Με κύκλο εργασιών 5 εκατομμυρίων ευρώ, τρία ελαιοτριβεία και εξαγωγές σε 15 χώρες, η οικογένεια Πρωτούλη επενδύει στην τυποποίηση, στην τεχνολογία και στον ελαιοτουρισμό.
Χρειάστηκαν δύο χρόνια επαφών για να καταφέρει η οικογένεια Πρωτούλη να εξάγει το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδό της στη Νότια Κορέα. Για τον 31χρονο Γιάννη Πρωτούλη, που έχει αναλάβει το εμπορικό κομμάτι της οικογενειακής επιχείρησης, ήταν μία από τις σημαντικότερες επαγγελματικές του επιτυχίες. Σήμερα, η εταιρεία Protoulis εξάγει περίπου το 70% της παραγωγής της σε 15 χώρες, διαθέτοντας τυποποιημένο εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο με τα δικά της εμπορικά σήματα και πιστοποίηση ΠΓΕ.
Πίσω από τη σημερινή εξαγωγική δραστηριότητα βρίσκεται μια οικογένεια που ασχολείται με την καλλιέργεια ελιάς εδώ και τέσσερις γενιές. Διαθέτει τρεις παραγωγικές μονάδες στη Λέσβο, περισσότερα από 20.000 ιδιόκτητα ελαιόδεντρα και συνεργάζεται με πάνω από 1.000 ελαιοπαραγωγούς του νησιού. Ο κύκλος εργασιών της επιχείρησης διαμορφώθηκε στα 5 εκατ. ευρώ το 2025, μια δύσκολη χρονιά για την τοπική ελαιοπαραγωγή. Το ενδιαφέρον στην περίπτωση της οικογένειας Πρωτούλη δεν περιορίζεται στο μέγεθος της παραγωγής της. Βρίσκεται, κυρίως, στον τρόπο με τον οποίο μια οικογενειακή επιχείρηση αξιοποιεί την πρώτη ύλη του τόπου της, επενδύοντας στην τυποποίηση, στην εμπορική ταυτότητα και στην πρόσβαση σε αγορές που βρίσκονται χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από τη Λέσβο.
Από τον προπάππου Γιώργο στα τρία ελαιοτριβεία
Η οικογενειακή ιστορία ξεκινά με τον προπάππου Γιώργο Πρωτούλη, ο οποίος προερχόμενος από τη Μικρά Ασία εγκαταστάθηκε στη Λέσβο όπου απέκτησε τους πρώτους ελαιώνες. Ακολούθησε ο παππούς Γιάννης Πρωτούλης, που το 1975 δημιούργησε το πρώτο οικογενειακό ελαιοτριβείο στο Μεγαλοχώρι. Στα χρόνια που ακολούθησαν, η δραστηριότητα επεκτάθηκε. Σήμερα, η οικογένεια διαθέτει τρεις μονάδες παραγωγής, στο Μεγαλοχώρι, στον Τρύγονα και στον Σκόπελο Γέρας, με την τελευταία να έχει προστεθεί πριν από περίπου τέσσερα χρόνια.
Στους ιδιόκτητους ελαιώνες της υπάρχουν περισσότερα από 20.000 δέντρα, κυρίως των τοπικών ποικιλιών Κολοβή και Αδραμυτινή, με κάποια από αυτά να ξεπερνούν τα 300 χρόνια. Ωστόσο, η καλλιέργεια στη Λέσβο δεν είναι εύκολη υπόθεση. Ειδικά στο νότιο τμήμα του νησιού πολλοί ελαιώνες βρίσκονται σε ορεινές και ημιορεινές εκτάσεις, με αναβαθμίδες και δύσκολη πρόσβαση. Σε αρκετά σημεία η χρήση μεγάλων μηχανημάτων συγκομιδής είναι πρακτικά αδύνατη, με αποτέλεσμα η συλλογή του καρπού να απαιτεί περισσότερη χειρωνακτική εργασία, άρα και υψηλότερο κόστος. Το παραγωγικό μοντέλο της εταιρείας Protoulis δεν βασίζεται αποκλειστικά στα οικογενειακά κτήματα. Περισσότεροι από 1.000 ελαιοπαραγωγοί μεταφέρουν τον καρπό τους στα ελαιοτριβεία της. Στη συνέχεια μπορούν είτε να παραλάβουν το ελαιόλαδο που τους αναλογεί είτε να το διαθέσουν στην επιχείρηση για εμπορία.
Η τέταρτη γενιά αναλαμβάνει το εμπορικό κομμάτι
Ο Γιάννης Πρωτούλης μεγάλωσε μέσα στα ελαιοτριβεία και στο τυποποιητήριο. Είναι 31 ετών και ανήκει σε μια γενιά που δεν θεωρεί δεδομένη την επιστροφή στον τόπο καταγωγής της. Ωστόσο, τον προβληματίζει το γεγονός ότι όλο και λιγότεροι νέοι ασχολούνται με την ελαιοκαλλιέργεια και πολλά χωριά ερημώνουν. Σπούδασε Διοίκηση Επιχειρήσεων στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου στη Χίο και καθ’ όλη τη διάρκεια των σπουδών του επέστρεφε συχνά στη Λέσβο για να βοηθάει την οικογένειά του. Μετά την ολοκλήρωση των στρατιωτικών του υποχρεώσεων, το 2018, εντάχθηκε πλήρως στην επιχείρηση. «Για να συνεχιστεί αυτή η παράδοση χρειάζονται γνώσεις, επενδύσεις και δουλειά» αναφέρει και η επιλογή του να παραμείνει στη Λέσβο συνοδεύεται από στόχους για νέες αγορές, επενδύσεις σε σύγχρονο εξοπλισμό και βελτιώσεις στους οικογενειακούς ελαιώνες. Στην επιχείρηση εργάζεται ο 64χρονος πατέρας του, ενώ ενεργό ρόλο έχουν και τα δύο μικρότερα αδέλφια του. Η οικογένεια έχει μοιράσει τις αρμοδιότητες, με διαφορετικά μέλη να επιβλέπουν τις παραγωγικές μονάδες και τον Γιάννη να επικεντρώνεται στην ανάπτυξη των πωλήσεων.
Το 70% της παραγωγής ταξιδεύει σε 15 χώρες
Η εξαγωγική δραστηριότητα αποτελεί βασικό πυλώνα της Protoulis. Περίπου το 70% της παραγωγής κατευθύνεται σε 15 χώρες, με κύριες αγορές την Κεντρική Ευρώπη, τη Νότια Αφρική, τις σκανδιναβικές χώρες και, τα τελευταία χρόνια, την Ασία. Η εταιρεία διαθέτει στο εξωτερικό τυποποιημένο εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο με τα δικά της εμπορικά σήματα. Πρόκειται για μια επιλογή που της επιτρέπει να διεκδικεί μεγαλύτερη αξία για το προϊόν της, αντί να περιορίζεται στην εμπορία χύμα ελαιολάδου. Η είσοδος στη Νότια Κορέα είναι χαρακτηριστική της προσπάθειας που απαιτεί η ανάπτυξη μιας νέας αγοράς. Χρειάστηκαν περίπου δύο χρόνια επικοινωνίας μέχρι να πραγματοποιηθεί η πρώτη εξαγωγή. Σύμφωνα με τον Γιάννη Πρωτούλη, η συνεργασία εξελίσσεται πλέον θετικά, σε μια αγορά με ιδιαίτερες απαιτήσεις ως προς την ποιότητα και τις πιστοποιήσεις.
Ένα ακόμη εμπόδιο είναι η περιορισμένη αναγνωρισιμότητα των τοπικών ποικιλιών. Η Κολοβή της Λέσβου δεν είναι τόσο γνωστή στους καταναλωτές του εξωτερικού όσο η Κορωνέικη. Αυτό σημαίνει ότι η εμπορική προσπάθεια δεν εξαντλείται στην παρουσίαση ενός προϊόντος, αλλά περιλαμβάνει και την εξήγηση της προέλευσής του, των γευστικών χαρακτηριστικών του και της σχέσης του με τον τόπο παραγωγής. Η επιχείρηση συμμετέχει συστηματικά σε διεθνείς διοργανώσεις τροφίμων. Πρόσφατα επέστρεψε από τη SIAL στο Παρίσι, όπου πραγματοποίησε την τρίτη συνεχόμενη συμμετοχή της, επιδιώκοντας να διατηρήσει τις υπάρχουσες συνεργασίες και να αναπτύξει νέες.
Από τους 2.000 στους 400 τόνους
Η διαφορά ανάμεσα στις δύο τελευταίες ελαιοκομικές περιόδους είναι ενδεικτική της γενικότερης κατάστασης στις ελαιοπαραγωγικές ζώνες. Το 2024, οι τρεις μονάδες της παρήγαγαν περίπου 2.000 τόνους εξαιρετικού παρθένου ελαιόλαδου, σε μια ιδιαίτερα παραγωγική χρονιά για τη Λέσβο. Το 2025, η παραγωγή περιορίστηκε σε περίπου 400 τόνους, σημειώνοντας πτώση 80%. Ο Γιάννης Πρωτούλης περιγράφει το 2025 ως μία από τις δυσκολότερες χρονιές που θυμάται στην πενηντάχρονη ιστορία τους. Η περιορισμένη παραγωγή επηρέασε και τον κύκλο εργασιών, ο οποίος διαμορφώθηκε στα 5 εκατ. ευρώ. Στις δυσκολίες προστίθενται το υψηλό κόστος συγκομιδής, η έλλειψη εργατικών χεριών και οι μεγάλες διακυμάνσεις στις τιμές του ε.π.ελαιολάδου. Όπως εξηγεί, όταν οι τιμές έφτασαν σε πολύ υψηλά επίπεδα, αρκετοί καταναλωτές στράφηκαν σε άλλα προϊόντα. Αντίστοιχα, οι χαμηλές τιμές δημιουργούν προβλήματα βιωσιμότητας στους παραγωγούς.
Επενδύσεις στην τεχνολογία και στον ελαιοτουρισμό
Η τέταρτη γενιά της οικογένειας έχει στραφεί και στον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων. Στο ελαιοτριβείο του Τρύγονα έχουν εγκατασταθεί μηχανήματα νέας τεχνολογίας, με δυνατότητα ελέγχου των συνθηκών ελαιοποίησης και της θερμοκρασίας, καθώς και καλύτερης διαχείρισης της κατανάλωσης ενέργειας και νερού. Παράλληλα, η μονάδα έχει αποκτήσει το ειδικό σήμα επισκέψιμου ελαιοτριβείου από το Υπουργείο Τουρισμού. Στο πλαίσιο επενδυτικού προγράμματος δημιουργήθηκαν χώροι υποδοχής, προβολής και γευσιγνωσίας, ενώ διατηρήθηκαν παλαιά μηχανήματα, όπως μυλόπετρες και πιεστήρια, που επιτρέπουν στους επισκέπτες να γνωρίσουν και τον παραδοσιακό τρόπο παραγωγής.
Οι επισκέπτες, κυρίως από τις σκανδιναβικές χώρες και την Τουρκία, έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τη διαδικασία ελαιοποίησης μέσα από ξεναγήσεις, οπτικοακουστικό υλικό και γευσιγνωσίες διαφορετικών εξαιρετικών παρθένων ελαιόλαδων. Στις ξεναγήσεις συμμετέχει και ο ίδιος ο Γιάννης, ο οποίος έχει εκπαιδευτεί στη γευσιγνωσία ελαιολάδου, μαζί με έναν συνεργάτη του. Η ανάπτυξη νέων προϊόντων αποτελεί επίσης μέρος της εμπορικής στρατηγικής. Στα νέα προϊόντα περιλαμβάνεται το Morelia, ένα βιολογικό εξαιρετικό παρθένο αγουρέλαιο που απευθύνεται σε παιδιά. Η ονομασία του προέρχεται από μια τρυφερή προσφώνηση της τοπικής διαλέκτου, ενώ, σύμφωνα με τον Γιάννη Πρωτούλη, το προϊόν χαρακτηρίζεται από υψηλή περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες και βιταμίνη Ε. Παράλληλα έχει λανσαριστεί ένα αρωματικό ελαιόλαδο με αστεροειδή γλυκάνισο, αξιοποιώντας τη σύνδεση της Λέσβου με την παραγωγή ούζου.
Το επόμενο βήμα ξεκινά από τον ελαιώνα
Οι επόμενες επενδύσεις που εξετάζει ο Γιάννης Πρωτούλης αφορούν στην καλλιέργεια. Στα σχέδιά του περιλαμβάνονται η αγορά εξοπλισμού συγκομιδής, η δυνατότητα άρδευσης σε συγκεκριμένα κτήματα και η αξιοποίηση εφαρμογών έξυπνης γεωργίας για την παρακολούθηση των συνθηκών στον ελαιώνα. Στην ερώτηση σε ποιο στάδιο της δραστηριότητας δημιουργείται η μεγαλύτερη αξία, ο Γιάννης Πρωτούλης ξεκινά την απάντησή του από την καλλιέργεια και τη σωστή ελαιοποίηση. «Χωρίς ποιοτικό προϊόν δεν μπορεί να υπάρξει εμπορική συνέχεια», μάς εξηγεί και συμπληρώνει πως «η υπεραξία προκύπτει μέσα από την τυποποίηση και τις εξαγωγές, εφόσον η επιχείρηση διαθέτει την οργάνωση και τη συνέπεια που απαιτούν οι διεθνείς αγορές».
www.protoulis.gr