Οι σωστές ερωτήσεις δε δίνουν έτοιμη λύση, αλλά βοηθούν τους ανθρώπους να βρουν μόνοι τους απάντηση σε ό,τι τους απασχολεί.
«Τι να κάνω;». Ρωτάει με αγωνία ένας φίλος. Η πρώτη αντίδραση είναι σχεδόν πάντα η ίδια: να βρούμε λύση στο πρόβλημα. Να παρουσιάσουμε τη δική μας οπτική για το θέμα. Να δώσουμε μια συμβουλή. Κι όμως, όσο καλή κι αν είναι η πρόθεσή μας, οι συμβουλές δεν οδηγούν πάντα στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Ο άλλος μπορεί να μην είναι έτοιμος να τις ακολουθήσει, να νιώσει ότι τον κρίνουμε ή απλώς να μην ακούσει αυτό που έχουμε να του πούμε και τελικά να κάνει το ακριβώς αντίθετο. Αντιθέτως, οι ερωτήσεις λειτουργούν διαφορετικά. Μια καλή ερώτηση δεν προσφέρει έτοιμη λύση στο ζήτημα. Αλλά δίνει χώρο για σκέψη, βοηθά τον συνομιλητή να ξεκαθαρίσει τι πραγματικά θέλει, τι τον εμποδίζει και ποιες επιλογές έχει μπροστά του. Αντί να του δίνουμε τη δική μας οπτική, τον βοηθάμε να ανακαλύψει τη δική του.
Η δύναμη μιας καλής ερώτησης
Οι άνθρωποι σπάνια αλλάζουν επειδή κάποιος τους είπε τι να κάνουν. Πολύ πιο συχνά αλλάζουν όταν οι ίδιοι βρίσκουν την απάντηση στο ερώτημα που τους απασχολεί. Οι καλές ερωτήσεις δεν λύνουν προβλήματα, αλλά βοηθούν τους άλλους να αναπτύξουν τον τρόπο σκέψης τους και ενισχύει την αυτοπεποίθησή τους ώστε να καταφέρουν να βρουν την άκρη του νήματος στο πρόβλημα. Σημασία έχει να κάνουμε τις σωστές ερωτήσεις ώστε να καταλάβουμε τι πραγματικά συμβαίνει. Ακόμα και απλές ερωτήσεις όπως «τι ακριβώς σε απασχολεί;», «τι έχεις δοκιμάσει ως τώρα;», «τι σε δυσκολεύει;», μπορεί τελικά να ξεκλειδώσουν τον συνομιλητή. Προϋπόθεση είναι εκείνη τη στιγμή να θυμόμαστε ότι δεν βρισκόμαστε εμείς στο κέντρο της προσοχής αλλά ο άνθρωπος που έχουμε απέναντί μας.
Η συντομία είναι το μυστικό
Συχνά, μια ερώτηση υπερβαίνει σε έκταση την απάντηση. Πολλοί, στην προσπάθεια να θέσουν μια ολοκληρωμένη ερώτηση προσθέτουν περιττά στοιχεία ή δίνουν ακόμα και την ίδια την απάντηση. Ωστόσο, αυτό μπορεί να αποπροσανατολίσει τον άλλον ή και να τον μπερδέψει. Αντιθέτως, μια σύντομη και σαφής ερώτηση αφήνει το περιθώριο στον άλλο να αναπτύξει τη σκέψη του. Ερωτήσεις όπως «ποιες οι εναλλακτικές;» είναι πιθανό να τον βοηθήσουν να εντοπίσει περισσότερες επιλογές που ενδεχομένως μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχε σκεφτεί. Εξίσου σημαντικό είναι μετά την κάθε ερώτηση να πάψουμε να μιλάμε και να αφήσουμε τον απαραίτητο χρόνο για σκέψη.
«Τι;». Όχι «γιατί;»
Μπορεί το «γιατί;» να είναι η πιο συνηθισμένη ερώτηση, ωστόσο συχνά οδηγεί σε γρήγορες απαντήσεις χωρίς βάθος. Αν αντικατασταθεί με το «τι», δίνεται η δυνατότητα στον άλλον να σκάψει πιο βαθιά μέσα του. Για παράδειγμα, η ερώτηση «γιατί το έκανες;» μπορεί να τεθεί ως «τι ήταν αυτό που σε ώθησε προς εκείνη την κατεύθυνση;». Η δεύτερη διατύπωση δίνει το χώρο να ανιχνευθούν τα βαθύτερα αίτια μιας πράξης.
Ο συγγραφέας Μάικλ Μπάνγκεϊ Στέινιερ, γνωστός για το best seller βιβλίο του «The Coaching Habit», αναφέρει πως όταν ξεκινά μια τέτοια συζήτηση το πρώτο που ρωτά είναι «τι σε απασχολεί;». Έτσι, εστιάζει σε αυτό που ο άλλος θεωρεί πραγματικά σημαντικό, χωρίς γενικεύσεις. Δίνει τη σωστή εκκίνηση για μια εποικοδομητική συζήτηση. Ο ειδικός δεν περιορίζεται σε αυτό, αλλά συνεχίζει με την ερώτηση «και τι άλλο;». Με αυτόν τον τρόπο ενθαρρύνει τη βαθύτερη σκέψη ώστε να αποφευχθούν τα βιαστικά συμπεράσματα και να εξεταστούν περισσότερες οπτικές. Η σημαντικότερη ερώτηση, όμως, είναι η πιο απλή: «Τι θέλεις;». Αυτή οδηγεί τον άλλον να αφουγκραστεί τις ανάγκες και τις επιθυμίες του και όχι σε αυτό που νομίζει ότι χρειάζεται.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι συμβουλές είναι πάντα λάθος. Υπάρχουν στιγμές που ο άλλος ζητά συγκεκριμένη καθοδήγηση και τότε η δική μας εμπειρία μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμη. Σε αντίθεση, όμως, με τη συμβουλή που μπορεί να λειτουργήσει ως μονόδρομος, τις περισσότερες φορές, όμως, οι ερωτήσεις προσφέρουν μεγαλύτερη αξία στη συζήτηση. Δρουν συνεργατικά. Τίθενται ερωτήσεις, αναλύεται η κατάσταση και γίνεται περισσότερο κατανοητή, αναδύονται νέα ερωτήματα που σταδιακά διαμορφώνεται η απάντηση. Οι ερωτήσεις κάνουν τον άλλον να σταματήσει, να σκεφτεί και να εστιάσει σε αυτό που τον απασχολεί και τελικά να βρει μόνος το δρόμο που θέλει να ακολουθήσει.
Εξωτερική φωτογραφία: Pexels