους πρόγραμμα ευθυγραμμίζεται με τους βιολογικούς τους ρυθμούς. Με λίγα λόγια, αν είναι πρωινοί ή βραδινοί τύποι. Δε σημαίνει ότι ο δεύτερος τύπος θα είναι λιγότερο ικανός αν ξυπνήσει πολύ νωρίς, αλλά ότι η ενέργειά του θα φτάσει στο απόγειό της πολύ αργότερα.
Συχνά προβάλλεται η εικόνα του λεγόμενου «πρωινού νικητή» από δημόσια πρόσωπα που παρουσιάζουν την πολύ πρωινή αφύπνιση ως το απόλυτο σύμβολο πειθαρχίας και επιτυχίας. Ωστόσο, αυτή η αφήγηση αγνοεί ότι η παραγωγικότητα δεν εξαρτάται από την ώρα που ξυπνά κανείς, αλλά και από την ποιότητα του ύπνου, τη συνέπεια και την προσαρμογή στις προσωπικές ανάγκες.
Απλούστερα, δεν υπάρχει η μαγική συνταγή κι η σωστή ώρα για να ξεκινήσει κανείς την ημέρα του. Σημασία έχει ο καθένας να ακολουθήσει το βιολογικό ρολόι του και όχι οι τάσεις που δεν μπορούν -και δεν επιβάλλεται- να υιοθετηθούν από όλους.
Eισαγωγική φωτογραφία: 123RF