Το πάθος, οι παραδόσεις και η ποιότητα ακολουθούν τη νέα γενιά της Helle Knives που από ένα μικρό χωριό στη Νορβηγία στέλνει τα προϊόντα της σε όλο τον κόσμο.
Σε ένα μικρό και απομακρυσμένο χωριό της Νορβηγίας, το παράκτιο Χόλμενταλ, η κατασκευή μαχαιριών αποτελεί ζωντανή παράδοση για την οικογένεια Στέφεν. Ο Γιαν Στέφεν, της Helle Knives, ανήκει στην τρίτη γενιά που συνεχίζει την ιστορία της επιχείρησης, η οποία ξεκίνησε το 1932. Η σχέση του με την τέχνη αυτή άρχισε σε μικρή ηλικία, μέσα στο εργαστήριο του παππού του, Σίγκμουντ, από τον οποίο έμαθε όλη τη διαδικασία για την κατασκευή ενός μαχαιριού.
Οι πολύτιμες στιγμές
Μιλώντας στο HomoFaber, ο Γιαν Στέφεν ταξιδεύει στο παρελθόν και θυμάται να κάθεται στο υπόγειο του παππού του περνώντας με προσοχή την κλωστή στις θήκες των μαχαιριών. Για κάθε θήκη η αμοιβή του ήταν μία κορώνα και όπως λέει «ήταν μια πολύτιμη στιγμή». Η πορεία του, ωστόσο, παρά τις αρχικές ενδείξεις, δεν ήταν προδιαγεγραμμένη. Ο Στέφεν ασχολήθηκε με το μέταλλο και για ένα διάστημα εργάστηκε στη βιομηχανία πετρελαίου. Η αγάπη του για την οικογενειακή τέχνη, όμως, τον ώθησε να επιστρέψει στους κόλπους της μαχαιροποιίας. Εντάχθηκε ενεργά στην Helle Knives και από το 2019 διδάσκει την τέχνη, με την ελπίδα και άλλοι νέοι να την αγαπήσουν. Εξάλλου, για τον ίδιο, «η διατήρηση των τοπικών παραδόσεων και η μεταλαμπάδευση αυτών των δεξιοτήτων στην επόμενη γενιά είναι η συμβολή μας στην κατασκευή μαχαιριών και την εξέλιξή της».
Η φύση πηγή έμπνευσης
Το μαχαίρι δεν είναι απλώς ένα χρηστικό αντικείμενο. Είναι πολλά παραπάνω. Λειτουργικό και καλαίσθητο, με προσοχή στη λεπτομέρεια, αποτελεί απόδειξη ότι οι παραδόσεις και η φύση συνυπάρχουν αρμονικά. Το καλό αποτέλεσμα δεν αποσυνδέεται από τον τόπο. Τα φιόρδ που μαγνητίζουν το βλέμμα, το νερό που ρέει ανεμπόδιστο, ο απέραντος ωκεανός, συνθέτουν το πλαίσιο έμπνευσης για τη δημιουργία των μαχαιριών. Όπως λέει η οικογένεια, «αυτή η γη είναι η κληρονομιά μας και η έμπνευσή μας. Η φύση είναι αυτό που μας ενώνει σε αυτό που κάνουμε, και αυτό αντικατοπτρίζεται στα προϊόντα που κατασκευάζουμε». Ο Στέφεν αναφερόμενος στην ιστορία του τόπου, θυμίζει ότι στο παρελθόν η βροχή ήταν πολύτιμη για τους τεχνίτες, καθώς χάρη σε αυτή κινούνταν οι τροχοί λείανσης ακόμα και όταν δεν υπήρχε ηλεκτρισμός. Έτσι, η παράδοση δεν αντιμετωπίζεται ως κάτι στατικό, αλλά ως βάση πάνω στην οποία μπορούν να δημιουργηθούν σύγχρονα αντικείμενα χωρίς να χάνεται η σύνδεσή τους με την περιοχή και την ιστορία της.
Ομορφιά και πρακτικότητα
Πώς ξεκίνησαν όλα; Έπειτα από μια περίοδο στην Αμερική, ο Στάιναρ Χέλε επέστρεψε στο Χόλμενταλ στα τέλη του 1920. Η νοσταλγία για τη Νορβηγία είχε επικρατήσει και με μια βαλίτσα γεμάτη εμπειρίες και ιδέες αποφάσισε, μαζί με τον αδελφό του Σίγκμουντ να δημιουργήσουν κάτι από το μηδέν. Ο Σίγκμουντ μαθήτευσε στο πλευρό του πατέρα τους που ήταν ο σιδηρουργός του χωριού, πριν εισχωρήσει στον κόσμο του χάλυβα. Τα δύο αδέλφια, το 1932, ένωσαν τις δυνάμεις τους και εστίασαν στην κατασκευή ενός εργαλείου. Ποιο, όμως, θα ήταν αυτό; Παρατηρώντας τους ντόπιους, διαπίστωσαν ότι οι αγρότες, τις Κυριακές στην εκκλησία, είχαν πάντα ένα διακοσμητικό μαχαίρι περασμένο στη ζώνη τους. Σκέφτηκαν να ενώσουν την πρακτικότητα με την ομορφιά και να δημιουργήσουν ένα μαχαίρι χρήσιμο για τη δουλειά, υψηλής ποιότητας και αισθητικά προσεγμένο ώστε να μπορεί να φορεθεί σε επίσημες περιστάσεις. Με πυρήνα αυτή την ιδέα έχτισαν την Helle Knives.
Παράδοση που διατηρείται
Οι λεπίδες κατασκευάζονται από τριπλά ελασματοποιημένο ανοξείδωτο ατσάλι, ενώ στις λαβές χρησιμοποιούνται υλικά όπως ξύλο, δέρμα και κέρατο. Ακόμη και οι θήκες «παντρεύουν» παραδοσιακά νορβηγικά μοτίβα με πιο σύγχρονα στοιχεία. Τα μαχαίρια πωλούνται σε όλο τον κόσμο και το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής γίνεται με το χέρι, όπως ακριβώς έκανε ο παππούς Σίγκμουντ. Η φιλοσοφία παραμένει η ίδια άλλωστε: κανένα μηχάνημα δεν μπορεί να αντικαταστήσει τους χειροτέχνες με τη γνώση και την εμπειρία ετών. Για αυτό το λόγο, τα μαχαίρια Helle είναι μοναδικά.
Εξωτερική φωτογραφία: Εu.helle.com