Η εταιρεία του Elon Musk ετοιμάζεται να πραγματοποιήσει την πιο εντυπωσιακή εισαγωγή που έχει γνωρίσει ποτέ η Wall Street.
Η περίπτωση του Elon Musk, όσον αφορά τη σχεδιαζόμενη εισαγωγή της διαστημικής του εταιρείας SpaceX στον «περίβλεπτο» Nasdaq, το τεχνολογικό χρηματιστήριο που φιλοξενεί εταιρείες όπως η Apple, η Microsoft και η Amazon, δεν είναι μια κίνηση αποκλειστικά ματαιοδοξίας, όπως φαντάζει στα μάτια πολλών. Δεν το κάνει μόνο για να σταθεροποιήσει τη θέση του στην κορυφή των πλουσιότερων ανθρώπων στον πλανήτη, αλλά κυρίως για να χρηματοδοτήσει το μεγάλο του project, που είναι οι επανδρωμένες αποστολές στον πλανήτη Άρη.
Η SpaceX σχεδιάζει την είσοδό της στη χρηματιστηριακή αγορά με μια συναλλαγή που υπόσχεται να σπάσει κάθε προηγούμενο ρεκόρ. Δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμη εισαγωγή στο χρηματιστήριο, αλλά πιθανότατα για το μεγαλύτερο IPO που έχει γνωρίσει ποτέ η ιστορία των αγορών -IPO σημαίνει Initial Public Offering. Η επιλογή της SpaceX για εισαγωγή στον Nasdaq 100, δείχνει ότι ο Elon Musk χρειάζεται τεράστια χρηματοδοτική ισχύ για να στηρίξει το όραμά του και όπως φαίνεται, έχει οργανώσει τα πάντα με τρόπο που δεν αφήνει σχεδόν τίποτα στην τύχη.
Ας μιλήσουν οι αριθμοί
Τα νούμερα που κυκλοφορούν μιλούν από μόνα τους. Ο Musk φέρεται να φιλοδοξεί να αντλήσει έως και 75 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή περίπου 63,8 δισεκατομμύρια ευρώ, από την εισαγωγή ενός τμήματος του μετοχικού κεφαλαίου, με τη συνολική αποτίμηση της εταιρείας να κυμαίνεται μεταξύ 1,75 και 2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, το προηγούμενο παγκόσμιο ρεκόρ εισαγωγής σε χρηματιστήριο ανήκε στη σαουδαραβική πετρελαϊκή εταιρεία Saudi Aramco, η οποία το 2019 είχε αντλήσει περίπου 29,4 δισεκατομμύρια δολάρια. Η SpaceX ετοιμάζεται να υπερκεράσει αυτόν τον αριθμό.
Πάνω από 20 τράπεζες εργάζονται ήδη επί του φακέλου. Τα πιο βαριά ονόματα της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής αγοράς (Morgan Stanley, Goldman Sachs, Bank of America, Citigroup, JPMorgan) έχουν αναλάβει τον συντονισμό της εισαγωγής και το γέμισμα του βιβλίου εντολών. Το βιβλίο εντολών (order book) είναι το αρχείο στο οποίο καταγράφονται όλες οι εκδηλώσεις ενδιαφέροντος από επενδυτές που θέλουν να αγοράσουν μετοχές μιας εταιρείας πριν από την εισαγωγή της στο χρηματιστήριο. Στην ουσία πρόκειται για μια λίστα παραγγελιών: ποιος επενδυτής θέλει να αγοράσει, πόσες μετοχές και σε ποια τιμή.
Πέρα από τη σημασία που έχει για την εταιρεία, η εισαγωγή αυτή είναι κρίσιμη και για τον ίδιο τον Musk. Μια υψηλή αποτίμηση μετά την εισαγωγή σημαίνει τεράστια μόχλευση (leverage): τη δυνατότητα να αγοράζει εταιρείες πληρώνοντας με μετοχές, να αντλεί κεφάλαια μέσω αυξήσεων μετοχικού κεφαλαίου ή εκδόσεων ομολόγων και να χρησιμοποιεί τη SpaceX, ως εγγύηση, για τη χρηματοδότηση άλλων εξαγορών, όπως είχε κάνει το 2022 με τη μετοχή της Tesla για να εξαγοράσει το Twitter. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η start-up Cursor, ειδικευμένη στον προγραμματισμό υποβοηθούμενο από τεχνητή νοημοσύνη, την οποία ο Musk φέρεται να εξετάζει να εξαγοράσει έναντι 60 δισεκατομμυρίων δολαρίων, μετά την εισαγωγή και προφανώς με πολύ καλύτερους όρους, αν η αποτίμηση της SpaceX παραμείνει ψηλά.
Η ειδική μεταχείριση της SpaceX
Η εισαγωγή αναμένεται στα τέλη Ιουνίου, με τον παραδοσιακό γύρο επαφών με επενδυτές (roadshow) να ξεκινά τη δεύτερη εβδομάδα του Ιουνίου. Και για να διασφαλιστεί η επιτυχία της, το Nasdaq φέρεται να άλλαξε ορισμένους από τους ιστορικούς κανόνες του, κάτι που έχει προκαλέσει σάλο στον χρηματοπιστωτικό κόσμο. Η πιο εντυπωσιακή αλλαγή αφορά την ένταξη στον Nasdaq 100. Κανονικά, μια εταιρεία χρειάζεται τουλάχιστον τρεις μήνες έως έναν χρόνο για να ενταχθεί σε αυτόν. Για τη SpaceX, αυτή η προθεσμία μειώνεται δραματικά σε μόλις 15 ημέρες μετά την εισαγωγή, υπό τον όρο ότι η κεφαλαιοποίησή της την κατατάσσει μεταξύ των 40 πρώτων εταιρειών.
Aκόμη και στη χαμηλότερη εκτίμηση αποτίμησης των 1,75 τρισεκατομμυρίων, η SpaceX θα αναδεικνυόταν στην έκτη μεγαλύτερη κεφαλαιοποίηση του δείκτη, μεταξύ Meta και Broadcom. Η ένταξη σε έναν μεγάλο δείκτη υποχρεώνει αυτόματα τα θεσμικά ταμεία και τα ETF που αντιγράφουν τον δείκτη να αγοράσουν τη μετοχή, προκειμένου να εξισορροπήσουν τα χαρτοφυλάκιά τους, δημιουργώντας έτσι ενσωματωμένη ζήτηση αμέσως μετά την εισαγωγή.
Ο πραγματικός «λύκος» της Wall Street
Μια δεύτερη αλλαγή, ακόμη πιο αμφιλεγόμενη, αφορά τον κανόνα του ελεύθερου κυκλοφορούντος κεφαλαίου. Κανονικά, μια εταιρεία πρέπει να διαθέσει τουλάχιστον το 10% του κεφαλαίου της στην αγορά, ώστε να διασφαλίζεται η ρευστότητα της μετοχής. Στην περίπτωση της SpaceX, επικριτές υποστηρίζουν ότι ο Nasdaq αποδέχθηκε το ποσό των 75 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που θα τεθεί σε κυκλοφορία, να υπολογιστεί στους δείκτες σαν να αντιστοιχούσε σε 225 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή τρεις φορές πάνω από το πραγματικό ποσό. Αυτό αυξάνει σημαντικά το βάρος της SpaceX στα ETF, αναγκάζοντας τα ταμεία να αγοράσουν ακόμη περισσότερες μετοχές.
Η «ντρίπλα» του Elon Musk, όπως τη χαρακτηρίζουν επικριτές του, σχετίζεται ακριβώς με τον τρόπο λειτουργίας των ETF, δηλαδή των επενδυτικών ταμείων που αγοράζουν αυτόματα μετοχές βάσει της στάθμισης που έχει κάθε εταιρεία σε έναν δείκτη, όπως ο Nasdaq 100. Εφόσον η SpaceX εμφανίζεται με τεχνητά αυξημένο βάρος, τα ETF που ακολουθούν τον δείκτη υποχρεώνονται να αγοράσουν πολύ περισσότερες μετοχές από όσες θα αγόραζαν υπό κανονικές συνθήκες, ώστε να παραμείνουν ευθυγραμμισμένα με τη σύνθεση του δείκτη. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία τεράστιας επιπλέον ζήτησης για τη μετοχή της SpaceX, όχι επειδή οι επενδυτές την επέλεξαν απαραίτητα συνειδητά, αλλά επειδή η ίδια η δομή του συστήματος το επιβάλλει.
Ο George Noble, έμπειρος διαχειριστής κεφαλαίων και πρώην στέλεχος στη Fidelity, με πάνω από τέσσερις δεκαετίες εμπειρίας στη Wall Street, χαρακτήρισε στο blog του στο Substack αυτή την κίνηση ως «την πιο αδίστακτη δομική χειραγώγηση ενός μεγάλου δείκτη» που έχει υπάρξει ποτέ. Κατά τη γνώμη του, ωφελεί κυρίως τους παλαιούς μετόχους που θα πουλήσουν μετά τη λήξη της περιόδου δέσμευσης (lock-up), εις βάρος των νέων επενδυτών.
Το μεγάλο στοίχημα των ιδιωτών επενδυτών
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό γνώρισμα αυτής της εισαγωγής είναι ο ασυνήθιστα μεγάλος ρόλος που αποδίδεται στους ιδιώτες επενδυτές. Σύμφωνα με το Reuters, αυτοί θα μπορούσαν να αντιπροσωπεύουν έως και το 30% του συνολικού όγκου της συναλλαγής, ένα ποσοστό εξαιρετικά υψηλό γι’ αυτού του είδους τις επιχειρήσεις. Μάλιστα, 1.500 ιδιώτες επενδυτές θα προσκληθούν στο Boca Chica του Τέξας, στις εγκαταστάσεις εκτόξευσης πυραύλων, για τις πρώτες παρουσιάσεις του roadshow στις αρχές Ιουνίου. Ο Musk δεν εμπιστεύεται τους θεσμικούς επενδυτές, για τους οποίους τρέφει χρόνιο σκεπτικισμό λόγω της βραχυπρόθεσμης λογικής τους. Αντίθετα, ποντάρει στο πάθος του κοινού για το όραμά του: τα ταξίδια στον Άρη, τα δορυφορικά κέντρα δεδομένων και την κατάκτηση του διαστήματος. «Αναζητά τον ενθουσιασμό των επενδυτών», εξήγησε στη Le Figaro ο Olivier Plessis, δικηγόρος ειδικευμένος στις εισαγωγές στο χρηματιστήριο από το γραφείο Clifford Chance. «Άτομα που δεν ακολουθούν τη λογική των θεσμικών, αλλά αγοράζουν την αφήγηση και τα όνειρά του».
Το ακριβό στοίχημα του Musk
Η SpaceX και η xAI, που συνδέεται με την πλατφόρμα X (πρώην Twitter) και τον βοηθό τεχνητής νοημοσύνης Grok, συγχωνεύτηκαν πρόσφατα σε ένα ενιαίο σχήμα που αποτιμάται συνολικά γύρω στα 1,25 τρισεκατομμύρια δολάρια. Η ενοποιημένη οντότητα εμφανίζει έσοδα 18,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων, αλλά και ζημίες 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων (περίπου 15,9 δισ. ευρώ έσοδα και 4,3 δισ. ευρώ ζημίες). Θεμελιώδη μεγέθη που ορισμένοι αναλυτές κρίνουν ανεπαρκή για να δικαιολογήσουν τέτοια αποτίμηση.
Ωστόσο, ο Musk το έχει κάνει ξανά. Με την Tesla απέδειξε ότι μπορεί να πετύχει αποτιμήσεις τελείως αποσυνδεδεμένες από τα οικονομικά αποτελέσματα μιας εταιρείας. «Υπάρχει ένα αμερικανικό ρητό: “Don’t bet against Elon Musk”». Για πολλούς Αμερικανούς επενδυτές, ο Elon Musk παραμένει η τελευταία εν ζωή επιχειρηματική ιδιοφυΐα.
Εξωτερική φωτογραφία: AFP Forum