Από τη Levi’s και την Uniqlo έως τη Zara και την Primark οι εταιρίες επενδύουν σε επιδιορθώσεις και μεταποιήσεις ρούχων στοχεύοντας στην παραμονή του καταναλωτή κοντά στο brand.
Πόσοι ξέρουν να ράβουν ένα κουμπί; Διεθνείς έρευνες δείχνουν ότι μόλις το 40% των ενηλίκων έχουν την ικανότητα να περάσουν λίγη κλωστή από μια βελόνα και να ράψουν ένα κουμπί. Οι υπόλοιποι τρέχουν σε μαμάδες, θείες και μοδίστρες για κάτι που απαιτεί λίγα μόνο λεπτά και ελάχιστες γνώσεις για να επιτευχθεί. Η παντελής απουσία εκπαίδευσης παιδιών σε βασικά ζητήματα, όπως ακριβώς το ράψιμο ενός κουμπιού, αλλά κι η εδραίωση της γρήγορης μόδας, ευνόησε τη δημιουργία ενός πλαισίου σύμφωνα με το οποίο όταν φθείρεται ένα ρούχο καταλήγει στον κάδο. Οι χαμηλές τιμές, η τεράστια γκάμα προϊόντων και η ευκολία πρόσβασης σε κάθε είδους ρουχισμού, είχε ως αποτέλεσμα την εύκολη λύση: την αντικατάσταση του ρούχου.
Ένα σκισμένο τζιν δεν είναι άχρηστο
Τελευταία, όμως, η φιλοσοφία αρχίζει να αλλάζει και να επανέρχεται σε πρακτικές που ήταν συνηθισμένες στο παρελθόν. Τώρα, ολοένα περισσότεροι -εξαιτίας και του υψηλού κόστους ζωής- αναζητούν τρόπους αποκατάστασης του ρούχου ή επαναχρησιμοποίησής του. Το σκεπτικό αυτό έχουν ξεκινήσει να υιοθετούν ακόμα και μεγάλες αλυσίδες ένδυσης, προσθέτοντας υπηρεσίες επιδιόρθωσης, μεταποίησης, καθώς και σχετικά εργαστήρια για τους πελάτες για να τους ενθαρρύνουν να διατηρήσουν για περισσότερο τα ρούχα, αλλά να παραμείνουν περισσότερο αφοσιωμένοι στην εταιρία. Το φαινόμενο δεν είναι τυχαίο, καθώς οι νεότεροι καταναλωτές -ιδίως της λεγόμενης Γενιάς Ζ- έρχονται αντιμέτωποι με την ακρίβεια και ταυτόχρονα υιοθετούν περισσότερο βιώσιμες λύσεις στην καθημερινότητά της, σε μια προσπάθεια να περιορίσουν με τις επιλογές τους τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Ένας καταναλωτής που από τη μία δε μπορεί να διαθέσει πολλά χρήματα και από την άλλη επιθυμεί να μειώσει το αποτύπωμα άνθρακά του, μπροστά σε ένα σκισμένο τζιν δε βλέπει ένα άχρηστο ρούχο, αλλά μια ευκαιρία για μεταποίηση.
Μαθήματα κοπτικής-ραπτικής
Πάνω σε αυτή τη λογική έχουν επενδύσει γίγαντες της βιομηχανίας ένδυσης που προωθούν υπηρεσίες επιδιόρθωσης. Για παράδειγμα, η εταιρία Patagonia, κορυφαία εταιρία ρουχισμού και εξοπλισμού για δραστηριότητες στη φύση, εδώ και χρόνια δίνει τη δυνατότητα στους πελάτες της να στείλουν ρούχα που χρειάζονται επιδιόρθωση. Στην περίπτωση που αυτά δεν επιδέχονται αποκατάσταση, υπάρχει η επιλογή αντικατάστασης, ανακύκλωσης, πίστωσης για αγορά νέων προϊόντων ή κωδικό έκπτωσης. Στην επίσημη ιστοσελίδα, μάλιστα, παρέχονται οι «πρώτες βοήθειες» για όσους δεν γνωρίζουν πώς να επιδιορθώσουν μικρές φθορές, ενώ πωλούνται και τα κατάλληλα εργαλεία.
Η Levi’s από την άλλη, με τα θρυλικά τζιν με το χαρακτηριστικό κόκκινο λογότυπο στην πίσω τσέπη, έχει αναπτύξει υπηρεσίες επιδιόρθωσης και εξατομίκευσης σε πολλά καταστήματα, ενώ παράλληλα οργανώνει μαθήματα όπου οι νεότεροι μπορούν να μάθουν βήμα-βήμα τα βασικά. Συγκεκριμένα, μαθητές σχολείου μπορούν να μάθουν από ειδικούς πώς να ράβουν ένα κουμπί, να κάνουν ένα στρίφωμα, να μπαλώσουν μια τρύπα και να επιδιορθώσουν ένα σκίσιμο. Ταυτόχρονα, η εταιρία επισημαίνει πως η επιδιόρθωση είναι μέρος του ταξιδιού και σε συνεργασία με την United Repair Centre προσφέρει σχετικές υπηρεσίες σε πολλά από τα καταστήματά της παγκοσμίως. Την ίδια στιγμή, η ιαπωνική Uniqlo με τις λιτές γραμμές και τα φυσικά υλικά, προσφέρει υπηρεσίες επιδιόρθωσης, κεντήματος και μεταποίησης σε πολλά από τα καταστήματά της ως φυσική επέκταση του κύκλου ζωής των προϊόντων της. Με το RE.UNIQLO Studio ενισχύεται η προσπάθεια βιωσιμότητας ώστε τα ρούχα να διαρκούν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Όσο για τα είδη που δεν μπορούν να επιδιορθωθούν μπορούν να δωριστούν ή να ανακυκλωθούν δωρεάν από την εταιρία.
Σε πολλά καταστήματα της ισπανικής Zara οι πελάτες της μπορούν να παρατείνουν τον κύκλο ζωής των ενδυμάτων τους με την υπηρεσία επιδιόρθωσης. Σε αυτή περιλαμβάνονται, το ράψιμο μιας ξηλωμένης ραφής, η αποκατάσταση ενός φερμουάρ, ενός κουμπιού, η αφαίρεση χνουδιού από πλεκτά ή η ρύθμιση του μήκους ενός ρούχου. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα πώλησης μεταχειρισμένων ρούχων της εταιρίας μέσω της πλατφόρμας Zara Pre-Owned. Ακόμα και η αλυσίδα με τα casual οικονομικά ρούχα, Primark, φιλοδοξεί να κερδίσει τους αγοραστές της, διοργανώνοντας εργαστήρια, με τίτλο «Love It For Longer», για την επισκευή και τη φροντίδα των ρούχων. Ταυτόχρονα, σε μερικά από τα καταστήματά της διατίθεται η υπηρεσία επιδιόρθωσης.
Οι αντιφάσεις
Όπως αναφέρει το Associated Press, η παραγωγή ενδυμάτων σχεδόν διπλασιάστηκε μεταξύ 2000 και 2015, ενώ οι φορές που φοριέται ένα ένδυμα κατά μέσο όρο μειώθηκε κατά περίπου 36%. Όσο για την ανακύκλωση ρούχων, λιγότερο από το 1% των υλικών ένδυσης μετατρέπεται σε νέα είδη ρουχισμού. Τι επιτυγχάνεται, επομένως, με την επιδιόρθωση ενός ρούχου; Χρησιμοποιείται περισσότερο και καθυστερεί η αγορά ενός καινούριου. Ωστόσο, πίσω από την «πράσινη» προσέγγιση των εταιριών, βρίσκεται και ένας ακόμα πολύ σημαντικός παράγοντας: το όφελος. Η επιδιόρθωση δημιουργεί ένα νέο σημείο επαφής ανάμεσα στον καταναλωτή και την αλυσίδα. Το κατάστημα δεν είναι πλέον μόνο ο χώρος όπου αγοράζεται ένα προϊόν, αλλά και εκεί όπου το προϊόν μεταποιείται επί πληρωμή -με ελάχιστες εξαιρέσεις δωρεάν φροντίδας.
Την ίδια στιγμή, όμως, προκύπτει ένα ακόμα ζήτημα. Μπορεί πράγματι η επιδιόρθωση να περιορίζει τις περιβαλλοντικές συνέπειες, αλλά μόνο όταν αυτή αντικαθιστά μια νέα αγορά. Όπως αναφέρουν ειδικοί στο AP, από μόνη της δεν αρκεί για να αντιμετωπιστεί το σοβαρό πρόβλημα των αποβλήτων της βιομηχανίας της μόδας, όσο η μαζική παραγωγή ρούχων συνεχίζει να αυξάνεται. Απλώς και μόνο η επιδιόρθωση ενός φορέματος δεν αναιρεί αυτόματα την παραγωγή εκατοντάδων νέων φορεμάτων.
Eισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image