Τι σημαίνει, από πού προέρχεται, πότε δουλεύει και πότε πρέπει να τον αντιμετωπίζεις με επιφύλαξη.
Κυκλοφορεί πολύ έντονα σε βίντεο, κυρίως, στο TikTok, όπου τον αναφέρουν ειδικοί της οικονομίας, επενδυτές και δημοσιογράφοι, όταν μιλούν για αποδόσεις του χρηματιστηρίου. Αναλύεται σε διάφορα webinars από επενδυτές, που τον χρησιμοποιούν ως απλό κανόνα για να εξηγήσουν πώς λειτουργεί ο χρόνος στις επενδύσεις. Αλλά ο «κανόνας του 72», αν και απλός, δεν είναι ένας μύθος του διαδικτύου, ούτε μια εφεύρεση κάποιου γκουρού των επενδύσεων.
Ενας πραγματικός κανόνας εμπειρίας
Τον «κανόνα του 72» τον χρησιμοποιούν χρηματοοικονομικοί επαγγελματίες, επενδυτές και αναλυτές εδώ και δεκαετίες. Ο σκοπός τους είναι να αποκτήσουν γρήγορα και εύκολα μια πρώτη εκτίμηση για το πότε μια επένδυση πιθανώς θα διπλασιαστεί σε αξία, χωρίς να χρειάζεται να χρησιμοποιήσουν υπολογιστή ή κομπιουτεράκι.
Η ιδέα είναι τόσο απλή που μοιάζει τετριμμένη: Ο αριθμός 72 διαιρείται με το ετήσιο ποσοστό απόδοσης που περιμένει κάποιος από μια επένδυση. Το αποτέλεσμα αυτής της διαίρεσης δίνει μια προσεγγιστική εικόνα για τον αριθμό των ετών που θα χρειαστούν μέχρι να διπλασιαστεί το αρχικό κεφάλαιο. Αν, για παράδειγμα, θεωρεί κάποιος ότι μια επένδυση στο χρηματιστήριο μπορεί να αποδίδει κατά μέσο όρο 8% ετησίως, τότε σύμφωνα με αυτόν τον κανόνα θα χρειαστούν περίπου 9 χρόνια για να δει τα χρήματά του να έχουν διπλασιαστεί. Είναι μια γρήγορη εκτίμηση που βοηθά τον μέσο επενδυτή να έχει μια εικόνα του χρόνου και της δύναμης του ανατοκιζόμενου επιτοκίου, χωρίς περίπλοκους υπολογισμούς.
Ο «Κανόνας του 72» δεν είναι κάποιο μυστικιστικό τελετουργικό των επενδυτών. Αντιθέτως, βασίζεται στην μαθηματική ιδέα του ανατοκισμού, δηλαδή του τρόπου με τον οποίο τα επιτόκια ή οι αποδόσεις πολλαπλασιάζονται όταν επανεπενδύονται τα κέρδη. Υπό κανονικές συνθήκες ανατοκισμού, ο ακριβής τρόπος για να υπολογίσεις τον χρόνο διπλασιασμού είναι να χρησιμοποιήσεις λογαρίθμους, μέσω της μαθηματικής εξίσωσης t = ln(2)/ln(1+r), όπου r είναι το ετήσιο επιτόκιο. Σε αυτό το μαθηματικό πλαίσιο προκύπτει ότι η λογάριθμος του 2, που σημαίνει διπλασιασμό, συνδέεται με μια σταθερά περίπου 0,693. Όταν αυτή η σταθερά διαιρεθεί με το ποσοστό απόδοσης r, το πηλίκο είναι μια ακριβής τιμή για τα χρόνια που χρειάζονται. Όμως για τον μέσο άνθρωπο που θέλει να κάνει γρήγορη εκτίμηση, η χρήση του αριθμού 72 αντί του 69,3 έχει πρακτικό πλεονέκτημα. Το 72 έχει πολλούς διαιρέτες όπως 2, 3, 4, 6, 8, 9, 12, οπότε μπορείς εύκολα κάποιος να κάνει τη διαίρεση στο μυαλό του για αρκετές τιμές αποδόσεων. Το 70 ή το 69,3 μπορεί να είναι πιο μαθηματικά σωστά, αλλά το 72 είναι πιο φιλικό για γρήγορες εκτιμήσεις χωρίς υπολογιστή.
Ενας κανόνας απολύτως εμπειρικός
Δεν αποτελεί επιστημονικό δεδομένο, αλλά είναι μια καλή εκτίμηση που δίνει άμεσα μια εικόνα για το χρονικό ορίζοντα. Αν, όμως, η απόδοση που εξετάζεται είναι πολύ υψηλότερη ή πολύ χαμηλότερη από τα επίπεδα 6–10%, η ακρίβεια αρχίζει να χάνει ένταση, όπως δείχνουν και οι συγκρίσεις με τον ακριβή μαθηματικό τύπο. Για παράδειγμα, με απόδοση 20% ο «κανόνας του 72» δίνει περίπου 3,6 χρόνια για διπλασιασμό του κεφαλαίου, ενώ ο ακριβής υπολογισμός είναι περίπου 3,8 χρόνια. Η διαφορά δεν είναι τεράστια, αλλά αυτή η προσέγγιση μπορεί να γίνει λιγότερο αξιόπιστη όσο αποκλίνει κανείς από τα τυπικά επίπεδα αποδόσεων που βλέπουμε στις παραδοσιακές επενδύσεις.
Ο συγκεκριμένος «κανόνας του 72» έχει γίνει δημοφιλής επειδή μπορούν να τον χρησιμοποιούν όλοι όπου υπάρχει ανατοκισμός, σε επενδύσεις, σε αποταμιεύσεις, ακόμα και για να εκτιμήσει κάποιος πώς οι υψηλοί ρυθμοί πληθωρισμού μειώνουν την αγοραστική δύναμη των χρημάτων του. Αν, για παράδειγμα, ο πληθωρισμός «τρέχει» με 8,6%, η γρήγορη εκτίμηση είναι ότι η αξία των χρημάτων σου θα μειωθεί στο μισό σε περίπου 8,5 χρόνια.
Το σημαντικό όμως που πρέπει να καταλάβει ο καθένας είναι ότι δεν αντικαθιστά πλήρεις χρηματοοικονομικούς υπολογισμούς. Ο «rule of 72» δεν λαμβάνει υπόψη του φόρους, κόστη, μεταβλητότητα στην απόδοση ή συστηματικές συνεισφορές. Είναι ένας γρήγορος κανόνας εμπειρίας, όχι ένας ολοκληρωμένος, επαγγελματικός υπολογισμός. Δεν δουλεύει σε απλό επιτόκιο. Δηλαδή αν ένα προϊόν δίνει απλά 8% το χρόνο χωρίς να επανεπενδύει κέρδη, η συμπεριφορά δεν ακολουθεί τον ίδιο ανατοκισμό, άρα η εκτίμηση του κανόνα χάνει την αξία της. Η αγορά δεν δίνει σταθερή απόδοση κάθε χρόνο. Σε πραγματικές επενδύσεις, όπως στα μετοχικά χαρτοφυλάκια, η ετήσια απόδοση μπορεί να είναι 8% μια χρονιά και -5% την επόμενη. Ο κανόνας του 72 προϋποθέτει σταθερότητα και όχι μεγάλες διακυμάνσεις, κάτι που σπάνια συμβαίνει στις χρηματαγορές.
Φωτογραφίες: 123RF