Το παζάρι της Τουρκίας στη Μεσόγειο

Στη Συνδιάσκεψη των Παρισίων του 1856 που έλαβε χώρα μετά τον πόλεμο της Κριμαίας, η Οθωμανική Αυτοκρατορία χαρακτηριζόταν «τμήμα του ευρωπαϊκού κονσέρτου», εξαιτίας των περίφημων μεταρρυθμίσεων Tanzimat.

Το 1870, η αυτοκρατορία αποκαλούνταν «ο ασθενής της Ευρώπης», φράση που αποδίδεται στον τσάρο Νικόλαο Α’ της Ρωσίας.

Οι Τούρκοι ανέφεραν αυτή την αρνητική για αυτούς έκφραση με μία δόση υπερηφάνειας. Ασθενής ή όχι, ήταν πάντως Ευρωπαίοι.

Όπως όμως αποτυπώνεται στο τελευταίο ευρωβαρόμετρο, το 80% της κοινής γνώμης της Τουρκίας δεν θεωρεί πως η Τουρκία πρέπει να συνεχίσει την ενταξιακή της πορεία, πάση θυσία.

Βασικές αιτίες αυτής της στάσης είναι:

H αδυναμία της τουρκικής διοίκησης να προχωρήσει αποτελεσματικά τις μεταρρυθμίσεις –με την συνεπαγόμενη μεταρρυθμιστική κόπωση –

H αντίθεση μεγάλου τμήματος της κοινωνίας στις μεταρρυθμίσεις που θίγουν τα παραδοσιακά πολιτισμικά στερεότυπά της.

Η παρατεταμένη οικονομική αστάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχει οδηγήσει σημαντικά κεφάλαια της χώρας σε επενδυτικές συμφωνίες με τις Αραβικές χώρες.

Σε αυτήν την περίπτωση η Τουρκία δεν έχει καμία διάθεση να εισέλθει σε μια ασθενική Ευρώπη.

Ο Ahmet Davutoglu, πολύ πριν καθίσει στην θέση του Πρωθυπουργού, από την έδρα του Καθηγητή διατύπωσε προτάσεις για μία πολυσχιδή τουρκική εξωτερική πολιτική με σκοπό την ανάδειξη της Τουρκίας σε περιφερειακό –αν όχι παγκόσμιο- παίκτη.

Κι αν οι πρώτες σελίδες του best seller του για το «Στρατηγικό Βάθος» μάλλον έχουν σβηστεί κάπου στην κρυφή γοητεία του «Νεοθωμανισμού», η πρόσφατη στόχευση του μισού και πλέον Αιγαίου Πελάγους μόνο τυχαία δεν πρέπει να θεωρείται. Για τους καλά γνωρίζοντες, η «συγνώμη» και το «κάναμε λάθος» της ανακοίνωσης του Υπουργείου Εξωτερικών της Τουρκίας, πρέπει περισσότερο να λαμβάνεται ως μέρος ενός «παζαριού» και λιγότερο ως αβλεψία.

Έτσι λοιπόν η Άγκυρα ξεδιπλώνει συστηματικά και με σχέδιο την λεγόμενη στρατηγική της ελεγχόμενης έντασης, η οποία έχει τη μορφή σκακιέρας.

Η Τουρκία έκανε το πρώτο «ματ», ρίχνοντας μια ηχηρή προειδοποιητική βολή, με τις προκλητικές βόλτες του Μπαρμπαρόσα, λίγους μήνες πριν. Ακριβώς την περίοδο που η Ελλάδα διαπραγματευόταν σκληρά με τους εταίρους και το ενδεχόμενο των εκλογών με αφορμή τη μη εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας, έμοιαζε πιθανό.

Επόμενη κίνηση η Notam με την οποία «δέσμευε» το μισό Αιγαίο για έναν ολόκληρο χρόνο (από σήμερα μέχρι τις 31/12/2015), πάλι σε μια περίοδο που τίθεται εν αμφιβόλω η θέση της χώρας στον πυρήνα της Ευρώπης και τα χρηματοδοτικό κενό, μεγαλώνει. Όπως υπογραμμίζουν αναλυτές των Διεθνών Σχέσεων «η Ελλάδα αποτελεί το εξωτερικό σύνορο της Ευρώπης και διαθέτει ομπρέλα ασφάλειας, όσο πατάει γερά μέσα στην ευρωζώνη». Η Τουρκία λοιπόν έστειλε το μήνυμά της και αναδιπλώθηκε. Όσο επικρατεί παρατεταμένη αβεβαιότητα στην Ελλάδα, σύντομα θα κάνει την επόμενη κίνησή της.