Έρευνες δείχνουν ότι αυτή η «έξυπνη» τακτική μπορεί να κάνει τη διαφορά με τα προσωπικά σας έξοδα.
Τα τελευταία χρόνια, η πρακτική της ενσυνειδητότητας έχει ξεφύγει από τα όρια του πνευματικού wellbeing και έχει επεκταθεί σε πολλούς τομείς της καθημερινότητας. Μουσεία και γκαλερί σχεδιάζουν mindfulness δραστηριότητες για να ενισχύσουν την εμπειρία της τέχνης, τα wellness resorts ενσωματώνουν τον διαλογισμό στα προγράμματά τους, ενώ στελέχη ανθρώπινου δυναμικού παρακολουθούν εντατικά σεμινάρια mindful leadership. Με περισσότερες από 2.500 εφαρμογές διαλογισμού διαθέσιμες, το journaling και οι ασκήσεις αναπνοής έχουν γίνει για πολλούς καθημερινή συνήθεια. Παράλληλα, οι εταιρείες fintech χρησιμοποιούν όλο και πιο συχνά τον όρο financial mindfulness -την ενσυνείδητη διαχείριση χρημάτων.
Τι σημαίνει financial mindfulness;
Η οικονομική ενσυνειδητότητα είναι η ικανότητα να βρίσκεσαι σε πλήρη επαφή με τις οικονομικές σου πράξεις, με επίγνωση και χωρίς επικριτική διάθεση ή έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις. Σημαίνει να γνωρίζεις πού κατευθύνονται τα χρήματά σου, να κατανοείς τις συνήθειές σου γύρω από αυτά και να λαμβάνεις σκόπιμες, συνειδητές αποφάσεις αντί για παρορμητικές. Στην ουσία της, αφορά την καλλιέργεια μιας συνεχούς επίγνωσης τη στιγμή που λαμβάνονται οι οικονομικές αποφάσεις, αντλώντας στοιχεία από τις πρακτικές ενσυνειδητότητας που εφαρμόζονται ευρύτερα στην ψυχική και συναισθηματική ευεξία. Όπως εξηγεί ο Simon Blanchard, καθηγητής στη Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων McDonough του Πανεπιστημίου Georgetown στην Ουάσινγκτον, τα δύο «κλειδιά» της οικονομικής ενσυνειδητότητας είναι:
-H οικονομική επίγνωση, δηλαδή η σαφής κατανόηση της τρέχουσας οικονομικής μας κατάστασης -περιουσιακά στοιχεία, υποχρεώσεις, εισόδημα και έξοδα- &
-H οικονομική αποδοχή, που σημαίνει την αναγνώριση της οικονομικής μας κατάστασης χωρίς κριτική, ώστε να μπορούμε να λαμβάνουμε αποφάσεις χωρίς να επηρεαζόμαστε από συναισθήματα, είτε θετικά είτε αρνητικά.
Ποια συναισθήματα επηρεάζουν τη διαύγεια στη λήψη οικονομικών αποφάσεων;
Από τον ενθουσιασμό ή την υπερβολική αυτοπεποίθηση που μπορεί να συνοδεύει ένα bonus και να οδηγεί σε παρορμητικές αγορές, μέχρι τον φόβο σε περιόδους πτώσης των αγορών που μας ωθεί να πουλήσουμε μετοχές τη χειρότερη στιγμή, τα συναισθήματα συχνά θολώνουν την κρίση μας και επηρεάζουν αρνητικά τις οικονομικές αποφάσεις.
Όπως επισημαίνει ο Blanchard, τα συναισθήματα δυσκολεύουν τον αυτοέλεγχο και μας απομακρύνουν από μια ψύχραιμη, ορθολογική προσέγγιση. Η οικονομική ενσυνειδητότητα μάς βοηθά να τα διαχειριζόμαστε: να μπορούμε να κοιτάμε τις κινήσεις της πιστωτικής μας κάρτας χωρίς ένταση, να ελέγχουμε το υπόλοιπο του τραπεζικού λογαριασμού μας και να παραμένουμε ήρεμοι -ακόμη κι όταν τα πράγματα είναι πιεστικά. Το ζητούμενο είναι η ισορροπία και το να μην αφήνουμε τα συναισθήματα να παίρνουν τον έλεγχο, είτε οδηγώντας σε υπερβολικές δαπάνες είτε επιβάλλοντας αδικαιολόγητους περιορισμούς.
Πώς καλλιεργούμε την οικονομική επίγνωση και αποδοχή
Στο παρελθόν, η ενημέρωση για τα οικονομικά μας απαιτούσε επίσκεψη στην τράπεζα ή χρήση ATM. Σήμερα, μέσω των mobile banking apps έχουμε πλήρη εικόνα των καταθέσεων, των δανείων, των πιστωτικών καρτών και των επενδύσεών μας ανά πάσα στιγμή. Η οικονομική επίγνωση μπορεί να ενισχυθεί αξιοποιώντας εργαλεία όπως η κατηγοριοποίηση εξόδων, οι στόχοι δαπανών και οι δυνατότητες αυτόματης αποταμίευσης. Παράλληλα, εφαρμογές όπως το Splitwise βοηθούν στον επιμερισμό εξόδων, ενώ υπηρεσίες διαχείρισης προσωπικών οικονομικών όπως το Buxfer επιτρέπουν την κατάρτιση προϋπολογισμού και τον καλύτερο οικονομικό σχεδιασμό.
Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο καθημερινός έλεγχος λογαριασμών μπορεί να εντείνει το άγχος. Αντίθετα, προτείνουν μια σταθερή μηνιαία ανασκόπηση των οικονομικών, ενταγμένη σε μια ευχάριστη ρουτίνα -για παράδειγμα, τον σχεδιασμό του προϋπολογισμού στο brunch της πρώτης Κυριακής του μήνα. Όσον αφορά την οικονομική αποδοχή, το πρώτο βήμα είναι η αναγνώριση των συναισθημάτων που προκύπτουν όταν διαχειριζόμαστε χρήματα: άγχος, απογοήτευση, ενοχή, αλλά και φαινομενικά θετικά συναισθήματα που συνδέονται με τη δαπάνη χρημάτων, όπως το αίσθημα ανταμοιβής («το αξίζω»), η γενναιοδωρία προς τους άλλους ή η ενίσχυση της αυτοπεποίθησης μέσα από μια αγορά. Το ζητούμενο είναι να εντοπίζουμε αυτά τα συναισθήματα και να κατανοούμε πώς επηρεάζουν τις αποφάσεις και τις καταναλωτικές μας συνήθειες.
Το επόμενο βήμα είναι η καλλιέργεια πιο συνειδητής λήψης αποφάσεων. Μια μικρή παύση -λίγα δευτερόλεπτα σκέψης πριν από μια αγορά, είτε πρόκειται για κάτι μικρό είτε για ένα πιο ακριβό αντικείμενο- μπορεί να αποτρέψει παρορμητικές κινήσεις και να οδηγήσει σε επιλογές που ευθυγραμμίζονται καλύτερα με τους οικονομικούς μας στόχους.
Εισαγωγική φωτογραφία: 123RF