Κάποιες gift cards δεν χρησιμοποιούνται ποτέ. Τότε τα ξεχασμένα χρήματα μπορούν να γίνουν εύκολο έσοδο για τις εταιρείες που τις εξέδωσαν.
Το 2025 οι λογιστές της The Cheesecake Factory, μιας αμερικανικής αλυσίδας εστιατορίων διάσημης για τα ζουμερά cheesecakes της, αναγνώρισαν απροσδόκητα έσοδα ύψους περίπου 21,7 εκατομμυρίων ευρώ. Δεν ήταν ότι οι δουλειές είχαν πάει καλύτερα από το παρελθόν. Το ποσό προερχόταν από τις πολλές αχρησιμοποίητες gift cards που, σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία της εταιρείας, ήταν πλέον πολύ απίθανο να εξαργυρωθούν. Το φαινόμενο δεν ήταν καινούργιο. Η δυναμική των αριθμών και του διαφαινόμενου κέρδους όμως ήταν. Έναν χρόνο νωρίτερα το αντίστοιχο νούμερο ήταν περίπου 6,5 εκατομμύρια ευρώ.
Μια gift card ξεχασμένη σε ένα συρτάρι ή στο inbox μπορεί να γίνει κανονικό λογιστικό έσοδο. Αλλά τι είναι ακριβώς μια gift card; Στην πιο απλή μορφή της είναι προπληρωμένη αξία. Κάποιος πληρώνει σήμερα 50 ή 100 ευρώ σε μια επιχείρηση και παίρνει μια φυσική κάρτα ή έναν ψηφιακό κωδικό. Ο παραλήπτης μπορεί αργότερα να χρησιμοποιήσει αυτά τα χρήματα για να αγοράσει προϊόντα ή υπηρεσίες από το κατάστημα που την είχε εκδώσει. Η λογική είναι πλέον διαδεδομένη και στην Ελλάδα. Ίσως ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα παραδείγματα είναι η Public Gift Card. Τα Public διαθέτουν φυσική και ηλεκτρονική δωροκάρτα από 10 έως 500 ευρώ. Η ηλεκτρονική Public Gift Card ισχύει για έναν χρόνο. Σύμφωνα με τους όρους της εταιρείας, μετά τη λήξη της το αχρησιμοποίητο υπόλοιπο μηδενίζεται. Τα χρήματα έχουν πληρωθεί αλλά το δώρο μπορεί να μην αγοράστηκε ποτέ.
Μια αγορά που έγινε αλλά μπορεί να μην πραγματοποιηθεί
Αν αγοράσεις μια gift card αξίας 100 ευρώ, η εταιρεία έχει ήδη πάρει τα 100 ευρώ. Δεν μπορεί όμως να πει ότι πούλησε προϊόντα αξίας 100 ευρώ. Το ποσό καταγράφεται αρχικά ως υποχρέωση. Η επιχείρηση, με απλά λόγια, χρωστά στον κάτοχο της κάρτας προϊόντα ή υπηρεσίες αξίας 100 ευρώ. Όταν η κάρτα χρησιμοποιηθεί, τότε η υποχρέωση γίνεται έσοδο. Τι συμβαίνει όμως όταν η κάρτα δεν χρησιμοποιηθεί ποτέ; Εδώ εμφανίζεται το λογιστικό φαινόμενο breakage. Breakage είναι το μέρος της αξίας των gift cards που η εταιρεία εκτιμά ότι δεν πρόκειται τελικά να χρησιμοποιηθεί. Η εκτίμηση βασίζεται στο ιστορικό της: πόσες κάρτες εξαργυρώνονται, πόσο γρήγορα χρησιμοποιούνται και πόσες μένουν για χρόνια ανενεργές.
Υπό συγκεκριμένους λογιστικούς και νομικούς κανόνες, ένα μέρος αυτών των χρημάτων μπορεί τελικά να καταγραφεί ως έσοδο.
Το IFRS 15, το διεθνές πρότυπο για την αναγνώριση εσόδων από συμβάσεις με πελάτες, επιτρέπει την αναλογική αναγνώριση του εκτιμώμενου breakage όταν η επιχείρηση δικαιούται να διατηρήσει την αχρησιμοποίητη αξία και μπορεί να την εκτιμήσει αξιόπιστα. Άλλο, λοιπόν, οι συνολικές πωλήσεις δωροκαρτών, άλλο τα αχρησιμοποίητα υπόλοιπα και άλλο το αναγνωρισμένο breakage.
Μια αγορά εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ στην Ελλάδα
Το ενδιαφέρον είναι ότι στην Ελλάδα δεν μιλάμε πλέον για μια μικρή αγορά. Σύμφωνα με την έκθεση της PayNXT360 που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2026, η ελληνική αγορά δωροκαρτών και εταιρικών προγραμμάτων επιβράβευσης εκτιμήθηκε για το 2025 περίπου στα 829 εκατομμύρια ευρώ. Η ίδια έρευνα προέβλεπε ότι η αγορά θα έφτανε τα 884 εκατομμύρια ευρώ το 2026 και θα μπορούσε να προσεγγίσει τα 1,12 δισεκατομμύρια ευρώ μέχρι το 2030. Στην αγορά αυτή δεν περιλαμβάνονται μόνο οι δωροκάρτες που αγοράζουμε για γενέθλια ή Χριστούγεννα. Περιλαμβάνονται και κάρτες που δίνουν οι επιχειρήσεις ως bonus, επιβράβευση εργαζομένων ή, απλώς, κίνητρο για αγορές. Δημόσια, συγκεντρωτικά στοιχεία για το πόσα χρήματα από gift cards μένουν τελικά αχρησιμοποίητα στην Ελλάδα δεν είναι διαθέσιμα. Επομένως, το μέγεθος της αγοράς δεν αποκαλύπτει από μόνο του πόσα εκατομμύρια αναγνωρίζονται ως breakage.
Δισεκατομμύρια στην Ευρώπη
Η αγορά gift cards έχει αποκτήσει σημαντικό οικονομικό μέγεθος και στην Ευρώπη. Οι δωροκάρτες χρησιμοποιούνται πλέον όχι μόνο για προσωπικά δώρα, αλλά και σε εταιρικά προγράμματα επιβράβευσης και καταναλωτικών κινήτρων. Η δωροκάρτα έχει γίνει κανονικό εργαλείο του retail. Και όσο μεγαλώνει η αγορά, τόσο μεγαλύτερη οικονομική σημασία αποκτούν ακόμη και μικρά ποσοστά μη εξαργυρωμένης αξίας. Η Ahold Delhaize, ο ολλανδοβελγικός όμιλος λιανικής τροφίμων, αναφέρει στην οικονομική του έκθεση ότι το 2025 οι πωλήσεις gift cards έφτασαν τα 835 εκατομμύρια ευρώ και οι εξαργυρώσεις τα 798 εκατομμύρια ευρώ. Την ίδια χρονιά καταγράφηκε breakage ύψους 28 εκατομμυρίων ευρώ.
Η Horticultural Trades Association, βρετανικός φορέας επιχειρήσεων κηποτεχνίας και διαχειριστής της National Garden Gift Card, κατέγραψε το 2024 έσοδα από breakage περίπου 2,5 εκατομμυρίων ευρώ. Το αντίστοιχο ποσό ήταν περίπου 1,1 εκατομμύρια ευρώ το 2023. Μέσα σε έναν χρόνο υπερδιπλασιάστηκε. Το breakage δεν είναι κάποιο λογιστικό τρικ. Η αγορά της δωροκάρτας γίνεται. Εκείνος που πληρώνει νιώθει πως εκπληρώνει το ηθικό του καθήκον να δωρήσει κάτι στο πρόσωπο που θέλει. Η αγορά του προϊόντος δεν ολοκληρώνεται όσο ο παραλήπτης της gift card δεν την εξαργυρώνει. Σ’ αυτή την περίπτωση οι gift cards γίνονται πηγή εύκολου κέρδους για τις επιχειρήσεις που τις εκδίδουν.
Το δεύτερο πλεονέκτημα
Από τη στιγμή που αγοράζεται μια gift card μέχρι να χρησιμοποιηθεί, η εταιρεία έχει ήδη εισπράξει τα χρήματα χωρίς να έχει παραδώσει ακόμη προϊόν. Αν η κάρτα χρησιμοποιηθεί μετά από έξι μήνες, η επιχείρηση είχε για έξι μήνες τα χρήματα στη διάθεσή της, παρότι εξακολουθούσε να οφείλει το προϊόν ή την υπηρεσία. Η Starbucks, η αμερικανική πολυεθνική αλυσίδα καφέ, αναγνώρισε το οικονομικό έτος 2025 περίπου 196,8 εκατομμύρια ευρώ σε breakage από προπληρωμένες κάρτες, συμπεριλαμβανομένων των ποσών που αφορούν καταστήματα με άδεια λειτουργίας. Στις ΗΠΑ, όπου υπάρχουν περισσότερα διαθέσιμα στοιχεία, η Bankrate, αμερικανική εταιρεία χρηματοοικονομικής ενημέρωσης, υπολόγισε το 2024 ότι περίπου 23,9 δισεκατομμύρια ευρώ παρέμεναν σε αχρησιμοποίητες gift cards, vouchers και store credits. Το 43% των ενηλίκων είχε τουλάχιστον μία τέτοια αχρησιμοποίητη κάρτα ή πίστωση.
Κωδικοποιημένα χρήματα;
Η οικονομία του breakage γεννιέται μέσα από τον ιδιότυπο ιδρυματισμό που ακολουθεί τις συνήθειές μας. Το χαρτονόμισμα είναι ορατό. Τα κέρματα κουδουνίζουν. Ένα μέιλ, ένα SMS ή ένα άυλο χρηματικό υπόλοιπο από μια αγορά μπορεί να περάσει στη λήθη εύκολα. Οι gift cards μπορούν τελικά να γίνουν gift cards για τις ίδιες τις εταιρείες που τις εξέδωσαν, όταν απλώς οι χρήστες τους βυθιστούν ανάμεσα στο «θα τη χρησιμοποιήσω», στο «την ξέχασα» ή απλά στο «δεν τη χρησιμοποίησα ποτέ». Κάντε τις παρακάτω λέξεις εικόνα. Κάποιος πληρώνει χρήματα. Η εταιρεία τα εισπράττει. Το προϊόν δεν αγοράζεται ποτέ. Ένα μέρος αυτής της αξίας μπορεί, τελικά, να γίνει έσοδο για μια επιχείρηση. Για τον καταναλωτή είναι χρήματα που έμειναν ξεχασμένα. Για την εταιρεία υπάρχει ένας ευχάριστος στόχος. Τον λένε: Breakage.
Eισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image