Μελέτη εξετάζει πώς οι συνήθειες ύπνου συνδέονται με τη διάθεση, το στρες και τη συνολική υγεία.
«Α, εγώ αν δεν κοιμηθώ οκτώ ώρες δεν λειτουργώ», είναι η πιο συχνή φράση που ακούγεται από ενήλικες πριν αποκτήσουν παιδιά. Μόλις έρθει στον κόσμο ένα μωρό, ο νέος γονιός αντιλαμβάνεται γρήγορα ότι ακόμα και οι τρεις συνεχόμενες ώρες χωρίς αφυπνίσεις είναι πολυτέλεια. Αν το νεογέννητο, δε, καταφέρει να κοιμηθεί πέντε ώρες μιλάμε για πραγματικό θαύμα. Και όμως, για μερικούς ανθρώπους ο ύπνος με διάρκεια κάτω των πέντε ωρών είναι ικανοποιητικός. Σύμφωνα με μελέτη που διεξήχθη από το Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σιγκαπούρης σε σχεδόν 500 ενήλικες, δεν έχει τόση σημασία πόσες ώρες κοιμόμαστε, αλλά και το πόσο σταθερό είναι το πρόγραμμά μας. Τα ευρήματα, μάλιστα, δείχνουν ότι το πρότυπο ύπνου που ακολουθούμε συνδέεται με την ευεξία και ορισμένους δείκτες υγείας.
Τι έδειξε η μελέτη
Για περίπου ένα χρόνο, οι ερευνητές παρατήρησαν τους συμμετέχοντες, με ηλικία κατά μέσο όρο τα 40 έτη. Όλοι τους φορούσαν συσκευή παρακολούθησης ύπνου σε μορφή δαχτυλιδιού και καθημερινά, όσο διήρκησε η μελέτη, συμπλήρωναν ένα ερωτηματολόγιο σχετικά με τη διάθεση, το άγχος, την ενέργεια και το πόσο ξεκούραστοι ένιωθαν. Το δαχτυλίδι παρακολουθούσε τον καρδιακό ρυθμό κατά τη διάρκεια του ύπνου, μαζί με τα επίπεδα δραστηριότητας μέσα στην ημέρα. Στην έναρξη της έρευνας, οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε έλεγχο υγείας για την αρτηριακή πίεση και την αρτηριακή σκληρία, η οποία αποτελεί ένδειξη κινδύνου εκδήλωσης καρδιακής νόσου.
Στη συνέχεια, οι ειδικοί κατέγραψαν τον σύντομο ύπνο με δύο διαφορετικούς τρόπους. Ο πρώτος ήθελε ύπνο κάτω από έξι ώρες να θεωρείται σύντομος, ενώ ο δεύτερος ήταν πιο προσωπικός και σχετίστηκε με το μοτίβο ύπνου του κάθε ανθρώπου. Πιο απλά, αντί να εξετάσουν μόνο αν κάποιος κοιμάται λιγότερο από έξι ώρες, οι επιστήμονες έλαβαν υπόψη και τις συνήθειες του κάθε συμμετέχοντα. Προσπάθησαν να υπολογίσουν πόσο ύπνο χρειάζεται συνήθως κάθε άνθρωπος, με βάση το δικό του πρόγραμμα, και να δουν πώς αυτό σχετίζεται με την κατάσταση της υγείας του.
Όταν ο λίγος ύπνος γίνεται συνήθεια
Προκύπτει ότι δεν είναι όλες οι νύχτες με λιγότερες ώρες ύπνου ίδιες. Σε αρκετούς από τους συμμετέχοντες, ο περιορισμένος ύπνος δεν ήταν συχνός και, επομένως, δεν αποτελούσε συνεχόμενο μοτίβο. Όταν, όμως, οι νύχτες χωρίς ξεκούραση διαδέχονταν η μία την άλλη, τα δεδομένα άλλαξαν. Οι ερευνητές κατέγραψαν κακή διάθεση, αύξηση του στρες, ενώ ορισμένοι δείκτες υγείας παρουσίαζαν κακή εικόνα. Επιπλέον, παρατήρησαν ότι έπειτα από μια δύσκολη νύχτα το σώμα μπορούσε να ανακάμψει σχετικά εύκολα. Αν, ωστόσο, οι νύχτες αυτές επαναλαμβάνονταν τότε υπήρχε μεγαλύτερη δυσκολία και σοβαρότερες επιπτώσεις.
Μπορούμε να αναπληρώσουμε τον χαμένο ύπνο;
Η επιστημονική ομάδα μελέτησε και κατά πόσο υπήρχε αναπλήρωση των χαμένων ωρών, με τα στοιχεία να δείχνουν ότι έπειτα από περιορισμένο ύπνο, οι συμμετέχοντες ξεκουράζονταν κατά μέσο όρο 50 λεπτά περισσότερα την επόμενη νύχτα. Το Σαββατοκύριακο η διάρκεια του ύπνου αυξανόταν ακόμη πιο πολύ, αλλά δεν ήταν αρκετή για να καλύψει το έλλειμμα που είχε συσσωρευτεί έπειτα από πολλές νύχτες με λίγο ύπνο. Για να διαπιστώσουν, μάλιστα, εάν αυτό το μοτίβο ίσχυε και εκτός Σιγκαπούρης, οι ερευνητές εξέτασαν και δεδομένα από εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους από άλλες έξι χώρες, ανάμεσά τους η Ιαπωνία, η Αυστραλία, οι ΗΠΑ και η Μεγάλη Βρετανία. Οι συνήθειες ύπνου διέφεραν σημαντικά ανά χώρα, με περιοχές όπως η Ιαπωνία να παρουσιάζουν μικρότερο μέσο όρο ύπνου και πιο συχνές περιόδους σύντομου ύπνου από την Αυστραλία. Ωστόσο, το βασικό μοτίβο, δηλαδή οι μεμονωμένες σύντομες νύχτες, εμφανιζόταν σταθερά παντού.
Πόσες ώρες ύπνου χρειαζόμαστε τελικά;
Τι καταλαβαίνουμε από τη μελέτη; Ότι από τη μια, δε σημαίνει ότι οι πέντε ώρες ύπνου είναι αρκετές για όλους και από την άλλη ότι δεν πρέπει να αγνοούμε τις συστάσεις των ειδικών. Για τους περισσότερους ενήλικες, η διάρκεια ύπνου που συνιστούν οι γιατροί παραμένει στις επτά με εννέα ώρες κάθε βράδυ. Αυτό που αναδεικνύει η μελέτη είναι ότι η διάρκεια του ύπνου δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη, αλλά σημασία έχουν και το σταθερό ωράριο, οι προσωπικές ανάγκες και το αν ο ύπνος επαρκεί για την καθημερινή λειτουργία του καθενός από εμάς.
Εισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image