Το τροπικό νησί που η Κίνα προσπαθεί να μετατρέψει στο δικό της luxury καταναλωτικό πείραμα.
Δεν έχει σημασία αν είναι αυτοκίνητο ή κινηματογραφική ταινία, ένα ρολόι, ένα κινητό τηλέφωνο ή ολόκληρος τουριστικός προορισμός. Για όλα μπορεί να υπάρξει αντίγραφο. Σκεφτείτε ένα νησί που συνδυάζει κάτι από τη Μύκονο, κάτι από το Μπαλί και κάτι από το Ντουμπάι. Παραλίες, πολυτελή ξενοδοχεία, μαρίνες, υποκαταστήματα ονομαστών οίκων μόδας και καταναλωτές έτοιμους να ξοδέψουν χιλιάδες ευρώ σε λίγες μόνο μέρες. Αυτή είναι η Χαϊνάν, γνωστή ως η «Χαβάη της Ανατολής», που η κινεζική κυβέρνηση έχει μετατρέψει το νησί σε μια τεράστια ζώνη ελεύθερου εμπορίου.
Η Κίνα έχει σχέδιο
Μια κομμουνιστική χώρα θέλει να παίξει με όρους καπιταλισμού και στο κομμάτι του τουρισμού. Έτερον εκάτερον. Γιατί όχι; Η άυλη μάχη των ιδεολογιών και ο έμπρακτος τζίρος. Κανένα δίλημμα.
Η Χαϊνάν βρίσκεται στο νοτιότερο άκρο της χώρας, στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας, απέναντι από τις ακτές του Βιετνάμ. Είναι το μεγαλύτερο νησί της χώρας και μία από τις νεότερες επαρχίες της. Πρωτεύουσά της είναι το Χαϊκόου, το διοικητικό και εμπορικό κέντρο του νησιού, ενώ η Σάνια, στο νότιο άκρο, αποτελεί το τουριστικό της στολίδι. Με τροπικό κλίμα, παραλίες, φοίνικες και πολυτελή θέρετρα, η Σάνια έχει αποκτήσει το προσωνύμιο «Χαβάη της Κίνας».
Για δεκαετίες η Χαϊνάν ήταν γνωστή κυρίως ως ο δημοφιλέστερος παραθεριστικός προορισμός της Κίνας. Το 2024 δέχθηκε 97,2 εκατ. τουριστικές επισκέψεις, ενώ η τουριστική κατανάλωση στο νησί ξεπέρασε τα 204 δισ. γουάν, δηλαδή περίπου 26 δισ. ευρώ. Το Πεκίνο της επιφυλάσσει έναν πολύ πιο φιλόδοξο ρόλο: να τη μετατρέψει σε έναν τόπο όπου η πολυτέλεια, οι αγορές υψηλού επιπέδου και η κατανάλωση των εύπορων Κινέζων θα παραμένουν εντός συνόρων.
Το σχέδιο δεν αφορά μόνο τον τουρισμό. Αφορά τον έλεγχο του πλούτου. Για χρόνια, οι εύποροι Κινέζοι αγόραζαν τα ρολόγια τους στο Τόκιο, τις τσάντες τους στο Παρίσι και τα κοσμήματά τους στο Χονγκ Κονγκ. Μαζί τους έφευγαν και δισεκατομμύρια δολάρια καταναλωτικής δαπάνης. Η Χαϊνάν σχεδιάστηκε για να τους κρατήσει σπίτι. Ένα τεράστιο duty-free πείραμα, όπου οι Κινέζοι μπορούν να αποκτήσουν προϊόντα διεθνών οίκων χωρίς να φύγουν από τη χώρα.
Η μεταμόρφωση ξεκίνησε το 2018, όταν ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ ανακοίνωσε ότι ολόκληρο το νησί θα εξελιχθεί σε Ζώνη Ελεύθερου Εμπορίου. Δύο χρόνια αργότερα παρουσιάστηκε το σχέδιο για τη δημιουργία του Hainan Free Trade Port, ενός από τα πιο φιλόδοξα οικονομικά εγχειρήματα της σύγχρονης Κίνας. Ο στόχος είναι η Χαϊνάν να εξελιχθεί σε έναν παγκόσμιο κόμβο εμπορίου, επενδύσεων, τουρισμού και κατανάλωσης με ειδικό φορολογικό και τελωνειακό καθεστώς.
Στο Χαϊκόου, την πρωτεύουσα της Χαϊνάν, η ανάπτυξη συνδέεται κυρίως με το καθεστώς του Free Trade Port και τα μεγάλα εμπορικά συγκροτήματα. Το Haikou International Duty Free City, ένα από τα μεγαλύτερα duty-free εμπορικά κέντρα στον κόσμο, λειτουργεί ως βιτρίνα του σχεδίου: αγορές, εστίαση, ψυχαγωγία και τουρισμός συγκεντρώνονται σε έναν χώρο που δεν θυμίζει απλώς εμπορικό κέντρο, αλλά μηχανή κατανάλωσης.
Στη Σάνια, το τουριστικό κέντρο του νησιού, η ανάπτυξη είναι πιο θεαματική. Στον κόλπο Γιαλόνγκ προχωρά το μεγάλο project της DFS, του ομίλου LVMH, μαζί με τη Shenya Group: ένα πολυτελές συγκρότημα αγορών, εστίασης και αναψυχής, σχεδιασμένο ως νέος προορισμός duty-free κατανάλωσης στη Χαϊνάν. Το project αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2026 και προβλέπει, μεταξύ άλλων, το μεγαλύτερο κατάστημα ομορφιάς της DFS παγκοσμίως και έναν μεγάλο εσωτερικό παιδότοπο στον κόλπο Γιαλόνγκ. Παράλληλα, στο Haitang Bay λειτουργεί το CDF Sanya International Duty Free Shopping Complex, ενώ προχωρά και νέα φάση ανάπτυξης του συγκροτήματος, με στόχο να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη θέση της Σάνια ως κέντρου duty-free κατανάλωσης.
Οι βιτρίνες της παγκόσμιας πολυτέλειας
Στη Χαϊνάν δεν βρίσκονται πια μόνο ξενοδοχεία και παραλίες. Στο CDF Sanya και σε άλλα εμπορικά projects του νησιού δραστηριοποιούνται ή έχουν ανοίξει καταστήματα οίκοι όπως Louis Vuitton, Dior, Gucci, Prada, Cartier, Celine, Burberry, Buccellati, Fred και Alexander Wang. Στο κομμάτι της φιλοξενίας, η Σάνια συγκεντρώνει resorts διεθνών αλυσίδων όπως Atlantis Sanya, The Ritz-Carlton, Rosewood, Edition, InterContinental και Mandarin Oriental, χτίζοντας σταδιακά το προφίλ ενός τροπικού προορισμού όπου το shopping, η παραλία και το status γίνονται ενιαία εμπειρία.
Η Κίνα επιχειρεί να δημιουργήσει τη δική της εκδοχή του luxury lifestyle. Για δεκαετίες η πολυτέλεια είχε δυτική αισθητική και δυτικούς προορισμούς. Το Παρίσι, το Μιλάνο, η Γενεύη και το Μονακό αποτελούσαν τα φυσικά σκηνικά του πλούτου. Η Χαϊνάν είναι μια απόπειρα να μεταφερθεί αυτό το οικοσύστημα εντός Κίνας και να αποκτήσει κινεζικά χαρακτηριστικά. Η προσπάθεια έχει και γεωπολιτική διάσταση. Το Πεκίνο γνωρίζει ότι η οικονομική ισχύς δεν μετριέται μόνο από την παραγωγή αγαθών αλλά και από την ικανότητα μιας χώρας να κρατά στο εσωτερικό της την κατανάλωση, τις επενδύσεις και τον πλούτο των πολιτών της. Με άλλα λόγια, η Χαϊνάν δεν είναι απλώς ένας τουριστικός προορισμός. Είναι μια δοκιμή για το κατά πόσο η Κίνα μπορεί να δημιουργήσει μια αυτάρκη οικονομία πολυτελείας χωρίς να εξαρτάται από τις βιτρίνες της Ευρώπης ή της Ιαπωνίας.
Το εγχείρημα δεν είναι εύκολο
Η επανεκκίνηση των διεθνών ταξιδιών μετά την πανδημία έστειλε πολλούς Κινέζους καταναλωτές ξανά στο εξωτερικό, ενώ οι πωλήσεις duty-free στο νησί υποχώρησαν τα τελευταία χρόνια. Το 2024, η duty-free δαπάνη στη Χαϊνάν μειώθηκε κατά 29,3%, στα 30,94 δισ. γουάν, γεγονός που δείχνει ότι ακόμη και το πιο φιλόδοξο κρατικό σχέδιο δεν μένει ανεπηρέαστο από την οικονομική επιβράδυνση και την επιστροφή των Κινέζων ταξιδιωτών στο εξωτερικό. Παρ’ όλα αυτά, το Πεκίνο εξακολουθεί να επενδύει τεράστια ποσά στην περιοχή, θεωρώντας ότι η Χαϊνάν αποτελεί κάτι πολύ περισσότερο από έναν τουριστικό προορισμό. Είναι ένα εργαστήριο για το πώς θα μοιάζει η κινεζική κατανάλωση στο μέλλον.
Η Χαϊνάν δεν είναι απλώς το «νησί των δισεκατομμυριούχων». Είναι η προσπάθεια μιας ανερχόμενης υπερδύναμης να δημιουργήσει το δικό της Μονακό, τη δική της Σιγκαπούρη και, τελικά, τη δική της εκδοχή του ονείρου της πολυτέλειας. Ποιος μπορεί να της το αρνηθεί; Είναι μια χώρα που έχει μετατρέψει τη διαμεσολάβηση σε μοντέλο ζωής. Για δεκαετίες παρήγαγε για λογαριασμό του κόσμου. Σήμερα προσπαθεί να καταναλώσει για λογαριασμό του εαυτού της. Το ερώτημα δεν είναι αν θα γεμίσει με ξενοδοχεία πέντε αστέρων και boutiques διεθνών οίκων. Το ερώτημα είναι αν η Κίνα μπορεί να πείσει τους πολίτες της ότι το μέλλον της πολυτέλειας βρίσκεται πλέον στο εσωτερικό της χώρας και όχι κάπου αλλού στον πλανήτη.
Φωτογραφίες: Getty Images/Ideal Image