Από τα ανάκτορα στη μουσική, την πνευματικότητα και την ανθρωπιστική δράση, αυτή ήταν η ζωή της.
Η επίσημη ανακοίνωση του θανάτου της πριγκίπισσας Ειρήνης έφερε ένα κύμα συγκίνησης στους κόλπους των βασιλικών κύκλων και των ανθρώπων που γνώρισαν το έργο της. Η Ειρήνη, κόρη του βασιλιά Παύλου και της βασίλισσας Φρειδερίκης, άφησε την τελευταία της πνοή την Πέμπτη 15 Ιανουαρίου 2026 στο παλάτι Ζαρζουέλα της Μαδρίτης. Ήταν μια προσωπικότητα που με τον δικό της τρόπο, ασυνήθιστο για γαλαζοαίματους, μετέτρεψε τη ζωή της πέρα από κάθε τυπικό «βασιλικό» ρόλο.
Η ζωή της Ειρήνης ήταν γεμάτη αντιθέσεις και βαθιά προσωπική αναζήτηση. Γεννήθηκε στις 11 Μαΐου 1942 στο Κέιπ Τάουν της Νότιας Αφρικής, όπου η οικογένειά της ζούσε σε εξορία λόγω του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Με την επιστροφή στην Ελλάδα το 1946, η νεαρή Ειρήνη συνάντησε έναν κόσμο που πάσχιζε να σταθεροποιηθεί μετά από πολέμους, αναστατώσεις και αλλαγές στην πολιτική εξουσία. Από πολύ νωρίς η Ειρήνη κατάλαβε ότι οι τίτλοι και τα πρωτόκολλα δεν θα ορίζουν τη ζωή της. Αντί να ακολουθήσει την πεπατημένη σχεδόν όλων των γόνων των βασιλικών οικογενειών, αφιέρωσε την ενέργειά της στην τέχνη, τη μουσική και την εσωτερική αναζήτηση.
Η εκπαίδευσή της ήταν διεθνής και εκλεπτυσμένη: πέρα από φιλοσοφία και αρχαιολογία, σπούδασε πιάνο υπό την καθοδήγηση της διάσημης πιανίστριας Τζίνα Μπαχάουερ. Δημιούργησαν μια σχέση που όχι μόνο την καθιέρωσε ως εξαιρετική σολίστ, αλλά έδωσε στην καλλιτεχνική της έκφραση βαθύτερη έννοια. Έδωσε συναυλίες ευρωπαϊκού βεληνεκούς, με αποκορύφωμα την εμφάνισή της στο Royal Festival Hall του Λονδίνου το 1969. Η παρουσία της έγινε δεκτή με πολύ επαινετικά σχόλια από τον Τύπο της εποχής.
Η μουσική, όμως, ήταν απλώς μια πτυχή της προσωπικότητάς της. Ο θάνατος του πατέρα της το 1964 από καρκίνο του στομάχου τη σημάδεψε. Ξείνησε μια περίοδο βαθιάς αυτογνωσίας και μεταμόρφωσης. Αυτή η τραυματική εμπειρία της έδωσε μια διαφορετική αντίληψη για τη ζωή, οδηγώντας την να υιοθετήσει έναν χορτοφαγικό τρόπο ζωής. Μια επιλογή που, σύμφωνα με πολλές περιγραφές, σχετιζόταν με την ευαισθησία της για τη ζωή και την αποφυγή της βίας όχι μόνο στους ανθρώπους αλλά σε κάθε μορφή ζωής.
Παράλληλα, η προσωπική της ζωή υπήρξε αντικείμενο φημών, όμως όχι με τον τρόπο που θα περίμενε κάποιος για μια πριγκίπισσα. Αν και ποτέ δεν παντρεύτηκε και δεν απέκτησε παιδιά, υπήρξαν σοβαρές φήμες ότι βρέθηκε πολύ κοντά στον γάμο με τον Νορβηγό πρίγκιπα Χάραλντ, τον μελλοντικό βασιλιά της Νορβηγίας, και λέγεται ότι έμαθε ακόμη και νορβηγικά για τον σκοπό αυτό. Ωστόσο, η σχέση δεν προχώρησε και τελικά εκείνη επέλεξε μια ζωή αποφασιστικά ελεύθερη, με την ίδια να λέει αργότερα ότι το έντονο ενεργειακό της πρόγραμμα και η ανάγκη της για αυτονομία θα ήταν δύσκολο να συμβιβαστούν με μια παραδοσιακή οικογενειακή ζωή.
Τα χρόνια της πνευματικής αναζήτησης και η ακτιβιστική δράση
Το 1967 η οικογένειά της πήρε πάλι το δρόμο της εξορίας. Μετά το αποτυχημένο αντικίνημα του αδελφού της βασιλιά Κωνσταντίνου κατά της χούντας των συνταγματαρχών το Νοέμβριο, η Ειρήνη μαζί με τη μητέρα της βρέθηκαν στην Ινδία. Εκεί, η επαφή με την ινδική φιλοσοφία και τις βεδικές διδασκαλίες έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του πνευματικού της κόσμου. Στο Μαντράς και σε άλλες πόλεις πέρασε χρόνια μελετώντας φιλοσοφία σε βάθος, ιδίως τον Ανβτάιτα Βεντάντα, μια ινδουιστική σχολή που διδάσκει τη μη δυϊστική ενότητα της ύπαρξης.
Η εμπειρία στην Ινδία δεν παρέμεινε θεωρητική. Η Ειρήνη συνειδητοποίησε ότι η πείνα και η φτώχεια ήταν καθημερινή πραγματικότητα για εκατομμύρια ανθρώπους, και συνδύασε την πνευματικότητα με πρακτική ανθρωπιστική δράση. Σε μια από τις πιο εντυπωσιακές πρωτοβουλίες, οργανώθηκε η μεταφορά αγελάδων από την Ευρώπη στην Ινδία όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να εξοντώσει εκατομμύρια αγελάδες για να ελέγξει την παραγωγή γάλακτος. Η Ειρήνη με προσωπικά της έξοδα μετέφερε τις αγελάδες σε φτωχές κοινότητες όπου η ιδιοκτησία τους μπορούσε να στηρίξει τη διατροφή και το εισόδημα οικογενειών. Έκανε πράξη την ανθρωπιστική της δέσμευση και απέδειξε ότι η βοήθεια μπορεί να πάρει πολύ πρακτική μορφή.
Το 1986 δημιούργησε στην Μαδρίτη την οργάνωση «World in Harmony – Mundo En Armonía», με σκοπό να προωθήσει τρόπους πρακτικής αλληλεγγύης σε ανθρώπους σε ανάγκη και να ενθαρρύνει συνεργασίες και πολιτισμικό διάλογο διεθνώς. Μέσα από το ίδρυμα αυτό, η Ειρήνη συνέδεσε την προσφορά τροφίμων, υποτροφιών για νέους μουσικούς, εκπαιδευτικών προγραμμάτων και κοινοτικών δράσεων. Όλα υποστηριζόμενα από την ίδια προσωπικά και τον δικό της τρόπο ζωής που συνδύαζε την τέχνη με την κοινωνική υπηρεσία.
Η σχέση της με την αδελφή της
Ο δεσμός της με τη βασίλισσα Σοφία της Ισπανίας, ήταν πάντα εξαιρετικά στενός. Όχι απλώς αδελφικές σχέσεις, αλλά μια βαθιά, σύνθετη σύνδεση που ξεπερνούσε τα βασιλικά καθήκοντα. Επέλεξε, μάλιστα, να αφήσει το διαμέρισμα στην πλατεία Μαβίλη, στο οποίο διέμενε όταν η οικογένειά της εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα, και να μετακομίσει στη Μαδρίτη, στο βασιλικό παλάτι της Ισπανίας, για να βρίσκεται μαζί της. Αλλά και η Σοφία της στάθηκε, όταν η υγεία της Ειρήνης επιδεινώθηκε σοβαρά τα τελευταία χρόνια. Την ελληνική υπηκοότητα δεν την ζήτησε πίσω, προτίμησε να κρατήσει την ισπανική.
Η τελευταία δημόσια εμφάνιση της Ειρήνης έγινε στον γάμο του ανιψιού της, πρίγκιπα Νικολάου, στην Αθήνα το 2025, όπου φαινόταν αδύναμη και μετακινούνταν με αναπηρικό καροτσάκι. Από τότε η κατάσταση της υγείας της επιδεινώθηκε, με πηγές να αναφέρουν σοβαρά προβλήματα γνωστικής λειτουργίας. Ούτως ή άλλως την τελευταία δεκαετία σπάνια εμφανιζόταν δημόσια και μόνο σε χαρμόσυνες ή δυσάρεστες κοινωνικές εκδηλώσεις.
Η πριγκίπισσα Ειρήνη δεν ήταν ποτέ μια παραδοσιακή φιγούρα της βασιλικής αυλής. Αντίθετα, ήταν μια γυναίκα που ήθελε να ζήσει χωρίς να επιβάλει, που επέλεξε την αυτογνωσία αντί την εξουσία και που είδε την αγάπη και την αρμονία όχι ως αφηρημένες ιδέες αλλά ως καθημερινές πράξεις. Ο τρόπος ζωής της έγινε παράδειγμα για εκείνους που έβλεπαν σε αυτήν μια «ασυμβίβαστη πριγκίπισσα».
Φωτογραφίες; Getty Images / Ideal Image