Η Διευθύνουσα Σύμβουλος των Super Market Χαλκιαδάκης μιλά για μια επιχείρηση που μεγάλωσε με τις αξίες του τόπου, για τον πρωτογενή τομέα που κινδυνεύει και για το νερό που κρατά το νησί ζωντανό.
Υπάρχουν επιχειρήσεις που απλώς λειτουργούν σε έναν τόπο. Και υπάρχουν επιχειρήσεις που ανήκουν σε αυτόν. Ο Χαλκιαδάκης ανήκει στην Κρήτη με τον τρόπο που ανήκουν τα πράγματα που έχουν χτιστεί αργά, με λογική διαγενεακή και η Χριστίνα Χαλκιαδάκη, διευθύνουσα σύμβουλος της εταιρείας, το ξέρει καλύτερα από οποιονδήποτε. «Έχω μεγαλώσει με τις αρχές του πατέρα μου», ανέφερε στη διάρκεια του συνεδρίου Greece Talks που διοργάνωσαν στην Κρήτη το Travel.gr και το Πρώτο Θέμαι. «Πρέπει να στηρίζεις τον τόπο σου για να σου επιστρέψει αυτή τη στήριξη». Κι αυτό δεν είναι φιλοσοφία. Είναι επιχειρηματικό μοντέλο.
Με σχεδόν 2.000 εργαζόμενους, ανάμεσά τους 1.088 γυναίκες, έναν αριθμό που αναφέρει με σαφή υπερηφάνεια, η εταιρεία είναι, όπως λέει η ίδια, μια μεγάλη οικογένεια. Και αυτή η οικογένεια έχει υποχρεώσεις: στην τοπική επιχειρηματικότητα, στον αθλητισμό, στον πολιτισμό. «Όχι επειδή απλώς είναι “καλό”», ξεκαθαρίζει, «αλλά επειδή το θεωρούμε χρέος μας».
Τα κρητικά προϊόντα δεν είναι επιλογή, είναι ταυτότητα
Η σύνδεση με τον τόπο έχει και πολύ συγκεκριμένη έκφραση: τα κρητικά προϊόντα έχουν τον πρώτο ρόλο στα ράφια. Αυτό που για άλλες αλυσίδες είναι εμπορική επιλογή, για τον Χαλκιαδάκη είναι ταυτότητα και, όπως λέει η ίδια, «ανταγωνιστικό πλεονέκτημα απέναντι στις πολυεθνικές». Πίσω από αυτή την επιλογή, ωστόσο, κρύβεται και ανησυχία: ο αγροτικός πληθυσμός μειώνεται, οι καλλιέργειες συρρικνώνονται. «Σέβομαι και θαυμάζω τους παραγωγούς», επισημαίνει, «γιατί παίρνουν τα μεγαλύτερα ρίσκα κάτω από μη ευνοϊκές συνθήκες».
Όταν η συζήτηση στρέφεται στα έργα υποδομής που αναμένει η Κρήτη, η κυρία Χαλκιαδάκη δεν απαντά με αυτοκινητόδρομους ή αεροδρόμια. Απαντά με νερό. «Είτε μιλάμε για τουρισμό όλο το χρόνο, είτε για μόνιμους κατοίκους, πρέπει να έχουμε ύδρευση και άρδευση για να τρέφουμε τον κόσμο με δικά μας προϊόντα». Και προσθέτει με ευθύτητα: «Δεν έχει νόημα να ζει κάποιος στην Κρήτη και να τρώει ντομάτα Τουρκίας».
Η Κρήτη ως τόπος ζωής όχι μόνο προορισμός
Για την Κρήτη ως τόπο ζωής και επιχειρηματικότητας, η κ. Χαλκιαδάκη είναι κατηγορηματική. Ένας επιχειρηματίας στο νησί δεν βρίσκεται σε δυσμενέστερη θέση από έναν στην Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη. Αντίθετα: η θάλασσα απέχει δέκα λεπτά, οι μετακινήσεις είναι σύντομες, ο χρόνος, «το πιο πολύτιμο αγαθό μετά την υγεία», όπως τον χαρακτηρίζει, δεν χάνεται στην κίνηση. «Ένας υπάλληλος σουπερμάρκετ εδώ μπορεί να μεγαλώσει τα παιδιά του πολύ οικονομικότερα και ευχάριστα», λέει. Αυτό δεν είναι τουριστικό σλόγκαν. Είναι η καθημερινή πραγματικότητα που βλέπει γύρω της.
Το DNA που δεν αλλάζει
Και αυτή η πραγματικότητα στηρίζεται, κατά την κ. Χαλκιαδάκη, σε κάτι που δεν αγοράζεται και δεν σχεδιάζεται σε στρατηγικά πλάνα: “Στον χαρακτήρα των ανθρώπων. Είναι βαθιά στο DNA των Κρητικών η φιλοξενία», αναγνωρίζοντας ότι οι νέες γενιές διαφέρουν, αλλά δεν έχουν χάσει το νήμα. «Τα σπίτια μας παραμένουν ανοιχτά». Αυτό, εκτιμά, είναι το πραγματικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της Κρήτης και πρέπει να το κρατήσουν ζωντανό.
Όταν τη ρωτάμε, κλείνοντας, τι αφήνει η Κρήτη στον επισκέπτη, η απάντηση έρχεται χωρίς δισταγμό: «Η εμπειρία της Κρήτης είναι οι άνθρωποί της, οι Κρητικοί. Η φιλοξενία τους, το κέρασμα της τσικουδιάς με την καρδιά τους και η μαντινάδα του καλωσορίσματος» Σε αυτή την πρόταση δεν ακούγεται νοσταλγία. Ακούγεται βεβαιότητα.