Ξεκίνησε φτιάχνοντας χαρτί δίπλα σε ένα φινλανδικό ποτάμι. Έγινε ο βασιλιάς των κινητών με τα άφθαρτα, θρυλικά ως σήμερα «τούβλα» και το “φιδάκι”. Έχασε το τρένο των οθονών αφής, πούλησε το τμήμα κινητών της εταιρείας (στη Microsoft) και βρέθηκε μια ανάσα από το περιθώριο. Σήμερα, η Nokia επιστρέφει, με την Nvidia μέτοχο, τα data centers πελάτες και τη φιλοδοξία να γίνει η βασίλισσα των δικτύων της Tεχνητής Nοημοσύνης.

Αν γεννήθηκες πριν από το 2000, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα το πρώτο σου κινητό να ήταν Nokia και να έχεις ξοδέψει ατέλειωτες ώρες παίζοντας “φιδάκι”. Αν γεννήθηκες μετά, μάλλον το ξέρεις ως meme: το κινητό που πέφτει από γκρεμό και, αντί να σπάσει, κάνει… «τρύπα στο πάτωμα». Λίγες εταιρείες στον κόσμο έχουν ζήσει τόσες ζωές. Η Nokia υπήρξε χαρτοβιομηχανία, εργοστάσιο λαστιχένιων μποτών, κατασκευαστής καλωδίων, απόλυτος κυρίαρχος της κινητής τηλεφωνίας και, για ένα διάστημα, παράδειγμα προς αποφυγή σε κάθε σχολή διοίκησης επιχειρήσεων ή το ιδανικό disaster story.

Το 2026 γράφει το πιο απρόσμενο κεφάλαιο της ιστορίας της. Δεν φτιάχνει πια κινητά: όσα Nokia βρίσκεις σήμερα στα καταστήματα τα σχεδιάζει και τα πουλά με άδεια η φινλανδική HMD Global. Πουλάει όμως τις «φλέβες» και τις «αρτηρίες» που ενώνουν τους υπερυπολογιστές της Τεχνητής Νοημοσύνης. Και είναι κάποιες επιλογές σαν αυτή, ή η πώληση εξοπλισμού 5G, που δικαιολογούν το γεγονός ότι η μετοχή της διάγει τις καλύτερες μέρες της εδώ και μια δεκαετία.

Από το χαρτί και τις γαλότσες στο GSM

Η ιστορία ξεκινά το 1865. Ο μηχανικός μεταλλείων Φρέντρικ Ιντεστάμ στήνει ένα εργοστάσιο ξυλοπολτού στους καταρράκτες Ταμερκόσκι, κοντά στο Τάμπερε της νότιας Φινλανδίας, που τότε ανήκε στη Ρωσική Αυτοκρατορία. Το 1868 ανοίγει δεύτερη μονάδα στις όχθες του ποταμού Νοκιανβίρτα, κοντά στην πόλη Nokia, όπου η υδροηλεκτρική ενέργεια ήταν πιο άφθονη. Το 1871, μαζί με τον φίλο του, τον πολιτικό Λέο Μέχελιν, δίνει στην εταιρεία το όνομα που θα γινόταν παγκόσμιο: Nokia Ab, χρησιμοποιώντας το όνομα της πόλης που χτίστηκε η δεύτερη χαρτοβιομηχανία του.

Στο μεταξύ, το 1898 ο Έντουαρντ Πόλον ιδρύει τη Finnish Rubber Works και το 1912 εμφανίζεται η Finnish Cable Works. Οι τρεις εταιρείες έχουν κοινή ιδιοκτησία για δεκαετίες, αλλά θα συγχωνευτούν επίσημα το 1967 στη Nokia Corporation.

Οι θρυλικές μπότες της ΝΟΚΙΑ

Ο νέος όμιλος φτιάχνει σχεδόν τα πάντα: χαρτί υγείας, ελαστικά για αυτοκίνητα και ποδήλατα, τις θρυλικές λαστιχένιες μπότες, καλώδια, τηλεοράσεις, υπολογιστές, ακόμη και στρατιωτικό εξοπλισμό.

Το κλειδί για το μέλλον, όμως, κρύβεται στο τμήμα ηλεκτρονικών. Τη δεκαετία του ’80 η Nokia μπαίνει στα πρώτα «φορητά» τηλέφωνα μέσω της Mobira: το Nokia Mobira Talkman του 1984 ήταν ένα τηλέφωνο αυτοκινήτου που ζύγιζε “κάποια” κιλά και συνοδευόταν από μια… βαλίτσα που έπρεπε να κουβαλάς μαζί σου, ενώ το Nokia Mobira Cityman του 1987 έμεινε στην ιστορία όταν ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ φωτογραφήθηκε να τηλεφωνεί με ένα από αυτά (που είχαν βάρος 750 γραμμάρια, παρεμπιπτόντως). Το 1989 η μονάδα μετονομάζεται σε Nokia Mobile Phones.

Το 1991 η πρώτη κλήση GSM στον κόσμο γίνεται στη Φινλανδία, πάνω σε δίκτυο με εξοπλισμό Nokia. To Nokia 1011 του 1993 έγινε το πρώτο κινητό τηλέφωνο GSM μαζικής παραγωγής στον κόσμο. Η εταιρεία πουλά σταδιακά τους κλάδους των ελαστικών, του χαρτιού και των τηλεοράσεων και ποντάρει τα πάντα στις τηλεπικοινωνίες.

Η αυτοκρατορία των «τούβλων»

Αρχιτέκτονας της μεταμόρφωσης της Nokia σε εταιρεία εξειδικευμένη στην κινητή τηλεφωνία, ήταν ο Γιόρμα Όλιλα, που ανέλαβε τα ηνία το 1992. Η στρατηγική του ήταν απλή: μόνο κινητά και δίκτυα. Και δεν έκανε λάθος στην πρόβλεψή του ότι η κινητή τηλεφωνία θα ήταν το μέλλον. Μέσα σε λίγα χρόνια, η Nokia έγινε ο μεγαλύτερος κατασκευαστής κινητών στον πλανήτη, ξεπερνώντας τη Motorola το 1998, και η Φινλανδία μπορούσε να υπερηφανεύεται το πιο πολύτιμο εταιρικό brand της Ευρώπης.

Τα μοντέλα της έγιναν ποπ κουλτούρα και απαραίτητο “αξεσουάρ” στα χέρια κάθε νέου της εποχής. Το 8110 του 1996 έκανε διάσημη την εικόνα των δύο ανθρώπινων χεριών που άγγιζαν τους δείκτες τους και το “connecting people”, εμφανιζόμενο στα χέρια του Κιάνου Ριβς, στο Matrix, ενώ το 9000 του 1996 που ήταν ένας υπολογιστής τσέπης με ανασυρόμενη οθόνη, διαφημίστηκε από τον Βαλ Κίλμερ στο ριμέικ του “Άγιου” και σούπερ σταρς όπως ο Άντονι Χόπκινς και ο Κρις Ροκ. Το 5110 του 1998 έκανε πραγματική επανάσταση, αφού σύνδεσε τα κινητά τηλέφωνα με το gaming. Είχε προεγκατεστημένο το παιχνίδι Snake, ελληνιστί “Φιδάκι”, που ήταν μια πρωτόγονη σειρά τελειών, η οποία καταβρόχθιζε τελείες μεγαλώνοντας, μέχρι να καταλάβει όλη την οθόνη.

Το 3210 του 1999 έκρυψε για πρώτη φορά την κεραία μέσα στο σώμα, συνέχισε να φέρνει παιχνίδια όπως το “φιδάκι” σε εκατομμύρια τσέπες και έδωσε τη δυνατότητα να του “φοράς” προσόψεις διαφορετικού χρώματος, δίνοντας τα πρώτα δείγματα του κινητού που έχει μεγαλύτερη αντοχή από… τούβλο. Το 8210 ήταν το μικρότερο και ελαφρύτερο ΝΟΚΙΑ που είχε βγει ποτέ.

Το 3310, η… “΄παντόφλα” της εποχής, του 2000, το είχαν κυριολεκτικά… όλοι και έγινε θρύλος αντοχής, με πωλήσεις που υπολογίζονται στα 126 εκατομμύρια τεμάχια. Για εκείνη την εποχή, ήταν τεράστια υπόθεση να μπορείς να κάνεις το κινητό σου να κουδουνίζει με ringtone και να μπορείς να παίζεις το πρωτόγονο “φιδάκι” για όσες ώρες άντεχες, αφού η μπαταρία του κρατούσε μέρες (αν όχι εβδομάδες). Το 5110 πάντως, ήταν όντως το ανθεκτικότερο όλων, αφού ήταν προστατευμένο γύρω- γύρω με λάστιχο ώστε να μη σπάει. Παρεμπιπτόντως, ήταν το πρώτο κινητό με ραδιόφωνο!

Το απλό 1100 ξεπέρασε τα 250 εκατομμύρια και θεωρείται το πιο εμπορικό κινητό όλων των εποχών. Το 6110 του 1997 ήταν το πρώτο κινητό που είχε μενού με εικονίδια -αυτό που χρησιμοποιούμε ως σήμερα- και το πρώτο με θύρα υπερύθρων.

Το 8110 με το συρόμενο πορτάκι ήταν gadget που είχαν όλοι οι “ψαγμένοι”. Το 9110 του 1999 ήταν ουσιαστικά ένα κινητό- μίνι λάπτοπ, για την εποχή κάτι “εξωγήινο”, όπως φαινόταν και το 7650 με την έγχρωμη οθόνη το 2001.

Το 6600 του 2003, ήταν επανάσταση στα χέρια μας, αφού είχε έγχρωμη οθόνη, πρόσβαση σε e-mail και σχεδόν ό,τι και τα smartphones. Το N-Gage ήταν μια μίξη GameBoy και κινητού, αν και δεν κέρδισε το κοινό που δυσαρεστήθηκε με το γεγονός ότι έμοιαζε με… μεξικάνικο τάκο.

Το αποκορύφωμα ήρθε στα τέλη του 2007 και στις αρχές του 2008. Στο τρίτο τρίμηνο του 2007 το μερίδιο της Nokia στα smartphones άγγιξε το 48,7% . Στο σύνολο της αγοράς κινητών, η εταιρεία ήλεγχε περίπου το 40% και ανακοίνωνε κέρδη ρεκόρ, με εκρηκτικές πωλήσεις σε Κίνα, Αφρική και Μέση Ανατολή. Περίπου τέσσερα στα δέκα κινητά που αγοράζονταν σε κάθε γωνιά του πλανήτη είχαν το ίδιο λογότυπο.

Όταν η Nokia έχασε το τρένο που… οδηγούσε

Στις 9 Ιανουαρίου 2007 ο Στιβ Τζομπς ανεβαίνει στη σκηνή στο Σαν Φρανσίσκο και παρουσιάζει το iPhone. Στο Έσπο, την έδρα της Nokia, η πρώτη αντίδραση ήταν η αυτοπεποίθηση. Η συσκευή της Apple δεν είχε 3G, δεν είχε πληκτρολόγιο, είχε μέτρια κάμερα και κόστιζε ακριβά. Με τα κριτήρια του hardware, η Nokia (η οποία από το 2005 είχε παρουσιάσει κινητό με οθόνη αφής, το 7710) φαινόταν να κερδίζει.

“Φαινόταν”, είναι η λέξη- κλειδί. Γιατί η Nokia δεν είχε καταλάβει πως ο Τζομπς είχε μόλις αλλάξει τους κανόνες στο παιχνίδι.

Η μάχη δεν θα κρινόταν πια στο περίβλημα, το φιδάκι, το ραδιόφωνο και το στυλ, αλλά στο λογισμικό, στην οθόνη αφής και, από το 2008, στο App Store και τις εφαρμογές που είχε. Ένα χρόνο αργότερα, η Google θα έφερνε το Android, το οποίο και θα παρείχε δωρεάν σε Samsung, HTC, Sony Ericsson και σε όλους όσους ήθελαν να φτιάξουν smartphone. Το λογισμικό που χρησιμοποιούσε η Nokia, το Symbian, ήταν φτιαγμένο για κινητά με κουμπιά και δεν μπόρεσε να μεταμορφωθεί σε πλατφόρμα αφής. Το Nokia 5800 XpressMusic και οι εκδόσεις Symbian3 δεν άντεξαν τη σύγκριση, ενώ το εναλλακτικό MeeGo αργούσε να ωριμάσει. Η Nokia είχε μόλις χάσει ένα τρένο που η ίδια οδηγούσε (και ήταν ιδιοκτήτρια, μέχρι τότε).

Η πτώση ήταν ταχύτερη απ’ όσο φανταζόταν κανείς. Το συνολικό μερίδιο της Nokia στην αγορά κινητών έπεσε από το 40% του 2008 στο 29% το 2011 (Associated Press / Washington Times). Στα smartphones η κατρακύλα ήταν δραματική: από σχεδόν 49% στα τέλη του 2007 σε μόλις 3,5% το τρίτο τρίμηνο του 2012.

Το 2010 η Nokia κάνει κάτι πρωτοφανές για τα φινλανδικά δεδομένα: φέρνει στο τιμόνι έναν ξένο. Ο Καναδός Στίβεν Έλοπ, μέχρι τότε στέλεχος της Microsoft, ανέλαβε να σώσει την εταιρεία. Τον Φεβρουάριο του 2011 διέρρευσε το περίφημο, ιστορικό εσωτερικό του σημείωμα. Σε αυτό, παρομοίαζε τη Nokia με εργαζόμενο πάνω σε μια εξέδρα πετρελαίου που φλέγεται: είτε πηδάς στην παγωμένη θάλασσα είτε καίγεσαι, έλεγε, προσπαθώντας να εξηγήσει το… επείγον του πράγματος για την κατάσταση της εταιρείας.

Η Nokia αποφάσισε λοιπόν να “πηδήξει” από την πλατφόρμα Symbian που εγκατέλειψε και να “προσθαλασσωθεί” στην αποκλειστική συμμαχία με τη Microsoft και τα Windows Phone.

Έτσι προέκυψε η σειρά Nokia Lumia είχαν εντυπωσιακό σχεδιασμό, ζωηρά χρώματα και εξαιρετικές κάμερες, όπως το Lumia 1020 με αισθητήρα 41 megapixel. Το γεγονός ότι η Nokia πόνταρε επάνω στη Microsoft, αρνούμενη να ακολουθήσει τους υπόλοιπους (Android) έκανε πολλούς να νομίζουν ότι θα επέστρεφε στην κορυφή με το next big thing. Η Microsoft ωστόσο, δεν ανταποκρίθηκε όπως θα περίμενε κανείς και το λειτουργικό, ακόμα και αν ήταν καλό, ήταν καταδικασμένο να αποτύχει, αφού δεν είχε εφαρμογές, ενώ οι “απέναντι” (iOs, Android) είχαν τα… πάντα στα applications τους.

Έτσι, τα Nokia σταμάτησαν να αποτελούν επιλογή για τους πελάτες. Μέσα σε αυτό το διάστημα, λοιπόν, η Nokia μείωσε τη δύναμή της κατά περίπου 20.000 θέσεις εργασίας και κατέγραφε βαριές ζημιές: μόνο στο δεύτερο τρίμηνο του 2012 οι καθαρές απώλειες έφτασαν το 1,41 δισ. ευρώ, σχεδόν τετραπλάσιες από την αντίστοιχη περίοδο του 2011. Η πτώση ήταν ασταμάτητη. Το 2012 η Samsung την ξεπέρασε και ως ο μεγαλύτερος κατασκευαστής κινητών παγκοσμίως.

Στις 3 Σεπτεμβρίου 2013 ήρθε το τέλος μιας εποχής. Η Nokia ανακοίνωσε την πώληση της μονάδας Devices & Services (Συσκευές και Υπηρεσίες) στη Microsoft έναντι 5,44 δισεκατομμυρίων ευρώ. Αυτά αντιστοιχούσαν σε 3,79 δισεκατομμύρια για την επιχείρηση και 1,65 για άδεια χρήσης των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Περίπου 32.000 εργαζόμενοι, εκ των οποίων 4.700 στη Φινλανδία, πέρασαν στη Microsoft. Η μονάδα που άλλαζε χέρια είχε φέρει τζίρο 14,9 δισ. ευρώ το 2012, σχεδόν τα μισά έσοδα του ομίλου. Ο Έλοπ επέστρεψε κι εκείνος στη Microsoft. Το εγχείρημα απέδειξε ότι ήταν καταδικασμένο να αποτύχει, αφού δεν απέδωσε ούτε για τον αγοραστή: το 2015 η Microsoft διέγραψε περίπου 7,6 δισεκατομμύρια δολάρια από την αξία της εξαγοράς και λίγο αργότερα εγκατέλειψε τα Windows Phone.

Η δεύτερη ευκαιρία: κεραίες, δίκτυα και 5G

Το κλειδί για την επιβίωση είναι, όταν αποτυγχάνεις, όταν η ζωή σου δίνει χαστούκια και πέφτεις κάτω, να ξαναβρίσκεις τη δύναμη να σηκωθείς για να συνεχίσεις. Αυτό που για το κοινό έμοιαζε με τέλος, για τη Nokia ήταν επανεκκίνηση. Η εταιρεία κράτησε τρία πράγματα: τα δίκτυα, τους χάρτες HERE και ένα από τα πλουσιότερα χαρτοφυλάκια διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στις τηλεπικοινωνίες. Ήδη τον Αύγουστο του 2013 είχε αγοράσει το 50% της Siemens στην κοινή επιχείρηση Nokia Siemens Networks έναντι 1,7 δισ. ευρώ. Με πρόεδρο τον Ρίστο Σίλασμα και νέο CEO τον Ρατζίβ Σούρι, η Nokia μεταμορφώθηκε σε προμηθευτή υποδομών για τους παρόχους κινητής.

Το 2015 πούλησε τους χάρτες HERE σε κοινοπραξία γερμανικών αυτοκινητοβιομηχανιών (Audi, BMW, Daimler) έναντι 2,8 δισ. ευρώ και την ίδια χρονιά ανακοίνωσε την εξαγορά της γαλλοαμερικανικής Alcatel-Lucent, που ολοκληρώθηκε το 2016 με αποτίμηση περίπου 15,6 δισ. ευρώ. Μαζί με αυτήν ήρθαν τα θρυλικά Bell Labs, το εργαστήριο όπου γεννήθηκαν το τρανζίστορ, το λέιζερ και το λειτουργικό Unix, με σειρά βραβείων Νόμπελ στο ενεργητικό των ερευνητών του.

Η μάχη του 5G, όμως, αποδείχθηκε σκληρή. Απέναντι στη σουηδική Ericsson και την κινεζική Huawei, η Nokia επέλεξε αρχικά ακριβά chips που την καθυστέρησαν. Το 2019 έκοψε το μέρισμα και η μετοχή κατέρρευσε. Ο Πέκα Λούντμαρκ, που ανέλαβε CEO το 2020, έκανε περικοπές, απλοποίησε την εταιρεία και άρχισε να τη στρέφει από τους κλασικούς παρόχους προς νέους πελάτες: επιχειρήσεις, ιδιωτικά δίκτυα 5G και τους γίγαντες του cloud. Η πιο κρίσιμη κίνησή του ήταν η εξαγορά της αμερικανικής Infinera, ειδικής στα οπτικά δίκτυα, έναντι περίπου 2,3 δισ. δολαρίων. Η συμφωνία ανακοινώθηκε τον Ιούνιο του 2024 και ολοκληρώθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2025, μεγαλώνοντας την οπτική μονάδα της Nokia κατά 75% και φέρνοντάς τη πιο κοντά στα hyperscale data centers.

Κουμπάκια και ραδιόφωνο απέναντι στα fold

Και τα κινητά; Τέλειωσε το παραμύθι των κινητών για τη Nokia; Όχι! Άλλωστε, κινητά Nokia κυκλοφορούν ακόμη. Μπορεί να μην τα φτιάχνει η Nokia, αλλά η φινλανδική HMD Global, που από το 2016 έχει την άδεια χρήσης του σήματος και επιχειρεί το εμπορικό comeback στον κλάδο, αλλά… είναι Nokia. Η Nokia εισπράττει δικαιώματα και κρατά το όνομά της στα ράφια χωρίς να ρισκάρει δικά της κεφάλαια. Το 2017 η HMD αναβίωσε το 3310 και το 2024, για τα 25 χρόνια του, το 3210, με ανανεωμένη εμφάνιση, 4G και το φιδάκι στη θέση του. Η ιδέα είναι ότι απέναντι στην υπερσύγχρονη τεχνολογία, η Nokia επαναφέρει το ρετρό, το απλό και αθώο μιας εποχής που πολύς κόσμος έχει πεθυμήσει.

Ένας συχνός μύθος θέλει τα σημερινά κινητά Nokia να είναι «κινέζικα». Δεν ισχύει. Η HMD Global είναι φινλανδική εταιρεία με έδρα το Έσπο, και την πλειοψηφία της κατείχε το επενδυτικό ταμείο Smart Connect του πρώην στελέχους της Nokia Ζαν-Φρανσουά Μπαρίλ.

Στους μετόχους της συγκαταλέγονται η Google, η Qualcomm και η ίδια η Nokia, με περίπου 10%. Η FIH Mobile, θυγατρική του ταϊβανέζικου ομίλου Foxconn, κατείχε περίπου 14% και για χρόνια κατασκεύαζε τις συσκευές, ενώ αργότερα η HMD μοίρασε την παραγωγή σε περισσότερους κατασκευαστές. Τα κινητά, λοιπόν, συναρμολογούνται συχνά σε εργοστάσια στην Ασία, όπως σχεδόν κάθε κινητό στον κόσμο, αλλά η εταιρεία που τα σχεδιάζει και τα πουλά είναι ευρωπαϊκή. Η Nokia εισπράττει δικαιώματα για κάθε συσκευή με το όνομά της.

Γιατί πουλάνε σε μια εποχή που η Samsung, η Apple και άλλοι διαφημίζουν smartphones με αναδιπλώμενες touchscreens των 2.000 ευρώ;

Οι λόγοι είναι πρακτικοί όσο και πολιτισμικοί:

• Τιμή: ένα feature phone κοστίζει όσο ένα δείπνο για δύο, όχι όσο ένα μηνιαίο ενοίκιο.
• Μπαταρία: κρατάει μέρες, όχι ώρες.
• Ραδιόφωνο FM: δουλεύει χωρίς δεδομένα, χωρίς streaming, χωρίς λογαριασμό, ακόμη και σε μπλακ άουτ.
• Αντοχή: ο μύθος του άφθαρτου Nokia πουλάει ακόμη.
• Digital detox: χωρίς feeds, χωρίς ειδοποιήσεις, χωρίς αλγόριθμους.

Το τελευταίο είναι το πιο ενδιαφέρον για τη νέα γενιά. Στις ΗΠΑ, τα «dumbphones» έχουν γίνει τάση στη Gen Z, που ψάχνει τρόπους να περιορίσει τον χρόνο μπροστά σε οθόνες. Ήδη από το 2022 η HMD πουλούσε δεκάδες χιλιάδες flip κινητά τον μήνα στην αμερικανική αγορά, παρότι οι παγκόσμιες πωλήσεις feature phones έπεφταν. Γύρω από την τάση έχουν στηθεί ολόκληρες online κοινότητες, όπως το subreddit r/dumbphones.

Ο πραγματικός όγκος, όμως, βρίσκεται αλλού. Σύμφωνα με την Counterpoint, σχεδόν το 80% των πωλήσεων feature phones το 2022 προήλθε από Μέση Ανατολή, Αφρική και Ινδία (NBC). Στην Ινδία, τη μεγαλύτερη αγορά του είδους, η HMD είχε το 2024 μερίδιο πάνω από 22% σε τεμάχια και σχεδόν 31% σε αξία, σύμφωνα με την IDC. Η Nokia επέκτεινε τη συμφωνία αδειοδότησης ώστε η HMD να συνεχίσει να πουλά feature phones με το σήμα για δύο έως τρία χρόνια μετά το 2026 . Στα smartphones, αντίθετα, η HMD έχει στραφεί από το 2024 και στο δικό της όνομα.

Το νέο στοίχημα, να ανέβει στο θρόνο της AI

Τον Απρίλιο του 2025 τη σκυτάλη από τον Λούντμαρκ πήρε ο Αμερικανός Τζάστιν Χόταρντ, στέλεχος με θητεία στην Intel, όπου ηγείτο της μονάδας data centers και AI, και στην HPE.

Το μήνυμα που έφερε ο Χόταρντ ως κεντρική στρατηγική του, ήταν σαφές: η Nokia δεν θα ήταν πια απλώς «η εταιρεία των κεραιών», αλλά προμηθευτής της υποδομής πάνω στην οποία τρέχει η Τεχνητή Νοημοσύνη.

Η στιγμή-ορόσημο ήρθε στις 28 Οκτωβρίου 2025. Η Nvidia, η πιο πολύτιμη εταιρεία του πλανήτη, ανακοίνωσε επένδυση 1 δισ. δολαρίων στη Nokia για μερίδιο 2,9%, αγοράζοντας περίπου 166 εκατομμύρια νέες μετοχές προς 6,01 δολάρια η καθεμία. Έτσι έγινε ο δεύτερος μεγαλύτερος μέτοχος της Nokia, η οποία είδε τη μετοχή της να εκτινάσσεται στο υψηλότερο επίπεδο σχεδόν δεκαετίας. Στο επίκεντρο της συνεργασίας βρίσκεται το AI-RAN: σταθμοί βάσης κινητής που δεν μεταφέρουν απλώς δεδομένα, αλλά «τρέχουν» και τεχνητή νοημοσύνη κοντά στον χρήστη. Ο Τζένσεν Χουάνγκ μίλησε για αλλαγή πλατφόρμας που συμβαίνει μία φορά σε κάθε γενιά, ενώ η αμερικανική T-Mobile ξεκινά δοκιμές μέσα στο 2026. Σύμφωνα με την Omdia, η αγορά AI-RAN θα ξεπεράσει σωρευτικά τα 200 δισ. δολάρια έως το 2030. Ο Χόταρντ το συνόψισε με μια φράση που θυμίζει τη χρυσή εποχή της Nokia: στόχος είναι να μπει ένα AI data center στην τσέπη του καθενός.

Τον Νοέμβριο του 2025 η εταιρεία αναδιοργανώθηκε σε δύο βασικούς πυλώνες: Network Infrastructure (οπτικά δίκτυα, δίκτυα IP, σταθερά δίκτυα) και Mobile Infrastructure (κινητά δίκτυα, 6G). Ο πρώτος στοχεύει σε λειτουργικό περιθώριο 13% έως 17% έως το 2028.

Η Nokia Oyj παραμένει ενιαία, εισηγμένη εταιρεία με έδρα το Έσπο, στα χρηματιστήρια του Ελσίνκι και της Νέας Υόρκης. Δεν έχει κυρίαρχο μέτοχο: τις μετοχές της κατέχουν κυρίως θεσμικά χαρτοφυλάκια από όλο τον κόσμο. Ο μεγαλύτερος εγγεγραμμένος μέτοχος στη Φινλανδία είναι η Solidium, το επενδυτικό όχημα του φινλανδικού κράτους, με 5,66% στις 30 Ιουνίου 2026. Ακολουθούν διεθνή fund όπως η αμερικανική Fidelity, η BlackRock και η Vanguard, καθώς και η Nvidia με 2,9%.

Η σχέση της με την Κίνα κινείται αντίστροφα από ό,τι θα περίμενε κανείς. Επί δεκαετίες η Nokia λειτουργούσε εκεί μέσω της Nokia Shanghai Bell, κοινοπραξίας με την κρατική China Huaxin. Στα τέλη του 2025 εξαγόρασε το κινεζικό μερίδιο και πήρε τον πλήρη έλεγχο. Λίγους μήνες αργότερα ανακοίνωσε ότι θα κλείσει σχεδόν όλες τις μονάδες της στην ηπειρωτική Κίνα έως το τέλος του 2026, με περίπου 1.600 απολύσεις μόνο στο κέντρο έρευνας του Χανγκτζόου. Ο λόγος είναι ότι τα κινεζικά δίκτυα 5G τα μοιράζονται πλέον η Huawei και η ZTE: το μερίδιο της Nokia έπεσε κάτω από 3% και τα έσοδά της στην ευρύτερη Κίνα υποχώρησαν από περίπου 2,2 δισ. ευρώ το 2018 σε 913 εκατ. ευρώ το 2025.

Τα νούμερα της επιστροφής

Το 2025 οι πωλήσεις αυξήθηκαν 2% σε σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες (3% σε αναφερόμενη βάση), με συγκρίσιμα λειτουργικά κέρδη 2,0 δισ. ευρώ και ελεύθερες ταμειακές ροές 1,5 δισ. ευρώ. Η εικόνα στο εσωτερικό είναι πιο αποκαλυπτική: το Network Infrastructure ανέβηκε από 6,3 σε 7,6 δισ. ευρώ, ενώ το Mobile Infrastructure υποχώρησε από 12,2 σε 11,4 δισ.. Η ανάπτυξη, δηλαδή, έρχεται από τα data centers, όχι από τις κεραίες.

Πριν από μερικές μέρες, ο Χόταρντ, μιλώντας στο podcast «The Tech Download» του CNBC, περιέγραψε τη Nokia ως παίκτη στο κέντρο της κατασκευής υποδομών AI: με την οπτική και IP τεχνολογία που συνδέει τα data centers, αλλά και με τα κινητά δίκτυα που θα φέρουν την AI στον πραγματικό κόσμο.

Τα βασικά του μηνύματα προς το επενδυτικό και όχι μόνο κοινό, ήταν ότι:

  • Δεν υπάρχει υπερεπένδυση. Αν οι προμηθευτές μπορούσαν να κατασκευάζουν δύο φορές πιο γρήγορα, οι πελάτες τους θα έχτιζαν δύο φορές πιο γρήγορα, είπε, κάτι που τον κάνει να πιστεύει ότι η AI βρίσκεται ακόμη στην αρχή της .
  • Τα φρένα είναι η προσφορά, όχι η ζήτηση. Οι ελλείψεις σε chips μνήμης και σε ηλεκτρική ενέργεια είναι αυτές που καθυστερούν τα έργα.
  • Η ζήτηση δεν κρέμεται από τα νέα μοντέλα. Ακόμη κι αν δεν κυκλοφορούσε κανένα νέο «frontier» μοντέλο για τρία χρόνια, η απλή εφαρμογή της σημερινής τεχνολογίας θα έφερνε τεράστια πρόοδο.
  • Το 6G δεν είναι απλώς πιο γρήγορο 5G. Είναι δίκτυα που αντιλαμβάνονται, σχεδιάζουν και δρουν, για ρομπότ, αυτόνομα οχήματα και συσκευές AI.
  • Ευρώπη και διάστημα. Η συζήτηση άγγιξε την πρόκληση της Ευρώπης στην AI, τη διαμάχη για την επέκταση των data centers και τις φιλοδοξίες της Nokia στις διαστημικές επικοινωνίες, μέχρι και σε data centers σε τροχιά.

Η αγορά φαίνεται να συμφωνεί: η μετοχή της Nokia έχει ανέβει περίπου 130% μέσα σε έναν χρόνο. Το διάστημα, άλλωστε, δεν είναι καινούργια ιδέα για τα Bell Labs: ήδη από το 2020 η NASA είχε αναθέσει στη Nokia, με χρηματοδότηση 14,1 εκατ. δολαρίων, την κατασκευή του πρώτου δικτύου 4G στη Σελήνη, σε συνεργασία με την Intuitive Machines.

Θα ξαναφτιάξει, όμως, η Nokia ποτέ κινητά; Η σύντομη απάντηση, με βάση όσα έχει ανακοινώσει η ίδια η εταιρεία, είναι “όχι, τουλάχιστον στο άμεσο, ορατό μέλλον”. Η Nokia δεν έχει παρουσιάσει κανένα σχέδιο επιστροφής στην κατασκευή συσκευών. Η στρατηγική της είναι καθαρά B2B και στηρίζεται σε τρία σκέλη: δίκτυα για data centers, κινητά δίκτυα και 6G, και τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας της μονάδας Nokia Technologies, που αποφέρουν περίπου 1,4 δισ. ευρώ τον χρόνο από συμβόλαια αδειοδότησης . Με άλλα λόγια, η Nokia κερδίζει ήδη από κάθε smartphone που πουλιέται, αφού πολλοί κατασκευαστές πληρώνουν για τις πατέντες της.

Τα εμπόδια για μια επιστροφή στις συσκευές είναι γνωστά. Η αγορά smartphones είναι κορεσμένη και τη μοιράζονται η Apple, η Samsung και οι κινεζικοί κολοσσοί, με τεράστιες οικονομίες κλίμακας. Τα λειτουργικά συστήματα είναι δύο, iOS και Android, και εκτός Κίνας, όπου η Huawei έστησε το δικό της HarmonyOS, κανείς δεν έχει καταφέρει να δημιουργήσει τρίτο οικοσύστημα. Ακόμη και η Microsoft, με τα δικά της κεφάλαια και τη Nokia στο χέρι, απέτυχε.

Υπάρχουν όμως και χαρτιά που η Nokia κρατά. Το όνομά της παραμένει από τα πιο αναγνωρίσιμα στον κόσμο, όπως αποδεικνύει η επιτυχία των αναβιώσεων της HMD. Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει το τι σημαίνει «κινητό»: αν η ευφυΐα μεταφερθεί από τη συσκευή στο δίκτυο, όπως υπόσχεται το AI-RAN, τότε ο πραγματικός «εγκέφαλος» του smartphone του αύριο μπορεί να βρίσκεται σε μια κεραία με τεχνολογία Nokia και Nvidia. Σε αυτό το σενάριο, η Nokia δεν χρειάζεται να είναι ξανά πάνω στο τραπέζι σου για να είναι μέσα σε κάθε σου κλήση και κάθε ερώτηση σε ένα chatbot.

Η διαδρομή από τα κινητά -«τούβλα» στον “θρόνο” της AI δεν έχει ολοκληρωθεί. Η Mobile Infrastructure εξακολουθεί να συρρικνώνεται, το 6G δεν θα τυποποιηθεί πριν από το τέλος της δεκαετίας, και ο ανταγωνισμός από την Ericsson, την Huawei, την Cisco και την Ciena είναι σκληρός.

Το 2026, όμως, η εταιρεία που κάποτε έφτιαχνε χαρτί υγείας και λαστιχένιες μπότες έχει ως μέτοχο τον μεγαλύτερο κατασκευαστή chips του κόσμου και έναν CEO που μιλά για data centers σε τροχιά. Για μια φίρμα που πριν από δώδεκα χρόνια έμοιαζε τελειωμένη, αυτό είναι ήδη ένα comeback που έχει γίνει για τα καλά…