Η πρωτοβουλία «Στο τραπέζι χωρίς οθόνες» περιλαμβάνει παιχνίδια και γρίφους για μικρούς και μεγάλους κι έχει υιοθετηθεί προς το παρόν από 15 εστιατόρια της Σαρδηνίας.
Ο σερβιτόρος δεν έχει προλάβει να πλησιάσει στο τραπέζι για να πάρει παραγγελία και το παιδί που μόλις κάθισε ζητά επίμονα από τους γονείς του το κινητό για να δει μερικά επεισόδια Bluey. Σχεδόν αυτόματα, το χέρι του μπαμπά φτάνει στην τσέπη και από εκεί το τηλέφωνο καταλήγει στον βενιαμίν της παρέας, ο οποίος χειρίζεται με εξαιρετική μαεστρία κωδικούς, YouTube και παράβλεψη διαφημίσεων. Τη στιγμή που ακούγεται το χαρακτηριστικό σήμα αρχής της δημοφιλούς τηλεοπτικής σειράς, αρχίζει και το τέλος οποιασδήποτε αλληλεπίδρασης μαζί του. Ακόμα και η επιλογή φαγητού μοιάζει δύσκολη. Είναι τόσο πολύ απορροφημένο από τις περιπέτειες της οικογένειας των συμπαθών τετράποδων που τελικά αποφασίζει η μαμά για το γεύμα του.
Γνώριμες εικόνες
Πόσες φορές δεν έχουμε συναντήσει την παραπάνω εικόνα; Παιδιά που κλαίνε, διαμαρτύρονται έντονα και ζητούν να δουν τα αγαπημένα τους κινούμενα σχέδια. Άλλα, μεγαλύτερα, απομονώνονται από τις βαρετές, κατά τα ίδια, κουβέντες με τους γονείς τους, και το μόνο που ζητούν είναι να βυθιστούν στον ψηφιακό κόσμο ανταλλάζοντας μηνύματα με τους κολλητούς τους. Είτε με τον έναν, είτε με τον άλλο τρόπο, το αποτέλεσμα παραμένει το ίδιο: η οικογένεια αποξενώνεται και αυτό που θεωρητικά αποτελεί μια στιγμή απόλαυσης φαγητού και ποιοτικού χρόνου, μετατρέπεται σε μια έξοδο μόνο για το ζευγάρι.
Σε μία προσπάθεια να περιοριστεί το φαινόμενο αυτό, η Περιφερειακή Συνήγορος για την Παιδική Ηλικία και την Εφηβεία στη Σαρδηνία, Άννα Κάου, σε συνεργασία με την Ομοσπονδία Επιχειρήσεων Εστίασης και Αναψυχής Σαρδηνίας (Fipe), έθεσε σε εφαρμογή την πρωτοβουλία «Στο τραπέζι χωρίς οθόνες» («A tavola senza schermi»).
Κινητό από τη νηπιακή ηλικία
Σύμφωνα με το Ίδρυμα Βερονέζι που εστιάζει στην προώθηση της δημόσιας υγείας, επτά στα δέκα παιδιά στην Ιταλία έχουν αποκτήσει κινητό πριν την ηλικία των 11 ετών. Το χρησιμοποιούν κατά μέσο όρο έξι ώρες την ημέρα, ενώ το 25,4% των εφήβων το χρησιμοποιεί για περισσότερες από οκτώ ώρες και πάνω από το 50% δεν το απενεργοποιεί ποτέ. Επιπλέον, σχεδόν 100.000 είναι οι έφηβοι που εμφανίζουν συμπεριφορές, οι οποίες συνδέονται με τον εθισμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Την ίδια στιγμή, από πρόσφατες έρευνες που διεξήχθησαν στη χώρα, προκύπτει ότι πάνω από το 61% των παιδιών ηλικίας 0-6 ετών χρησιμοποιεί οθόνες καθημερινά, ενώ περίπου το 41% αρχίζει ήδη από την ηλικία των 2-3 ετών. Έκθεση της Εθνικής Ένωσης για τους Τεχνολογικούς Εθισμούς, τον Τζόγο και τον Κυβερνοεκφοβισμό (Di.Te.) αναφέρει ότι τα παιδιά στο συντριπτικό ποσοστό του 81% χρησιμοποιούν οθόνες μόνα τους, χωρίς πραγματική επίβλεψη από ενήλικα. Όταν η συσκευή αφαιρεθεί, το 57,7% εμφανίζει ευερεθιστότητα ή θυμό και το 21,8% κλαίει ή αντιστέκεται. Μετά τη χρήση, ένα στα πέντε (20,8%) παρουσιάζει υπερκινητικότητα ή ελλειμματική προσοχή, ενώ το 25,3% ζητά επίμονα να επιστρέψει στην οθόνη.
Το kit της επανασύνδεσης
Με αυτά τα δεδομένα η περιφέρεια της Σαρδηνίας αποφάσισε να θέσει σε εφαρμογή τη δράση «Στο τραπέζι χωρίς οθόνες», η οποία θα διαρκέσει ένα μήνα, με 15 εστιατόρια στη Σαρδηνία να συμμετέχουν. Προβλέπεται οι οικογένειες με ανήλικα που προσέρχονται σε έναν από αυτούς τους χώρους εστίασης να τοποθετούν το κινητό τηλέφωνο σε ειδικό καλάθι και να παραλαμβάνουν από τους υπευθύνους το λεγόμενο «Κit της επανασύνδεσης». Σε αυτό περιλαμβάνονται διαφορετικές επιλογές για… αναλογική ψυχαγωγία με παιχνίδια και δραστηριότητες που χρησιμεύουν ως αντικατάσταση των κινητών και των τάμπλετ. Ανάμεσα σε αυτές, χρωμοσελίδες, παστέλ, μολύβια, κουίζ και επιτραπέζια που έχουν σχεδιαστεί για να κρατούν τα παιδιά απασχολημένα ενώ περιμένουν το φαγητό. Τα παιχνίδια επελέγησαν από παιδίατρους της Ιταλικής Ομοσπονδίας Παιδιάτρων (FIMP), οι οποίοι δημιούργησαν κι έναν οδηγό για τη σχέση μεταξύ παιδιών, εφήβων και τεχνολογίας. Όπως επισημαίνει η Κάου, δεν πρόκειται για απαγόρευση των κινητών, αλλά για «συμφωνία» ανάμεσα στους γονείς και τους εστιάτορες. Στόχος άλλωστε, είναι η ενίσχυση της επικοινωνίας, της πραγματικής επαφής και της συζήτησης. Στο τέλος της δοκιμαστικής περιόδου, θα αξιολογηθεί η πιθανότητα επέκτασης της πρωτοβουλίας σε όλα τα εστιατόρια που συνδέονται με την Fipe.
Το παράδειγμα πρέπει να το δίνουν οι ενήλικες
Η Κάου εξέφρασε την ελπίδα αυτή η μικρή πρωτοβουλία να βοηθήσει τις οικογένειες. «Η ψηφιακή τεχνολογία πρέπει να διαχειρίζεται σωστά, οι ανήλικοι πρέπει να προστατεύονται από την κατάχρηση ηλεκτρονικών συσκευών και από ακατάλληλο περιεχόμενο. Οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν τους κινδύνους και τις ευκαιρίες που προκύπτουν από τη χρήση τεχνολογικών εργαλείων», πρόσθεσε. Από την πλευρά του ο πρόεδρος της Fipe, Εμανουέλε Φρόντζα, επισήμανε τον ρόλο που διαδραματίζουν τα εστιατόρια ως χώροι όπου οι άνθρωποι συναντιούνται, συζητούν και περνούν χρόνο. Όσο για τη χρήση των κινητών τόνισε ότι το παράδειγμα πρέπει να το δίνουν οι ενήλικες, καθώς «να ζητάμε από τα παιδιά να εγκαταλείψουν τις οθόνες έχει νόημα αν είμαστε πρόθυμοι να κάνουμε το ίδιο».
Εξωτερική φωτογραφία: 123RF