Η διαδρομή από το Χαλέπι στο Λίβανο και από εκεί στο Μιλάνο όπου μυήθηκε στην τέχνη, τα 300 έργα του Πάμπλο Πικάσο και η περιουσία των 4 δισ. δολαρίων.
Η ιστορία του Ντέιβιντ Ναχμάντ δεν ξεκινά στις δημοπρασίες διεθνών οίκων τέχνης. Ξεκινά από το Χαλέπι. Ο πατέρας του, Χιλέλ, ιδρυτής της τράπεζας Nahmad & Beyda, μαζί με τη σύζυγό του και τα επτά παιδιά τους εγκατέλειψαν την πόλη το 1947, σε μια περίοδο έντονης αναταραχής και βίας. Η οικογένεια έφυγε βιαστικά από τη Συρία, αφήνοντας πίσω περιουσία και αγαθά, και κατέφυγε στον Λίβανο. Εκεί, ο Χιλέλ χρειάστηκε να ξεκινήσει από το μηδέν, ανοίγοντας στη Βηρυτό ένα μικρό γραφείο συναλλάγματος. Λίγες ημέρες αργότερα, γεννήθηκε ο Ντέιβιντ. Επόμενος σταθμός της οικογένειας ήταν η Ιταλία και συγκεκριμένα το Μιλάνο. Ήταν η δεκαετία του 1960, και η πρωτεύουσα της μόδας έγινε το νέο σπίτι των Ναχμάντ. Έγινε, όμως, κι η αφορμή για τον Ντέιβιντ να γνωρίσει έναν διαφορετικό κόσμο, γεμάτο χρώμα, φαντασία και αξία: εκείνον της τέχνης.
Η σημαντική επιρροή του αδελφού του
Τη στιγμή που άλλοι φίλοι του ασχολούνταν με το ποδόσφαιρο, ο Ντέιβιντ συνόδευε τον κατά 15 χρόνια μεγαλύτερό του αδελφό, Ζοζέφ, γνωστός ως Τζο, σε συναντήσεις με εμπόρους τέχνης και σε δημοπρασίες. Ο ίδιος θυμάται ότι ο πατέρας τους δεν καταλάβαινε την αγάπη του Τζο για τη ζωγραφική. Όταν ένας πίνακας του Γκογκέν εκλάπη, υποστήριξε ότι τους έκλεψαν δύο φορές: όταν τον αγόρασαν και όταν τους έκλεψαν. Ωστόσο, η επιρροή του Τζο υπήρξε καθοριστική. Συλλέκτης έργων σπουδαίων δημιουργών, όπως ο Λούτσο Φοντάνα, ο Αρνάλντο Πομοντόρο και ο Τζόρτζιο Ντε Κίρικο, μύησε τα αδέλφια του στο χώρο.
Αρχικά, ο Ντέιβιντ δεν έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Αργότερα, όμως, όπως αναφέρει το The Art Collector, διαπίστωσε ότι η τέχνη ήταν συνυφασμένη με την επιστήμη. Όπως λέει, χωρίς εκείνον πιθανότατα θα είχε αφοσιωθεί στο αντικείμενο των σπουδών του ως Πολιτικός Μηχανικός. Τελικά, από το πανεπιστήμιο πέρασε στο σύμπαν της εμπορίας έργων. Η πρώτη του πώληση ήταν ένα έργο του Μαξ Ερνστ, σε ηλικία μόλις 17 ετών. Η τέχνη αποδείχθηκε μονόδρομος. Άνοιξε την δική του γκαλερί το 1968 κι έκτοτε, η ζωή του συνδέθηκε με μερικά από τα σημαντικότερα ονόματα της μοντέρνας δημιουργίας, με τον Πάμπλο Πικάσο να αποκτά σταδιακά κεντρική θέση.
Μαζί με τον άλλο του αδελφό, Έζρα, δημιούργησε ένα διεθνές δίκτυο στην αγορά, με σημαντικούς εμπόρους από το Παρίσι να του εμπιστεύονται έργα των Ζορζ Μπρακ, Ζουάν Μιρό και φυσικά Πικάσο. Η επιλογή του τελευταίου ήταν καίρια. Όπως αναφέρει το λιβανέζικο L’Orient Today, τα αδέλφια Ναχμάντ, σε αντίθεση με την τάση της εποχής που εστίαζε στον κυβισμό, οι αδελφοί στράφηκαν στα μεταγενέστερα έργα του Ισπανού δημιουργού. Η συγκεκριμένη περίοδος αποτέλεσε τελικά έναν από τους βασικούς πυλώνες της συλλογής τους. Για την οικογένεια, τα έργα δεν ήταν μόνο αγαθό, αλλά και οικονομικό καταφύγιο. Σε μια περίοδο που η αγορά είχε πιεστεί, τα αδέλφια εκμεταλλεύτηκαν τις χαμηλότερες τιμές για να αποκτήσουν έργα σε μεγάλες ποσότητες. Σε μια δημοπρασία έργων του Καντίνσκι που διοργάνωσε ο οίκος Sotheby’s Parke-Bernet το 1971, οι Ναχμάντ αγόρασαν τους μισούς πίνακες.
4.500 πίνακες εκ των οποίων 300 του Πικάσο
Από εκεί και έπειτα, η συλλογή άρχισε να αποκτά διαστάσεις που ξεπερνούσαν κατά πολύ μια προσωπική συλλεκτική προσπάθεια, δημιουργώντας με τα χρόνια ένα τεράστιο απόθεμα, του οποίου μεγάλο μέρος φυλάσσεται στη Γενεύη. Οι εκτιμήσεις που δημοσιεύθηκαν τα τελευταία χρόνια κάνουν λόγο για περίπου 4.500 έργα συνολικής αξίας 3 δισ. δολαρίων, ανάμεσά τους περίπου 300 του Πικάσο. Ο ίδιος, ωστόσο, αντιμετωπίζει τους αριθμούς με σχετική αδιαφορία: όπως έχει δηλώσει, αυτό που τον ενδιαφέρει δεν είναι πόσα έργα έχει, αλλά η ιστορική ποιότητα και σημασία τους. Πριν περίπου μια δεκαετία, σε συνέντευξή του στο L’Observateur de Monaco, ο ισχυρός άνδρας υποστηρίζει ότι οι αριθμοί δεν σημαίνουν τίποτα. «Το γεγονός ότι 10.000 έργα αγοράστηκαν σε 62 χρόνια δεν είναι κάτι εξαιρετικό», αναφέρει.
Ο Ναχμάντ, με καθαρή περιουσία που εκτιμάται στα 4 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με το Forbes, έχει πουλήσει και αγοράσει ξανά επανειλημμένα. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ενός πίνακα του Φερνάν Λεζέ, τον οποίο έχει αποκτήσει και διαθέσει τουλάχιστον πέντε φορές. Οι γνώσεις του είναι πλούσιες όσο και η συλλογή του. Όπως λέει, δε, καταλαβαίνει πολλά για την ευφυία του άλλου με ένα βλέμμα στον τοίχο του σπιτιού του.
Γιατί Πικάσο;
Όσο για την αξία των έργων του Πικάσο, ο Ναχμάντ υποστηρίζει ότι όταν ξεκίνησε να τα αποκτά κανείς δε μπορούσε να φανταστεί πως μερικές δεκαετίες αργότερα θα άξιζαν εκατομμύρια ευρώ. Αλλά, γιατί, συγκεκριμένα Πικάσο; Ο Ντέιβιντ, μιλώντας στο The Art Collector, τον χαρακτηρίζει ευρηματικό, δημιουργικό και ικανό να μετατρέπει τα πάντα σε έργο τέχνης. Αρκούσε ένα κομμάτι χαρτί ή ακόμα και ένα πούρο. Αυτή η ματιά του ιδιοφυούς καλλιτέχνη εξηγεί τη γοητεία που ασκεί και την αιτία που αποτελεί τον πυρήνα της διαδρομής του Ντέβιντ.
Η περιουσία και η συλλογή των αδελφών μεγάλωσαν παράλληλα με την επιρροή τους στην αγορά, ενώ τα έργα τους άρχισαν να εμφανίζονται σε μεγάλες εκθέσεις και μουσεία διεθνώς. Από το Λούβρο και το Centre Pompidou έως το Grand Palais και το Musée d’Orsay, έργα της συλλογής έχουν παρουσιαστεί στο κοινό, ενώ εκατοντάδες μουσεία έχουν δανειστεί κομμάτια της. Ο ίδιος εξηγεί ότι αυτό που έχει συλλέξει όλα αυτά τα χρόνια δεν είναι μόνο πίνακες αλλά και γνώση, μια διαρκής προσπάθεια να κατανοήσει την τέχνη του 20ού αιώνα και τη θέση της μέσα στην ιστορία. Η οικογένεια και η τέχνη είναι ιερά για τον ίδιο. Η μεγαλύτερη ικανοποίησή του πάντως είναι ότι έκανε τον πατέρα του να καταλάβει τι σημαίνει τέχνη πριν το θάνατό του: «Τίποτα σε αυτόν τον κόσμο δεν είναι πιο σημαντικό από την τέχνη».
Εισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image