Από τα χειρουργεία κορυφαίων νοσοκομείων μέχρι τις γεμάτες ζωή εκδηλώσεις του Πολιτιστικού Κύκλου, οι Έλληνες της Βασιλείας έχουν μπολιάσει ένα από τα πιο απαιτητικά συστήματα του κόσμου.
Στην καρδιά μιας πόλης όπου η ελβετική πειθαρχία συναντά την υψηλή επιστήμη και την τέχνη, μια ελληνική «παροικία» επιστημόνων και γιατρών γράφει τη δική της, σύγχρονη πετυχημένη ιστορία. Οι Έλληνες γιατροί στη Βασιλεία στελεχώνουν πλέον κάθε ειδικότητα στα κορυφαία νοσοκομεία. Η ζωή εκεί είναι η ψυχική ηρεμία που νιώθεις στο τέλος της ημέρας, οι ατελείωτες βόλτες στις όχθες του Ρήνου, ο Πολιτιστικός Κύκλος των Φίλων της Ελλάδας και η ελευθερία μιας πόλης σχεδιασμένης για τον άνθρωπο, όπου τα πάντα είναι προσβάσιμα με ένα ποδήλατο. Η δρ. Κωνσταντίνα Μπούτσικα μάς ξεναγεί σε μια κοινότητα που, αν και ζει ανάμεσα σε τρεις γλώσσες και αυστηρούς κανόνες, βρίσκει πάντα τον τρόπο να μυρίζει Ελλάδα και να διακρίνεται στην πρώτη γραμμή της Ευρώπης.
Η εξέλιξη μιας κοινότητας: Από τη γνωριμία των λίγων, στη δυναμική των πολλών
Η Βασιλεία αποτελεί διαχρονικά έναν πόλο έλξης για τον ελληνισμό, μια πόλη όπου το μεσαιωνικό συναντά το μοντέρνο και η ελληνική παρουσία είναι κάτι παραπάνω από αισθητή. Όπως εξηγεί η δρ. Κωνσταντίνα Μπούτσικα, η οποία ζει εκεί τα τελευταία 26 χρόνια, η εικόνα της κοινότητας έχει αλλάξει ριζικά. Πριν από το 2009, αν περπατούσες στο κέντρο της Βασιλείας και άκουγες ελληνικά, το άτομο αυτό σου ήταν σχεδόν σίγουρα γνωστό από τις κοινές συναναστροφές ή την εκκλησία. Ωστόσο, η οικονομική κρίση στην Ελλάδα οδήγησε σε μια μαζική έξοδο επιστημόνων, μετατρέποντας την ελληνική γλώσσα σε ένα συχνό, γνώριμο άκουσμα στους δρόμους της πόλης.
Στη Βασιλεία συναντά κανείς σήμερα μια εξαιρετική ομάδα Ελλήνων γιατρών και επιστημόνων. Το παράδειγμα του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου της πόλης είναι ενδεικτικό καθώς ενώ κάποτε οι Έλληνες γιατροί ήταν ελάχιστοι και γνωστοί με τα ονόματά τους σε όλους, σήμερα στελεχώνουν πλέον όλες τις ειδικότητες. Η ίδια η δρ. Μπούτσικα εργάζεται στον συντονισμό παγκόσμιων προγραμμάτων για την πρόληψη και θεραπεία της ελονοσίας, μια θέση που την φέρνει σε επαφή με διεθνείς ομάδες και διαφορετικές κουλτούρες. Όπως σημειώνει, «η ζωή στη Βασιλεία προσφέρει ένα ασφαλές και ήρεμο περιβάλλον, συνδυάζοντας την επαγγελματική εξέλιξη με την προσωπική ισορροπία και την ποιότητα στην καθημερινότητα».
Η ενσωμάτωση στην Ελβετία βέβαια δεν στερείται προκλήσεων. Με τις τρεις επίσημες γλώσσες, η χώρα απαιτεί από τον νέο κάτοικο πολύ καλή γνώση των γερμανικών ή των γαλλικών, καθώς τα αγγλικά δεν επαρκούν για την πλήρη κοινωνική ένταξη. Παράλληλα, πέρα από τα τυπικά προσόντα, η αξιοκρατία και τα λεγόμενα «soft skills» αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για την επαγγελματική ανέλιξη σε ένα σύστημα απόλυτα ελεγχόμενο και απαιτητικό, όπου η άδεια παραμονής είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την εξασφάλιση εργασίας.
Πολιτισμός και παράδοση: Οι φάροι του ελληνισμού
Κεντρικό ρόλο στη διατήρηση της ταυτότητας παίζει ο Πολιτιστικός Κύκλος των Φίλων της Ελλάδας στη Βασιλεία, τον οποίο η δρ. Μπούτσικα υπηρετεί εθελοντικά από τη θέση της προέδρου. Με 34 χρόνια ιστορίας, ο Κύκλος αριθμεί σήμερα περίπου 200 μέλη, Eλληνες αλλά και φιλέλληνες, και οι εκδηλώσεις του τελούν υπό την τιμητική αιγίδα της Ελληνικής Πρεσβείας στη Βέρνη. Παρά το παράδοξο γεγονός ότι η συμμετοχή στις πολιτιστικές εκδηλώσεις παραμένει περιορισμένη, σε σχέση με τη μεγάλη αύξηση του πληθυσμού, ο Κύκλος συνεχίζει να διοργανώνει τουλάχιστον πέντε μεγάλες εκδηλώσεις ετησίως, ενισχύοντας τους δεσμούς φιλίας μεταξύ των δύο χωρών.
Παράλληλα, η Ελληνορθόδοξη Εκκλησία της του Θεού Σοφίας παραμένει ο ισχυρότερος πυλώνας της κοινότητας. Θυμίζοντας τα πρότυπα των ελληνικών κοινοτήτων της Αμερικής, ο ναός διαθέτει αίθουσα όπου οι πιστοί συναντιούνται, μετά από κάθε Θεία Λειτουργία, για καφέ και κουβέντα. Η προσέλευση είναι εντυπωσιακή, με αποκορύφωμα τη Μεγάλη Παρασκευή, όπου έως και 1.000 Έλληνες συγκεντρώνονται στον ναό, επιβεβαιώνοντας πως η Βασιλεία είναι πλέον μια ισχυρή «δεύτερη πατρίδα» για χιλιάδες συμπατριώτες μας.
Η ιστορία της ελληνικής παρουσίας στην Ελβετία έχει βαθιές ρίζες, ξεκινώντας από τις πρώτες οικογένειες εφοπλιστών και προσωπικοτήτων στη Γενεύη και τη Λωζάνη, για να φτάσουμε στο σήμερα, όπου η ελληνική κοινότητα της Βασιλείας αποτελεί ένα υπόδειγμα δραστήριας και επιτυχημένης παρουσίας. Παρά τις αυστηρές προϋποθέσεις παραμονής, όπως η άδεια που εκδίδεται μόνο εφόσον υπάρχει εξασφαλισμένο επάγγελμα, οι Έλληνες της Βασιλείας έχουν καταφέρει να δημιουργήσουν μια «δεύτερη πατρίδα», διατηρώντας άσβεστη τη φλόγα του πολιτισμού τους και προσφέροντας ταυτόχρονα τα μέγιστα στην τοπική κοινωνία.
Η καθημερινότητα στη Βασιλεία μέσα από τα μάτια τριών Ελληνίδων
Η Χριστιάνα Λεβεντάκη, QC Project Leader στη Lonza, μοιράζεται μαζί μας την εμπειρία της από την καθημερινότητα στη Βασιλεία. Μας μεταφέρει το κλίμα της πόλης και εξηγεί πώς η ελβετική κουλτούρα άλλαξε τον τρόπο που βλέπει την ελληνική πραγματικότητα.
«Αν έπρεπε να διαλέξω μία στιγμή, θα ήταν μάλλον εκείνο το πολύ συγκεκριμένο συναίσθημα ενός ήσυχου απογεύματος δίπλα στον Ρήνο. Να βλέπεις ανθρώπους να κάνουν μπάνιο στο ποτάμι μετά τη δουλειά, τραμ να περνούν στην ώρα τους, ποδήλατα παντού και να νιώθεις ότι η καθημερινότητα εδώ δεν είναι μια συνεχής μάχη επιβίωσης αλλά κάτι πιο ανθρώπινο και ισορροπημένο. Εκεί συνειδητοποιείς ότι η ποιότητα ζωής δεν είναι μόνο οι μισθοί ή οι υποδομές είναι κυρίως η ψυχική ηρεμία στο τέλος της ημέρας. Αυτό που με ξένισε περισσότερο στην αρχή ήταν ο σχεδόν απόλυτος σεβασμός στους κανόνες, ακόμη και σε πράγματα που στην Ελλάδα θεωρούμε “λεπτομέρειες”. Από την ησυχία στις ώρες κοινής ησυχίας μέχρι το ότι οι άνθρωποι περιμένουν πραγματικά να ανάψει πράσινο, ακόμη κι αν δεν περνάει αυτοκίνητο ή η κατάσταση με τα σκουπίδια, που μπορείς να τα πετάς συγκεκριμένες μέρες και ώρες. Στην αρχή μου φαινόταν υπερβολικό, κάπως ψυχρό ή άκαμπτο. Με τον καιρό όμως κατάλαβα ότι πίσω από αυτή τη συμπεριφορά υπάρχει μια βαθιά κουλτούρα εμπιστοσύνης και συλλογικού σεβασμού. Ο καθένας περιορίζει λίγο τον εαυτό του ώστε να λειτουργεί καλύτερα το σύνολο. Και αυτό αναπόφευκτα σε κάνει να βλέπεις αλλιώς και την ελληνική πραγματικότητα, όχι μόνο τις αδυναμίες της, αλλά και το πόσο συχνά στην Ελλάδα θεωρούμε “μαγκιά” την εξαίρεση».
Η Ειρήνη Στεφανάκη, Product Designer στην Art X on Glass, ζει και δημιουργεί στη Βασιλεία, μια πόλη που συνδυάζει την υψηλή αισθητική με μια καθημερινότητα, που μοιάζει να κινείται σε άλλους ρυθμούς. Μέσα από δύο σύντομες αλλά ουσιαστικές σκέψεις, μας περιγράφει τι είναι αυτό που την κρατά στην Ελβετία.
«Αν έπρεπε να ξεχωρίσω μια στιγμή που κάνει τη ζωή εδώ μοναδική, είναι σίγουρα οι ώρες περιπάτου κατά μήκος του ποταμού Ρήνου. Είτε πρόκειται για σωματική άσκηση είτε απλώς για ψυχαγωγία και χαλάρωση, η επαφή με το νερό και η ηρεμία του τοπίου αποτελούν το ιδανικό αντίδοτο στην ένταση της ημέρας. Είναι η στιγμή που η πόλη σού προσφέρει απλόχερα τον χώρο και τον χρόνο να “αδειάσεις” και να επανασυνδεθείς με τον εαυτό σου.Αυτό που στην αρχή προκαλεί εντύπωση και μετά γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι της ποιότητας ζωής μας εδώ, είναι η αυθεντική ευγένεια του κόσμου. Από την απλή “καλημέρα” ενός άγνωστου περαστικού στον δρόμο, μέχρι το αυτονόητο σταμάτημα των οχημάτων στις διαβάσεις πεζών. Αυτές οι μικρές, καθημερινές χειρονομίες σε κάνουν να νιώθεις ορατό και σεβαστό μέλος ενός συνόλου. Είναι μια συμπεριφορά που σε κάνει να αναρωτιέσαι για το πόσο διαφορετική θα ήταν η πραγματικότητα στην Ελλάδα, αν ο σεβασμός στον συνάνθρωπο ήταν η πρώτη μας προτεραιότητα».
Η Αικατερίνη Αναστασίου, ειδικευόμενη ακτινολόγος στην Ελβετία, μας μεταφέρει τη δική της εμπειρία από την καθημερινότητα στη Βασιλεία. «Η στιγμή που με κάνει να λέω “ναι, γι’ αυτό επέλεξα να ζήσω εδώ”, είναι κάθε φορά που θέλω να πάω μια βόλτα ή στη δουλειά μου. Το γεγονός ότι τα πάντα είναι προσβάσιμα μέσα σε λίγα λεπτά, είτε με τα πόδια είτε με το ποδήλατο, σου χαρίζει μια απίστευτη αίσθηση ελευθερίας. Αν υπάρχει μια συνήθεια που στην αρχή μού φάνηκε παράξενη είναι η αυστηρή τήρηση του μεσημεριανού διαλείμματος μεταξύ 11:00 και 13:00. Στην Ελλάδα, οι ρυθμοί μας είναι τελείως διαφορετικοί, όμως εδώ το μεσημεριανό φαγητό, σε αυτές τις ώρες, είναι ένας αδιαπραγμάτευτος κανόνας. Αυτή η οργάνωση του χρόνου, αν και ξενίζει έναν Έλληνα στην αρχή, τελικά συμβάλλει σε έναν πιο συγκροτημένο και λιγότερο χαοτικό τρόπο λειτουργίας της ημέρας».
Εξωτερική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image