Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον σε ένα διαφορετικό οικονομικό περιβάλλον από εκείνο που διαμόρφωσαν τα χρόνια της κρίσης χρέους. Η εποχή των μνημονίων αποτελεί παρελθόν, η χώρα έχει επιστρέψει στις αγορές και οι οίκοι αξιολόγησης έχουν επαναφέρει την ελληνική οικονομία στην επενδυτική βαθμίδα.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα, όμως, είναι διαφορετικό. Δεν αφορά πλέον την επιβίωση, αλλά την πλήρη επιστροφή στην οικονομική κανονικότητα: την είσοδο στην κατηγορία Α των αξιολογήσεων, ένα επίπεδο που θα σηματοδοτήσει τη μετάβαση της Ελλάδας από τη χώρα που προσπαθεί να αποδείξει ότι άλλαξε, στη χώρα που θεωρείται σταθερός επενδυτικός προορισμός. Η απόσταση μέχρι το επόμενο σκαλοπάτι μπορεί να φαίνεται μικρή στις αγορές, όμως απαιτεί συνέπεια και διατήρηση της οικονομικής πορείας που ακολουθήθηκε τα τελευταία χρόνια.
Η μεγαλύτερη πρόοδος της Ελλάδας καταγράφεται στη δημοσιονομική εικόνα. Η χώρα έχει πετύχει σημαντική αποκλιμάκωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, ενώ τα πρωτογενή πλεονάσματα έχουν επιστρέψει στο επίκεντρο της οικονομικής πολιτικής. Ωστόσο, το δημόσιο χρέος εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό παράγοντα που εξετάζουν οι διεθνείς αξιολογητές. Παρότι η τάση είναι θετική, το απόλυτο μέγεθος παραμένει υψηλό σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες. Η αγορά δεν αξιολογεί πλέον μόνο το αν η Ελλάδα μπορεί να εξυπηρετήσει το χρέος της, αλλά και αν μπορεί να συνεχίσει να μειώνει το βάρος του χωρίς να υπονομεύσει την ανάπτυξη. Το ζητούμενο είναι η ισορροπία ανάμεσα στη δημοσιονομική πειθαρχία και στην ανάγκη για επενδύσεις που θα αυξήσουν την παραγωγικότητα της οικονομίας. Η μετάβαση προς την κατηγορία Α δεν θα εξαρτηθεί μόνο από τους αριθμούς. Οι οίκοι αξιολόγησης παρακολουθούν πλέον στενά την ποιότητα των θεσμών, τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και τη δυνατότητα της οικονομίας να παράγει σταθερή ανάπτυξη.
Η Ελλάδα έχει αφήσει πίσω της το μοντέλο που βασιζόταν κυρίως στην κατανάλωση και στις δημόσιες δαπάνες. Το νέο ζητούμενο είναι η δημιουργία μιας οικονομίας με περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις, ισχυρότερη βιομηχανική βάση και μεγαλύτερη συμμετοχή στην τεχνολογική μετάβαση. Η πρόκληση είναι ότι οι αγορές δεν ανταμείβουν μόνο τις καλές επιδόσεις μιας χρονιάς. Αξιολογούν τη διάρκεια και τη σταθερότητα. Καθώς η χώρα πλησιάζει στις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις, η πολιτική σταθερότητα αποκτά μεγαλύτερη σημασία στις εκθέσεις των διεθνών οίκων.
Οι επενδυτές ενδιαφέρονται λιγότερο για το ποιος κυβερνά και περισσότερο για το αν η οικονομική κατεύθυνση παραμένει προβλέψιμη. Η συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, η τήρηση των δημοσιονομικών στόχων και η διατήρηση της αξιοπιστίας της χώρας αποτελούν τα βασικά στοιχεία που θα καθορίσουν την επόμενη ημέρα.
Η Ελλάδα έχει ήδη περάσει το δύσκολο κομμάτι της επιστροφής από το περιθώριο στο επενδυτικό ραντάρ. Το επόμενο βήμα απαιτεί λιγότερο εντυπωσιακές κινήσεις και περισσότερη συνέπεια. Η είσοδος στην κατηγορία Α δεν είναι μόνο μια τεχνική αναβάθμιση από τους οίκους. Αποτελεί ένα ισχυρό μήνυμα προς τις διεθνείς αγορές ότι η ελληνική οικονομία έχει αφήσει οριστικά πίσω της την περίοδο της κρίσης. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενισχύσει την πρόσβαση των επιχειρήσεων σε φθηνότερη χρηματοδότηση, να διευρύνει τη βάση των επενδυτών που τοποθετούνται στη χώρα και να μειώσει περαιτέρω το κόστος δανεισμού. Όμως το πραγματικό στοίχημα δεν είναι η ίδια η αναβάθμιση. Είναι η δημιουργία μιας οικονομίας που δεν θα χρειάζεται πλέον να αποδεικνύει ότι μπορεί να σταθεί στα πόδια της.
Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα στο τελευταίο σκαλοπάτι μιας μεγάλης διαδρομής. Η κρίση χρέους ανήκει στο παρελθόν, αλλά η νέα εποχή απαιτεί ένα διαφορετικό μοντέλο ανάπτυξης: περισσότερο ανταγωνιστικό, πιο παραγωγικό και λιγότερο ευάλωτο στις εξωτερικές αναταράξεις. Και δεν θέλω να τρομάξω κανέναν, αλλά έρχονται εκλογές και μπορεί να απειληθεί η κυβερνητική σταθερότητα…