Τι σημαίνει ότι ένα μήνυμα μένει στο «διαβάστηκε», ποια η καλύτερη πρακτική για τις ομαδικές συνομιλίες και πότε επιλέγουμε μία κλήση από ένα γραπτό μήνυμα.
Έχεις επιστρέψει από τη δουλειά, έχεις μαγειρέψει, έχεις μαζέψει ρούχα και παιχνίδια από το πάτωμα, έχεις βοηθήσει τα παιδιά με τα μαθήματά τους, τα έχεις κάνει μπάνιο, τα έχεις ετοιμάσει για ύπνο. Λίγο μετά τις 22:00 επιτρέπεις στον εαυτό σου να καταρρεύσει στον καναπέ για λίγο. Τότε είναι που βλέπεις διάφορες ειδοποιήσεις στο κινητό σου. Σου έχουν στείλει μήνυμα. Όχι μόνο δεν έχεις προλάβει να απαντήσεις, δεν έχεις καν προλάβει να το διαβάσεις. Ανοίγεις τη συνομιλία, διαβάζεις τι γράφει και αρχίζεις να πληκτρολογείς, όταν ξαφνικά συνειδητοποιείς ότι η ώρα είναι περασμένη. Τι κάνεις; Ολοκληρώνεις το μήνυμα και πατάς αποστολή ή περιμένεις ως το πρωί;
Πριν από μερικά χρόνια το δίλημμα δε θα ετίθετο καν. Όλοι γνωρίζαμε ότι αν χτυπούσε το σταθερό τηλέφωνο αργά το βράδυ προκαλούσε αναστάτωση αφού σήμαινε σχεδόν πάντα ότι είχε συμβεί κάτι σοβαρό. Ίσχυε ένας άτυπος κανόνας που όριζε ότι μετά τις 21:00 το τηλέφωνο παρέμενε βουβό, εκτός από ελάχιστες και όχι ευχάριστες εξαιρέσεις. Σήμερα, όμως, τα κινητά τηλέφωνα βρίσκονται παντού και τα μηνύματα ή οι ειδοποιήσεις ηχούν ανά πάσα στιγμή. Αυτό ωστόσο δε σημαίνει ότι αυτομάτως καταργούνται και οι κανόνες καλής συμπεριφοράς.
Δεν είναι όλες οι ώρες ίδιες
Να το στείλω ή όχι; Το αν ένα μήνυμα σταλεί αργά το βράδυ εξαρτάται κυρίως από τη σχέση που υπάρχει με τον παραλήπτη. Αν γνωρίζουμε ότι ένας στενός φίλος μας καθυστερεί να κοιμηθεί ή εργάζεται ως αργά, τότε πιθανότατα ένα μήνυμα να μην τον ενοχλήσει. Ωστόσο, ένα μήνυμα που απευθύνεται σε έναν συνάδελφο στις 22:00 μπορεί να μην είναι ευπρόσδεκτο, αλλά και να διαταράξει τις επαγγελματικές ισορροπίες. Ο βασικός κανόνας είναι απλός: πριν πατήσουμε αποστολή, ας αναρωτηθούμε αν το μήνυμα μπορεί να περιμένει μέχρι το πρωί. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η απάντηση είναι «ναι».
Μόνιμα διαθέσιμοι
Ένα από τα μεγαλύτερα παράδοξα της ψηφιακής εποχής είναι ότι, ενώ διαθέτουμε περισσότερα μέσα επικοινωνίας από ποτέ, νιώθουμε συχνά μεγαλύτερη πίεση να απαντάμε αμέσως. Οι περισσότερες εφαρμογές δίνουν τη δυνατότητα στον χρήστη να διαπιστώσει αν ο παραλήπτης είναι ενεργός εκείνη τη στιγμή ή αν διάβασε το μήνυμα που του στείλαμε. Παρότι από τη μία αυτό μπορεί να εξυπηρετεί, από την άλλη δημιουργεί την ψευδαίσθηση της μόνιμης διαθεσιμότητας. Ωστόσο, δε σημαίνει ότι επειδή είναι ενεργός ότι μπορεί να απαντήσει άμεσα. Όταν ένα μήνυμα μένει στο «διαβάστηκε» δεν είναι απαραίτητα συνώνυμο αγένειας ή αποφυγής. Η καθυστέρηση στην απάντηση είναι πιθανό να εξηγείται επειδή ο παραλήπτης εργάζεται, ξεκουράζεται, βρίσκεται με την οικογένειά του ή χρειάζεται χρόνο για να απαντήσει όπως κρίνει εκείνος καλύτερα.
Μήνυμα ή τηλεφώνημα;
Η ευκολία των γραπτών μηνυμάτων έχει περιορίσει σημαντικά τις τηλεφωνικές κλήσεις. Μάλιστα, πολλοί εκπρόσωποι της λεγόμενης Γενιάς Ζ, όσοι γεννήθηκαν περίπου από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 έως τις αρχές της δεκαετίας του 2010, προτιμούν τα γραπτά μηνύματα από τις τηλεφωνικές κλήσεις, καθώς τις θεωρούν παρεμβατικές επειδή απαιτούν άμεση ανταπόκριση. Αντιθέτως, με το μήνυμα μπορούν να πάρουν το χρόνο τους να απαντήσουν με τον καλύτερο τρόπο. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις όπου ένα σύντομο τηλεφώνημα είναι πιο αποτελεσματικό από μια μακρά ανταλλαγή μηνυμάτων. Για παράδειγμα, όταν προκύπτει κάτι επείγον και απαιτείται άμεση συνεννόηση, το τηλεφώνημα παραμένει η καλύτερη επιλογή. Αντίθετα, για ζητήματα που δεν απαιτούν άμεση απάντηση, το μήνυμα είναι συχνά πιο πρακτικό.
Ομαδικές συνομιλίες: ένας σύγχρονος πονοκέφαλος
Αν είστε γονείς σίγουρα θα σας έχουν εντάξει σε μία από τις πολλές ομαδικές συνομιλίες για σχολείο και δραστηριότητες. Έτσι, είναι πιθανό να διαβάζετε δεκάδες μηνύματα με «καλό μήνα», «καλό τριήμερο», «χρόνια πολλά», αλλά και πολλές ίδιες απαντήσεις στο ίδιο ερώτημα. «Είδε κανείς το μπλε παγούρι του Γιάννη;» ρωτάει ένας γονιός για να ακολουθήσουν οι εξής απαντήσεις: «Εμείς, όχι», «ούτε εμείς», «εμείς είδαμε ένα ροζ παγούρι», «εμείς δεν είδαμε τίποτα». Αυτή η… μάστιγα έχει εξαπλωθεί και στον εργασιακό χώρο, με γκρουπ ανάμεσα σε συναδέλφους. Εδώ οι κανόνες είναι ακόμη πιο αυστηροί. Ένα μήνυμα που αποστέλλεται σε μια ομάδα μπορεί να ενεργοποιήσει δεκάδες συσκευές ταυτόχρονα. Οι ατελείωτες αλληλουχίες από emoji, «αστείες» εικόνες ή μηνύματα είναι σίγουρο ότι θα κουράσουν. Η σύντομη, σαφής επικοινωνία παραμένει η καλύτερη πρακτική.
Μπορώ να έχω δυνατά τον ήχο του τηλεφώνου μου;
Βρίσκεσαι στο λεωφορείο και ενώ διαβάζεις ήσυχα το βιβλίο σου ή περιπλανιέσαι με τη σκέψη σου κοιτώντας έξω από το παράθυρο, ένας βίαιος ήχος σου αποσπά την προσοχή. Είναι η κλήση που έλαβε ένας συνεπιβάτης, ο οποίος όχι μόνο δε φρόντισε πριν επιβιβαστεί να χαμηλώσει τον ήχο του τηλεφώνου του, αλλά συζητά με τον συνομιλητή του σαν να βρίσκεται στο σαλόνι του σπιτιού του. Έτσι, όλο το λεωφορείο έχει μάθει προσωπικές λεπτομέρειες του ίδιου και του ανθρώπου που βρίσκεται στην άλλη γραμμή, σε τέτοιο σημείο που όταν τον ακούς να λέει «αυτά που λέμε, μένουν μεταξύ μας», είσαι έτοιμος να παρέμβεις και να προσθέσεις ότι στην πραγματικότητα αυτά που είπαν μεταξύ τους τα έχουν ακούσει οι 40 καθήμενοι και οι 65 όρθιοι του 550. Αρκεί, λοιπόν, να θυμηθούμε ότι οι άνθρωποι γύρω μας δεν είναι εκεί για να ακούσουν τη συζήτησή μας, αλλά για να εξυπηρετηθούν όπως εμείς.
Τελικά, να το στείλεις;
Αν το μήνυμα είναι επείγον, φυσικά το στέλνεις. Αν πρόκειται για κάτι που μπορεί να περιμένει μέχρι το επόμενο πρωί, ίσως αξίζει να το αποθηκεύσεις στα πρόχειρα ή να προγραμματίσεις την αποστολή του. Η ψηφιακή ευγένεια έχει να κάνει με την ικανότητα να σκεφτόμαστε πώς θα νιώσει εκείνος που βρίσκεται στην άλλη… οθόνη. Ο σεβασμός είναι ίσως ο πιο διαχρονικός κανόνας καλής συμπεριφοράς, είτε επικοινωνούμε με τηλεφωνήματα, είτε με μηνύματα, είτε γενικότερα.
Εξωτερική φωτογραφία: Unsplash