Το αιματοβαμμένο ύφασμα, η ανατομία, η προδιάθεση για ψυχικές παθήσεις και τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά του δικτάτορα που προέκυψαν από γενετική ανάλυση.
Ήταν γύρω στις 15:30 της 30ής Απριλίου του 1945 όταν ο Αδόλφος Χίτλερ έβαλε τέλος στη ζωή του, στο υπόγειο καταφύγιό του, κάτω από την Καγκελαρία του Βερολίνου. Σύμφωνα με τις ιστορικές μαρτυρίες, πήρε στα χέρια του το πιστόλι του και, αφού έσπασε μια κάψουλα κυανίου με τα δόντια του, έπεσε νεκρός με μια σφαίρα στον κρόταφο. Η Εύα Μπράουν, την οποία είχε παντρευτεί μόλις την προηγούμενη ημέρα, έβαλε με τη σειρά της τέλος στη ζωή της, καταπίνοντας κυάνιο. Όλα αυτά, τη στιγμή που οι σοβιετικές δυνάμεις είχαν ήδη φτάσει στο κέντρο της γερμανικής πρωτεύουσας. Σύμφωνα με τις τελευταίες επιθυμίες του Γερμανού δικτάτορα, τα άψυχα σώματά τους μεταφέρθηκαν έξω από το καταφύγιο και αποτεφρώθηκαν. Οκτώ ημέρες αργότερα, στις 8 Μαΐου 1945, σήμανε το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου Πόλεμου.
Το πολύτιμο κομμάτι υφάσματος
Ανάμεσα στα αντικείμενα που έμειναν στο καταφύγιο, όπου γράφτηκε η τελευταία πράξη της ζωής του ηγέτη του Εθνικοσοσιαλιστικού Γερμανικού Εργατικού Κόμματος, ήταν και ένας καναπές. Οι κηλίδες αίματος πάνω στο ύφασμά του, κίνησαν το ενδιαφέρον του Αμερικανού συνταγματάρχη Ρόζγουελ Π. Ρόζενγκρεν, ο οποίος έκοψε ένα τμήμα και το κράτησε ως ενθύμιο, μέχρι την ώρα που κατέληξε στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας του Γκέτισμπεργκ στην Πενσιλβάνια των ΗΠΑ. Περίπου 80 χρόνια αργότερα, αυτό το κομμάτι αποδείχθηκε πολύτιμο για μια ομάδα γενετιστών, οι οποίοι αποφάσισαν να διεξάγουν μια ασυνήθιστη έρευνα.
Οι επιστήμονες επιχείρησαν να ανακτήσουν και να αναλύσουν το γενετικό υλικό από τις κηλίδες αίματος, με σκοπό να διερευνήσουν για πρώτη φορά τη γενετική ταυτότητα του Αδόλφου Χίτλερ. Επικεφαλής της έρευνας ήταν η Βρετανίδα γενετίστρια και καθηγήτρια Τούρι Κινγκ, γνωστή από την ταυτοποίηση των λειψάνων του βασιλιά Ριχάρδου Γ΄. Στην ομάδα συμμετείχαν ο ιστορικός της ναζιστικής Γερμανίας στο Πανεπιστήμιο του Πότσνταμ Δρ. Άλεξ Κέι, καθώς και ειδικοί από διαφορετικά επιστημονικά πεδία. Η προσπάθεια παρουσιάστηκε στο ντοκιμαντέρ του Channel 4 με τίτλο «Το DNA του Χίτλερ: Το γενετικό σχέδιο ενός δικτάτορα», το οποίο προβλήθηκε το 2025 και αποκάλυψε πολλά για τη γενετική προδιάθεσή του. Η Κινγκ μιλώντας στους Times είχε σχολιάσει ότι αν ο ίδιος ο Χίτλερ είχε εξετάσει «τα δικά του γενετικά αποτελέσματα, σχεδόν σίγουρα θα είχε στείλει τον εαυτό του στους θαλάμους αερίων».
Η γενετική ανάλυση
Τα ευρήματα έφεραν στο προσκήνιο στοιχεία που αναζωπύρωσαν τη συζήτηση γύρω από την υγεία του Χίτλερ. Το πρώτο μεγάλο στοίχημα της ομάδας ήταν να αποδείξει ότι το αίμα στο ύφασμα ανήκε πράγματι σε εκείνον. Οι ερευνητές επιβεβαίωσαν ότι το υλικό ανήκε σε εκείνον, χάρη σε δείγμα αίματος από επιβεβαιωμένο συγγενή του. Ένα από τα πρώτα ζητήματα που διερεύνησαν οι επιστήμονες ήταν η πολυσυζητημένη φημολογία περί εβραϊκής καταγωγής, καθώς για δεκαετίες υπήρχαν ισχυρισμοί ότι ο παππούς του ήταν Εβραίος. Ωστόσο, η γενετική ανάλυση δεν εντόπισε στοιχεία που να υποστηρίζουν αυτή τη θεωρία, αντιθέτως έδειξαν ότι η καταγωγή του ήταν αυστριακή.
Το σπάνιο σύνδρομο και το ένα μπαλάκι
Οι αναφορές για την ανατομία του και συγκεκριμένα την ανάπτυξη των γεννητικών του οργάνων αποδεικνύονται ορθές, αφού χάρη στην ανάλυση ο Χίτλερ πιθανότητα έπασχε από το σύνδρομο Κάλμαν, μια σπάνια γενετική διαταραχή που επηρεάζει την ορμονική ανάπτυξη και μπορεί να προκαλέσει καθυστέρηση ή ατελή έναρξη της εφηβείας. Οι ερευνητές εντόπισαν γενετική μεταβολή στο γονίδιο PROK2 που συνδέεται με τη συγκεκριμένη διαταραχή. Ανάμεσα στα χαρακτηριστικά, συγκαταλέγεται η κρυψορχία, κατά την οποία ο ένας ή και οι δύο όρχεις δεν έχουν κατέβει στη φυσιολογική θέση τους, τα χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης, η μειωμένη αίσθηση όσφρησης ή η ανοσμία και η πιθανότητα μικροφαλλίας. Το εύρημα επιβεβαιώνει τις ιστορικές αναφορές για προβλήματα στην ανάπτυξή του πέους του και εξηγεί το σατιρικό βρετανικό τραγούδι «Ο Χίτλερ έχει μόνο ένα μπαλάκι». Το σύνδρομο συνδέεται και με πρόβλημα γονιμότητας και χαμηλά επίπεδα ορμονών.
Ο Κέι μιλώντας στους Times εξήγησε ότι αυτό θα βοηθούσε να εξηγηθεί «η εξαιρετικά ασυνήθιστη και σχεδόν πλήρης αφοσίωση του Χίτλερ στην πολιτική στη ζωή του, αποκλείοντας κάθε είδους ιδιωτική ζωή. Άλλοι ανώτεροι Ναζί είχαν συζύγους, παιδιά, ακόμη και εξωσυζυγικές σχέσεις. Ο Χίτλερ είναι το μόνο άτομο σε ολόκληρη τη ναζιστική ηγεσία που δεν έχει. Επομένως, πιστεύω ότι μόνο υπό τον Χίτλερ θα μπορούσε το ναζιστικό κίνημα να έρθει στην εξουσία».
Τι έδειξε το DNA για την ψυχική υγεία του;
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον είχε η προσπάθεια των ειδικών να καταλήξουν αν υπήρχε γενετική προδιάθεση για συγκεκριμένες ψυχικές παθήσεις. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, το γενετικό προφίλ του Χίτλερ εμφάνιζε ισχυρές ενδείξεις προδιάθεσης για διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), σχιζοφρένεια, διπολική διαταραχή και χαρακτηριστικά που σχετίζονται με το φάσμα του αυτισμού. Συγκεκριμένα, βρισκόταν στο υψηλότερο εκατοστημόριο για όλες τις παραπάνω παθήσεις. «Με εξέπληξε το γεγονός ότι ο Αδόλφος Χίτλερ κατατάσσεται στο κορυφαίο 1% στην πολυγονιδιακή βαθμολογία για τον αυτισμό, τη σχιζοφρένεια και τη διπολική διαταραχή. Κανένα από τα 37.000 άτομα με βάση τον πληθυσμό δεν σημείωσε τόσο υψηλή βαθμολογία και στις τρεις παραμέτρους. Ως εκ τούτου, ξεχωρίζει από τον γενικό πληθυσμό», εξήγησε η καθηγήτρια στο Τμήμα Βιοϊατρικής του Πανεπιστημίου του Άαρχους, Ντίτε Ντεμοντίς, η οποία συμμετείχε στην έρευνα.
Ωστόσο, δεν είναι σαφές ποια θα ήταν πραγματικά η διάγνωσή του καθώς τα ευρήματα δεν οδηγούν απαραίτητα στο συμπέρασμα ότι κάποιος θα αναπτύξει μια συγκεκριμένη διαταραχή, ούτε μπορεί να προβλεφθεί η συμπεριφορά του αποκλειστικά από το DNA του. Εξάλλου, η προσωπικότητα και η ψυχική υγεία διαμορφώνονται βάσει μια σειράς παραγόντων. Όπως αναφέρει η Deutsche Welle, ο Ιρανοαμερικανός ψυχίατρος Νασίρ Γκαέμι, καθηγητής ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ταφτς και λέκτορας ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, θεωρεί τα ευρήματα του DNA «επιστημονικά ορθά» και είναι πεπεισμένος ότι ο Χίτλερ έπασχε από μανιοκατάθλιψη.
Όσο για το σύνδρομο Κάλμαν, ο Γκάεμι εκτιμά ότι θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί μοιάζει να μην είχε «υψηλή σεξουαλική λίμπιντο, σε αντίθεση με τους περισσότερους ανθρώπους με χαρακτηριστικά μανίας, ενώ είχε πολλά άλλα τέτοια γνωρίσματα, όπως η σωματική ενέργεια, η μειωμένη ανάγκη για ύπνο, η υψηλή αυτοεκτίμηση». Βέβαια, όλα αυτά είναι ενδείξεις, όχι αποδείξεις.
Οι αντιδράσεις
Δεν ήταν λίγες οι αντιδράσεις στο ντοκιμαντέρ, καθώς πριν την προβολή του, τα ευρήματα δεν είχαν δημοσιευθεί σε επιστημονικό περιοδικό και δεν είχε αξιολογηθεί από ανεξάρτητους ειδικούς η μεθοδολογία κι η εγκυρότητα των αποτελεσμάτων. Ταυτόχρονα, εκφράστηκε ανησυχία για τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάστηκαν οι πιθανές παθήσεις του Χίτλερ και πώς αυτές συνδέονται με ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα της σύγχρονης ιστορίας.
Το DNA μπορεί να προσφέρει πληροφορίες για τη βιολογία ενός ανθρώπου, όμως, δε μπορεί από μόνο του να εξηγήσει τις ιδεολογικές πεποιθήσεις και τις εγκληματικές αποφάσεις του. Επομένως, η άνοδος του ναζισμού, η βία και το Ολοκαύτωμα δεν ήταν αποτέλεσμα ενός γονιδίου ή μιας πάθησης. Η ίδια η Κινγκ ανέφερε πως αυτό που ήθελε να προκύψει από τη μελέτη είναι «η πολυπλοκότητα της γενετικής και η πολυπλοκότητα των συνθηκών. Οι άνθρωποι βλέπουν το DNA ως το μαγικό που θα απαντήσει σε όλα. Το βλέπουν συχνά ως ντετερμινιστικό, που δεν είναι. Το DNA είναι πάντα απλώς ένα μέρος του παζλ για το ποιος είναι κάποιος… Δεν μπορείς να δεις το κακό σε ένα γονιδίωμα».
Eισαγωγική φωτογραφία: AFPForum