Ο ΟΠΕΚ βρίσκεται αντιμέτωπος με μια μάχη για την ίδια του την επιβίωση. Και αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει την τιμή του πετρελαίου ακόμη και στα 40 δολάρια το βαρέλι, με βάση όσα μεταδίδει το CNN.
Ο πόλεμος με το Ιράν έφερε στην επιφάνεια μια διαμάχη που σιγόβραζε εδώ και καιρό στο εσωτερικό του ισχυρότερου καρτέλ πετρελαιοπαραγωγών χωρών στον κόσμο, η οποία κορυφώθηκε την άνοιξη, όταν ο οργανισμός βρέθηκε αντιμέτωπος με τη μεγαλύτερη διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου στην ιστορία.
Πλέον, ο ΟΠΕΚ, η μεγαλύτερη συμμαχία πετρελαιοπαραγωγών χωρών, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια μάχη για την ίδια του την ύπαρξη.
Τα Στενά του Ορμούζ έχουν αρχίσει να επαναλειτουργούν και ορισμένα μέλη του ΟΠΕΚ πιέζουν για σημαντική αύξηση της παραγωγής πετρελαίου, προκειμένου να ανακτήσουν τον χαμένο χρόνο και τις χαμένες πωλήσεις. Η εξέλιξη αυτή αναζωπυρώνει τις παλιές διαμάχες για τις ποσοστώσεις παραγωγής, οι οποίες είχαν ήδη οδηγήσει τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ένα από τα σημαντικότερα μέλη του ΟΠΕΚ, να αποχωρήσουν από τον οργανισμό τον Απρίλιο.
Ο ΟΠΕΚ βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη επιλογή: είτε να διατηρήσει ενωμένο τον οργανισμό, οδηγώντας τις τιμές του πετρελαίου σε κατακόρυφη πτώση, είτε να επιδιώξει υψηλότερα κέρδη, με κίνδυνο να διαλυθεί το καρτέλ που λειτουργεί εδώ και σχεδόν 70 χρόνια.
Ποιο είναι το σημείο τριβής;
Ενώ ο υπόλοιπος κόσμος αναζητούσε απεγνωσμένα πετρέλαιο την άνοιξη, στη Μέση Ανατολή υπήρχε άφθονη προσφορά.
Το μοναδικό πρόβλημα ήταν ότι οι περισσότερες χώρες του ΟΠΕΚ που δραστηριοποιούνται στον Περσικό Κόλπο δυσκολεύονταν να μεταφέρουν το αργό πετρέλαιό τους στους πελάτες τους. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν και ο επακόλουθος αποκλεισμός τους από τις Ηνωμένες Πολιτείες απέκλεισαν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Αρκετά μέλη του ΟΠΕΚ – κυρίως το Ιράν, το Ιράκ και το Κουβέιτ – δεν είχαν άλλη επιλογή από το να περιορίσουν την παραγωγή αργού και να περιμένουν.
Τώρα που η ναυσιπλοΐα στα Στενά έχει αρχίσει να αποκαθίσταται, έχει ξεκινήσει και η διαμάχη για τις ποσοστώσεις παραγωγής. Το Ιράκ, ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου του οργανισμού, φαίνεται πως είναι ο επόμενος κρίκος της αλυσίδας. Ο υπουργός Πετρελαίου της χώρας δήλωσε στο Bloomberg ότι το Ιράκ θα πρέπει να αποφασίσει αν θα παραμείνει στον ΟΠΕΚ, εφόσον οι στόχοι παραγωγής δεν αυξηθούν σημαντικά.
Η παραγωγή του Ιράκ επλήγη περισσότερο από τον πόλεμο, καθώς μειώθηκε κατά 75%, σε λίγο πάνω από 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Απρίλιο και τον Μάιο, από περισσότερα από 4,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο. Σύμφωνα με το Bloomberg, το Ιράκ ζητά άδεια να αυξήσει την παραγωγή του σε επίπεδο-ρεκόρ των 5 εκατ. βαρελιών ημερησίως μετά τον πόλεμο, με μακροπρόθεσμο στόχο τα 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
«Ποιο είναι το κίνητρο; Χρειάζονται τα χρήματα!», δήλωσε ο Τζέι Χάτφιλντ, διευθύνων σύμβουλος και ιδρυτής της εταιρείας διαχείρισης κεφαλαίων Infrastructure Capital Advisors.
Το δίλημμα της Σαουδικής Αραβίας
Τον τελικό λόγο θα έχει η Σαουδική Αραβία, μακράν το ισχυρότερο μέλος του ΟΠΕΚ και η χώρα με τη μεγαλύτερη επιρροή στον οργανισμό.
Σε αντίθεση με το Ιράκ και το Κουβέιτ, η Σαουδική Αραβία δεν έχει τόσο μεγάλη ανάγκη να αυξήσει την παραγωγή της. Η χώρα κατάφερε να διατηρήσει σε μεγάλο βαθμό τη λειτουργία του πετρελαϊκού της τομέα, παρακάμπτοντας τα Στενά μέσω αγωγών που μεταφέρουν το πετρέλαιο στο λιμάνι της Γιανμπού, στην άλλη πλευρά της χώρας.
Με αυτόν τον τρόπο, οι Σαουδάραβες συνέχισαν να εξάγουν πετρέλαιο μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, επιλογή που δεν είχαν το Ιράκ και το Κουβέιτ, καθώς τα μοναδικά θαλάσσια λιμάνια τους βρίσκονται στον Περσικό Κόλπο.
Ενώ η παραγωγή του Ιράκ και του Κουβέιτ κατέρρευσε κατά τη διάρκεια του πολέμου, η παραγωγή της Σαουδικής Αραβίας μειώθηκε κατά λιγότερο από 40%. Έτσι, η Σαουδική Αραβία δεν έχει το ίδιο κίνητρο να αυξήσει μαζικά την παραγωγή.
Μια σημαντική αύξηση πριν ανακάμψει η παγκόσμια ζήτηση θα μπορούσε να καταστρέψει την κερδοφορία του πετρελαίου, σε μια περίοδο που η Μέση Ανατολή ήδη πλήττεται από την έλλειψη επιχειρηματικής δραστηριότητας.
«Σε αυτή την κατάσταση, φαίνεται αντιπαραγωγικό να πλημμυρίσει η αγορά με πετρέλαιο και να πιεστούν οι τιμές προς τα κάτω», δήλωσε ο Νταν Πίκερινγκ, ιδρυτής και επικεφαλής επενδύσεων της Pickering Energy Partners.
Γι’ αυτό και ο ΟΠΕΚ έχει καταστήσει σαφές ότι θα προχωρήσει με προσοχή στις αυξήσεις της παραγωγής, ενώ συνεχίζει τον διάλογο με τα κράτη-μέλη του. Το Σαββατοκύριακο, ο ΟΠΕΚ+, στον οποίο συμμετέχουν η Ρωσία και άλλες χώρες εκτός ΟΠΕΚ, συμφώνησε να αυξήσει την ημερήσια παραγωγή κατά μόλις 188.000 βαρέλια, στην πέμπτη διαδοχική σταδιακή αύξηση από τον Μάρτιο.
Η εξίσωση των τιμών
Αν ο ΟΠΕΚ ανοίξει πλήρως τις «στρόφιγγες», σε μια σύνθετη διαδικασία χωρίς εγγυημένη επιτυχία, το επιπλέον πετρέλαιο μπορεί να μην βρει αγοραστές. Η ζήτηση κατέρρευσε κατά τη διάρκεια του πολέμου, καθώς οι τιμές εκτοξεύθηκαν και τα καύσιμα ήταν δυσεύρετα. Μέχρι σήμερα δεν έχει ανακάμψει και ενδέχεται να μην επιστρέψει ποτέ στα προπολεμικά επίπεδα, ιδιαίτερα στην Κίνα και την Ευρώπη, όπου την άνοιξη επιταχύνθηκε η στροφή προς την ηλεκτροκίνηση.
«Η αγορά αντιμετωπίζει τον κίνδυνο μιας προσωρινής υπερπροσφοράς, καθώς το πετρέλαιο που είχε εγκλωβιστεί επανέρχεται σε ένα σύστημα που έχει ήδη μάθει να λειτουργεί χωρίς αυτό», σημείωσε η Νατάσα Κανέβα, επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων της JPMorgan.
Θεωρητικά, θα έπρεπε να υπάρχουν αγοραστές, καθώς τα παγκόσμια στρατηγικά και εμπορικά αποθέματα πετρελαίου μειώθηκαν δραματικά – ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα – αφού η παγκόσμια προσφορά μειώθηκε κατά 1,4 δισ. βαρέλια από την έναρξη του πολέμου τον Μάρτιο. Τα αποθέματα αυτά θα πρέπει να αναπληρωθούν. Ωστόσο, σύμφωνα με την Κανέβα, αυτό είναι πιθανότερο να συμβεί το 2027 παρά το 2026, καθώς οι δύο κυβερνήσεις περιμένουν να δουν πώς θα διαμορφωθούν οι τιμές του πετρελαίου.
Εάν η παραγωγή του ΟΠΕΚ αυξηθεί σημαντικά, θα ανταγωνιστεί περίπου 90 εκατ. ακόμη βαρέλια πετρελαίου που αρχίζουν να εξέρχονται από τα Στενά, σύμφωνα με την Kpler. Αν δεν υπάρξει επαρκής ζήτηση, οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να καταρρεύσουν. Για το επόμενο έτος, τιμή 60 δολαρίων το βαρέλι θεωρείται πιθανή, σύμφωνα με τον Κίραν Τόμπκινς, ανώτερο οικονομολόγο για το κλίμα και τα εμπορεύματα στην Capital Economics. Το 2028, η τιμή θα μπορούσε να υποχωρήσει ακόμη και στα 50 δολάρια το βαρέλι.
Αυτό θα ήταν θετική εξέλιξη για τους καταναλωτές, αλλά αρνητική για ορισμένους από τους μεγαλύτερους παραγωγούς του καρτέλ.
Ποιος θα βγει κερδισμένος;
Ο ΟΠΕΚ εμφανίζει πλέον εμφανή σημάδια αποδυνάμωσης και έχει ισχυρό κίνητρο να διατηρήσει την ενότητά του. Η συνεργασία μεταξύ των μελών του μπορεί να τον βοηθήσει να ανταποκριθεί στις προκλήσεις μιας αγοράς που αλλάζει ραγδαία, σε μια ολοένα πιο ασταθή περιοχή του κόσμου, αλλά και να ανταγωνιστεί τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες έχουν εξελιχθεί σε ιδιαίτερα ισχυρό ανταγωνιστή.
Ωστόσο, το καρτέλ έχει αντιμετωπίσει και στο παρελθόν παρόμοιες προκλήσεις.
«Το Ιράκ έχει ανακοινώσει πολλές φορές στο παρελθόν στόχους για αύξηση της παραγωγικής του ικανότητας, χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία», σημείωσε ο Τόμπκινς. «Ωστόσο, αυτό ενισχύει την αίσθηση ότι η συνοχή και η πειθαρχία στο εσωτερικό του ΟΠΕΚ αρχίζουν να διαβρώνονται.»
Το πρωτοφανές κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ενδέχεται αυτή τη φορά να αλλάξει τα δεδομένα και να αναγκάσει τη Σαουδική Αραβία να αναλάβει πρωτοβουλίες.
Αν συμβεί αυτό, η Σαουδική Αραβία εξακολουθεί να διαθέτει έναν τρόπο να εξυπηρετήσει τα συμφέροντά της: να συμφωνήσει σε τόσο υψηλά όρια παραγωγής και να αντλήσει τόσο μεγάλες ποσότητες πετρελαίου, ώστε οι τιμές να υποχωρήσουν ακόμη και στα 40 δολάρια το βαρέλι – επίπεδο που μόνο η οικονομικά ισχυρή Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να αντέξει.
«Ο πρίγκιπας διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, θα μπορούσε να πει: “Αν με πιέσετε υπερβολικά, ίσως αυξήσουμε κι εμείς την παραγωγή. Τότε θα δούμε πώς θα αισθάνονται όλοι όταν οι τιμές καταρρεύσουν.”», δήλωσε ο Βίκας Ντουιβέντι, παγκόσμιος στρατηγικός αναλυτής πετρελαίου και φυσικού αερίου της Macquarie Group.
Ο Ντουιβέντι δεν θεωρεί ότι αυτό είναι το πιθανότερο σενάριο, ωστόσο εκτιμά ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί.
«Θα ήταν ειρωνεία αν περνούσαμε από τη μεγαλύτερη διαταραχή στην προσφορά πετρελαίου που έχει καταγραφεί ποτέ σε μια ιστορική υπερπροσφορά», κατέληξε.
Διαβάστε ακόμη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα