Παραδοσιακά, με την επιστροφή από ένα γερό δίμηνο ξεκούρασης (τμήμα της η Πρόεδρος της Επιτροπής το πέρασε στην Ελλάδα, πριν καεί και πλημμυρίσει) αρχίζει η νέα σεζόν (“la rentrée”) στα ευρωπαϊκά όργανα. Μόνο που αυτή θα είναι η τελευταία rentrée της παρούσας θητείας, πριν από τις ευρωεκλογές του προσεχούς Ιουνίου, και πάντα η τελευταία είναι και σύντομη και δύσκολη. Αυτή τη φορά είναι και εξαιρετικά -υπερβολικά- πυκνή.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι συνακόλουθες συνέπειές του κατανάλωσαν, τουλάχιστον τα δυο τελευταία χρόνια, πολλή από την ενέργεια των ευρωπαϊκών οργάνων, ιδίως της Επιτροπής (τα δυο πρώτα χρόνια της θητείας την ίδια, κι ακόμη περισσότερη ενέργεια, είχε καταναλώσει η πανδημία). Έτσι η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται, λίγους μήνες πριν αρχίσουν οι εθνικές προεκλογικές εκστρατείες -οι οποίες θα διεξαχθούν σε πολλές χώρες υπό το φόβο, και την απειλή, ενδυνάμωσης της ακροδεξιάς- μπροστά σε μεγάλες εκκρεμότητες. Η αντίστροφη μέτρηση όχι απλώς έχει αρχίσει, αλλά τρέχει με χίλια.
Μια εκκρεμότητα που δεν τη συζητά κανείς, γιατί θεωρείται λυμένη, αφορά στον ίδιο τον πόλεμο. Από το ξέσπασμά του, η Ένωση έμεινε αταλάντευτα σταθερή και ενωμένη στην υποστήριξη -όχι μόνο με όπλα και διπλωματία, αλλά και με χρήμα και με όπλα- της Ουκρανίας, τώρα, όμως, με τον πόλεμο να μη δείχνει να οδεύει προς το τέλος του, την ουκρανική αντεπίθεση να μην πετυχαίνει τον στόχο της, τις Ηνωμένες Πολιτείες να αρχίζουν να το ξανασκέφτονται -τουλάχιστον το τραμπικό κομμάτι τους, αλλά ο Τραμπ συνεχίζει να είναι κεντρικό πρόσωπο- και ίσως την κόπωση, λαών και ηγεσιών, να παίζει τον ρόλο της, το ζήτημα αντικειμενικά ξανατίθεται. Όχι για αλλαγή κατεύθυνσης, αλλά πιθανώς για «ηπιότερη» ανάμιξη – η εξέλιξη του πολέμου, μαζί με τις διαθέσεις της κοινής γνώμης ενώπιον των εκλογών, θα έχουν καθοριστική σημασία.
Σχετική με τον πόλεμο, αλλά εντελώς ιδιαίτερη, είναι η εκκρεμότητα που άνοιξε μόνη η Ένωση για την ένταξη της Ουκρανίας, και άλλων χωρών. Στην Ουκρανία δόθηκε «υπόσχεση», ως είδος στήριξης, αλλά με εντελώς ειδικές -χρονικές και νομικές- συνθήκες, κάτι που δεν ισχύσει για χώρες -δυτικά Βαλκάνια, Μολδαβία- με τις οποίες οι διαπραγματεύσεις είχαν αρχίσει πιο νωρίς. Λόγω του μεγέθους της Ουκρανίας και της κατάστασης στην οποία βρίσκεται και θα συνεχίσει για αρκετά χρόνια να βρίσκεται, αρκετές φωνές -μεταξύ των οποίων των ηγετών της Γαλλίας και της Γερμανίας- υψώνονται ήδη υπέρ «μεταρρύθμισης πρώτα της Ένωσης και μετά διεύρυνσής της». Αλλά η «μεταρρύθμιση» είναι μια αόριστη και αναγκαστικά χρονοβόρα έννοια, ενώ η εμπόλεμη Ουκρανία περιμένει μια επίσημη «απάντηση», εντός της «Έκθεσης διεύρυνσης», μέσα στον Οκτώβριο – και οποιοδήποτε σήμα «φρεναρίσματος» θα έχει βαριές πολιτικές και ψυχολογικές συνέπειες.
Επίσης συνδεόμενα σε κάποιον βαθμό με τον πόλεμο είναι και μια σειρά από οικονομικά μέτωπα, στο μεταίχμιο μάλιστα υπέρβασης των «μίνι-κρίσεων» (ενέργεια, πληθωρισμός) που ευνόησε η πανδημία και ο πόλεμος. Ένα μέτωπο είναι εντελώς πρωτότυπο: τι θα γίνει με τα «κατασχεμένα/παγωμένα» χρήματα από την Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας, δηλαδή σε ποια κατεύθυνση και με ποιες διαδικασίες θα διοχετευθούν; Θα επαναπροωθηθούν υπέρ της Ουκρανίας ή θα οδηγηθούν στο κοινοτικό ταμείο για τις μεγάλες προτεραιότητες της Ένωσης, κυρίως την κλιματική αλλαγή, που έδειξε με ιδιαίτερα σκληρό τρόπο τα δόντια της αυτό το καλοκαίρι; Και δυο μέτωπα «κλασικά», αλλά με ιδιαίτερη φέτος ευαισθησία και κρισιμότητα: επανεξέταση (review) πολυετούς προϋπολογισμού -με πολλές φωνές να ζητούν αλλαγές προτεραιοτήτων και την Επιτροπή να έχει προτείνει μια ενίσχυση 100 δισεκατομμυρίων ευρώ, που «κάθεται στο στομάχι» όλων των «σφιχτοχέρηδων»- και υπεσχημένη αναμόρφωση των δημοσιονομικών κανόνων, δηλαδή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης –γύρω από το οποίο επίσης συνεχίζει να υπάρχει ισχυρή διαφωνία, με επικεφαλής τη Γερμανία.
Επιπλέον, η Ένωση έχει, στους λίγους αυτούς μήνες αλλά χωρίς να μπορεί, ούτε πολιτικά ούτε νομοθετικά, να τα αποφύγει, ανοιχτά όλα τα μεγάλα «ζητήματα της εποχής»: μετανάστευση (η πρόταση της Επιτροπής πέρασε τον Ιούνιο, αλλά το Κοινοβούλιο την ξεκοκαλίζει), κλίμα (το σχετικό «πακέτο» προχωρεί πολύ πιο αργά από τα αντίστοιχα «ακραία φαινόμενα»), τεχνητή νοημοσύνη (και πάλι η Επιτροπή «έστειλε» πρόταση, ξανά όλη η ουσία, και η δυσκολία, βρίσκεται στις λεπτομέρειες).
Μπροστά στο βουνό που έχει να σκαρφαλώσει η Ευρωπαϊκή Ένωση ως την άνοιξη, δεν προκαλεί έκπληξη που σχεδόν έχει ξεχαστεί αυτό που πριν από τέσσερα χρόνια/έναν αιώνα φοβόμασταν ότι θα είναι το μεγάλο αγκάθι: το Brexit.