Κρίση στο Ιράν: Κίνδυνος της μεγαλύτερης διαταραχής στις αγορές φυσικού αερίου από το 2022

Η  σύγκρουση στη Μέση Ανατολή φαίνεται να προκαλεί τη σημαντικότερη διαταραχή στις αγορές φυσικού αερίου από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία  πριν από τέσσερα χρόνια.

Οι γείτονες του Ιράν, όπως το Κατάρ, αποτελούν μερικούς από τους σημαντικότερους προμηθευτές παγκοσμίως, και η περιοχή αποτελεί επίσης ζωτικής σημασίας δρομολόγιο, καθώς το 20% των εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) περνά μέσω των  Στενών του Ορμούζ, ενός κρίσιμου σημείου για την παγκόσμια ενέργεια.

Το εμπόριο LNG μέσω του στενού ουσιαστικά έχει σταματήσει, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πλοίων. Οι αγοραστές στην Ασία — που λαμβάνουν περίπου το ένα τέταρτο του LNG τους από το Κατάρ, τον δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγέα στον κόσμο — καλούν τους προμηθευτές για να ελέγξουν εάν υπάρχουν διαθέσιμα εναλλακτικά φορτία. Εν τω μεταξύ, η Αίγυπτος προσπαθεί να φέρει νωρίτερα τα δρομολόγια, αφού ο προμηθευτής Ισραήλ έκλεισε ορισμένα κοιτάσματα.

«Οποιαδήποτε ναυτική δραστηριότητα στο Στενό του Χορμούζ θα είναι ιδιαίτερα ανοδική για τις τιμές, όπως και οποιαδήποτε εξέλιξη στην παραγωγή LNG του Κατάρ», δήλωσε ο Τομ Μάρζεκ-Μάνσερ, διευθυντής Ευρώπης LNG και φυσικού αερίου στην Wood Mackenzie.

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 δημιούργησε πρωτοφανή αναταραχή στο διεθνές εμπόριο φυσικού αερίου, κόβοντας τη Μόσχα από τη μεγαλύτερη αγορά εξαγωγών της, προκαλώντας αστάθεια και οδηγώντας σε ρεκόρ αύξηση των τιμών στην Ευρώπη και αλλού.

Η Ασία είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε παρόμοιες επιπτώσεις από την επιδεινούμενη κρίση στη Μέση Ανατολή. Πάνω από τα τέσσερα πέμπτα του LNG του Κατάρ παραδόθηκαν σε αγοραστές στην Ασία πέρυσι, με την Κίνα να αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή, απορροφώντας σχεδόν το ένα τρίτο των εισαγωγών της από τη χώρα. Η Ινδία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εισαγωγέας.

Οι αποστολές προς την Ασία — και προς την Ευρώπη — πρέπει να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ. Μέχρι στιγμής, τουλάχιστον έντεκα δεξαμενόπλοια LNG που πηγαίνουν προς ή από το Κατάρ έχουν διακόψει τα ταξίδια τους για να αποφύγουν τη διώρυγα, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πλοίων.

Ο μικρότερος εξαγωγέας ΗΑΕ επίσης στέλνει τις εξαγωγές LNG μέσω του Στενού.

«Δεν υπάρχει αντικατάσταση», δήλωσε η Αν Σοφί Κορμπό, ερευνήτρια στο Columbia University’s Center on Global Energy Policy, σε ανάρτηση στο LinkedIn. «Θα αυξηθούν οι τιμές περισσότερο στην Ασία ή στην Ευρώπη; Η Ευρώπη είναι λιγότερο εκτεθειμένη, αλλά τα αποθέματα είναι χαμηλά. Εξαρτάται επίσης από το πόσο θα παρακαμφθεί προς την Ασία».

Το Κατάρ εξήγαγε 82,2 εκατομμύρια τόνους LNG το 2025. Μία από τις μονάδες παραγωγής στο συγκρότημα Ras Laffan του Κατάρ βρισκόταν σε προγραμματισμένη συντήρηση την περασμένη εβδομάδα, σύμφωνα με τους εμπόρους, γεγονός που θα συμβάλει σε μειωμένες ροές. Οι έμποροι ζήτησαν να μην κατονομαστούν, καθώς δεν έχουν εξουσιοδότηση να μιλήσουν στα ΜΜΕ.

Η Nippon Yusen, ένας μεγάλος Ιάπωνας ιδιοκτήτης και διαχειριστής πλοίων LNG, έχει δώσει οδηγία στα συνδεδεμένα πλοία της να αποφύγουν την περιοχή γύρω από το Στενό του Χορμούζ, σύμφωνα με εκπρόσωπο της εταιρείας. Η Mitsui OSK Lines, άλλη μεγάλη ιαπωνική εταιρεία, έδωσε εντολή στα πλοία της να περιμένουν σε ασφαλή ύδατα, ενώ η Kawasaki Kisen Kaisha επιβεβαίωσε ότι διέταξε τα πλοία στον Περσικό Κόλπο να βρίσκονται σε ετοιμότητα.

Αν η σύγκρουση παραταθεί και οι διακοπές ναυσιπλοΐας συνεχιστούν, οι κίνδυνοι για την παραγωγή LNG θα αυξηθούν ραγδαία, καθώς η συνεχής ροή είναι απαραίτητη για τη μεταφορά καυσίμου μέσω των εγκαταστάσεων — ή υπάρχει ο κίνδυνος περικοπών στην παραγωγή.

Οι Κινέζοι εισαγωγείς είναι μεταξύ εκείνων που πραγματοποιούν τελευταίας στιγμής κλήσεις αυτό το Σαββατοκύριακο για να εξετάσουν εναλλακτικές προμήθειες, εάν οι προσπάθειες του Ιράν να περιορίσει τη ναυσιπλοΐα συνεχιστούν, δήλωσαν έμποροι, αν και η QatarEnergy δεν έχει καθυστερήσει καμία αποστολή προς τους αγοραστές της. Η QatarEnergy δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχόλιο εκτός των συνήθων ωρών λειτουργίας.

Οι traders στην Ινδία, στην Ιαπωνία και αλλού προετοιμάζονται επίσης για υψηλότερες τιμές, ανατρέποντας πάνω από ένα χρόνο σχετικά χαμηλών τιμών σε περίοδο επάρκειας νέας προσφοράς. Και δεν πρόκειται μόνο για τις τιμές spot — τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια LNG συνήθως συνδέονται με τα benchmarks του πετρελαίου, οπότε μια αύξηση στην τιμή του Brent θα αυξήσει επίσης το κόστος φυσικού αερίου για τους Ασιάτες καταναλωτές.

Ένα άλλο πιθανό σημείο πίεσης θα είναι η Τουρκία, που εισάγει αέριο μέσω αγωγού από το Ιράν. Όπως η Αίγυπτος, η χώρα μπορεί να αναγκαστεί να αγοράσει περισσότερο LNG αν οι βασικές ροές περιοριστούν λόγω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης, προσθέτοντας περαιτέρω ανοδική πίεση στις τιμές για τις υπερ-κατεψυγμένες θαλάσσιες αποστολές φυσικού αερίου.

Το Ιράν εξάγει αέριο στην Τουρκία μέσω σύμβασης 9,6 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων ανά έτος, αν και οι πραγματικοί όγκοι που παραδόθηκαν πρόσφατα έχουν πέσει κάτω από αυτά τα επίπεδα, σύμφωνα με το CGEP του Columbia. Οι προμήθειες από την Τεχεράνη αποτελούσαν λιγότερο από το 15% των εισαγωγών φυσικού αερίου της χώρας το 2024, σύμφωνα με στοιχεία του Oxford Institute for Energy Studies.

Διαβάστε ακόμη 

Μειώσεις έως 23% στα τιμολόγια της ΔΕΗ τον Μάρτιο – Στα 0,129 €/kWh το πράσινο τιμολόγιο