Το Αμπερντίν, με την ανεμοδαρμένη θέα στη Βόρεια Θάλασσα, φέρει εδώ και δεκαετίες τον τίτλο της πετρελαϊκής πρωτεύουσας της Ευρώπης. Μετά την ανακάλυψη τεράστιων υπεράκτιων αποθεμάτων τη δεκαετία του 1970, η σκωτσέζικη πόλη μετατράπηκε από ένα μικρό ψαρολίμανο σε μια ακμάζουσα οικονομία με μια από τις υψηλότερες συγκεντρώσεις εκατομμυριούχων στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Ωστόσο, αυτή η κατάσταση έχει αρχίσει να αλλάζει εδώ και χρόνια, εντείνοντας τον πολιτικό αγώνα στο Westminster σχετικά με το αν αξίζει να σωθεί η βιομηχανία σε αυτό το σημείο. Καθώς η ενεργειακή μετάβαση επιταχύνεται, η παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου στο Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη Σκωτία, έχει μειωθεί σε λιγότερο από το ένα τέταρτο του αποκορυφώματός της στο βρετανικό τμήμα της γηράσκουσας λεκάνης της Βόρειας Θάλασσας. Η αγορά εργασίας του Αμπερντίν είναι πλέον από τις πιο αδύναμες στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Για πολλούς ηγέτες της αντιπολίτευσης, η λύση είναι απλή: άρση των απαγορεύσεων εξερεύνησης και μείωση των φόρων που, όπως υποστηρίζουν, έχουν βλάψει τον τομέα. Πέρυσι, καμία εταιρεία δεν προχώρησε σε ερευνητικές γεωτρήσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο, η πρώτη τέτοια παύση από τη δεκαετία του 1960, σύμφωνα με την Wood Mackenzie.
Οι επικριτές της πράσινης στροφής της κυβέρνησης λένε ότι η απομάκρυνση από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο έχει πάει πολύ μακριά, αυξάνοντας τους λογαριασμούς ενέργειας και καταστρέφοντας θέσεις εργασίας. Σε μια συνάντηση στο Αμβούργο τον περασμένο μήνα, οι χώρες της Βόρειας Θάλασσας, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, δεσμεύτηκαν να επεκτείνουν την υπεράκτια αιολική ενέργεια μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Υποσχέθηκαν να μετατρέψουν την ιστορική πετρελαϊκή λεκάνη της περιοχής στο μεγαλύτερο αποθεματικό καθαρής ενέργειας στον κόσμο.
Στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ χλεύασε αυτή την προσέγγιση, επισημαίνοντας το Ηνωμένο Βασίλειο ως παράδειγμα αυτοπροκαλούμενης παρακμής.
Ωστόσο, συνεντεύξεις με μηχανικούς, παραγωγούς πετρελαίου και ακτιβιστές υποδηλώνουν ότι η παρακμή του πετρελαίου και του φυσικού αερίου είναι πλέον τελειωμένη υπόθεση στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο τομέας αντιπροσωπεύει σήμερα μόνο το 1% περίπου της οικονομίας, σύμφωνα με τον Nτέιβιντ Όουεν, επικεφαλής οικονομολόγο της Saltmarsh Economics. Ακόμα και αν οι γεωτρήσεις επιταχυνθούν, λίγοι πιστεύουν ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορέσει ποτέ να γίνει ξανά ανταγωνιστικό στον τομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Το τμήμα της Βόρειας Θάλασσας που ανήκει στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει εξαντληθεί κατά 90% όσον αφορά τους εμπορικούς πόρους, σύμφωνα με την Wood Mackenzie και οι ανταγωνιστές έχουν προχωρήσει πέραν αυτού.
Πολλοί πλέον αναφέρουν το Στάβανγκερ της Νορβηγίας, και όχι το Αμπερντίν, ως τον κύριο κόμβο της περιοχής. Και οι δύο αντλούν από την ίδια λεκάνη, αλλά η Νορβηγία αντιμετώπισε το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο ως ένα μακροπρόθεσμο εθνικό έργο, επεκτείνοντας την παραγωγή και διατηρώντας αυστηρό κρατικό έλεγχο σε εταιρείες όπως η Equinor ASA. Το αποτέλεσμα είναι μια σταθερή ροή φορολογικών εσόδων και μερισμάτων στο κρατικό επενδυτικό ταμείο της Νορβηγίας, ύψους 2,1 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ακόμα και με την κατάρρευση των εσόδων, η συζήτηση για το τι πρέπει να γίνει στη συνέχεια παραμένει ζωντανή σε μέρη όπως η Σκωτία, όπου ζει περίπου το ήμισυ του εργατικού δυναμικού του πετρελαίου και του φυσικού αερίου του Ηνωμένου Βασιλείου.
Πριν από τις εκλογές που θα γίνουν εκεί φέτος, ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ βρίσκεται αντιμέτωπος με δίλημμα μεταξύ της διαφύλαξης των μέσων διαβίωσης και της επίτευξης των στόχων για την πράσινη ενέργεια.
Τον Νοέμβριο, η κυβέρνηση των Εργατικών δημοσίευσε ένα σχέδιο — που περιγράφεται ως απάντηση στα «χρόνια αδράνειας» — για την προστασία των υφιστάμενων θέσεων εργασίας στη Βόρεια Θάλασσα και τη βοήθεια των εργαζομένων στη μετάβαση σε βιομηχανίες καθαρής ενέργειας. Το σχέδιο τηρεί την υπόσχεση των Εργατικών να σταματήσουν τις νέες εξερευνήσεις, αλλά επιτρέπει κάποια επιπλέον παραγωγή από τα υπάρχοντα πεδία.
Καθώς το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο μειώνονται, η υπεράκτια αιολική ενέργεια έχει επεκταθεί σε όλη τη Βόρεια Θάλασσα. Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι πλέον η δεύτερη μεγαλύτερη αγορά υπεράκτιας αιολικής ενέργειας στον κόσμο και η κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο την εγκατάσταση παραγωγικής ισχύος 50 γιγαβάτ έως το 2030, η οποία, όπως λέει, είναι αρκετή για να τροφοδοτήσει σχεδόν κάθε σπίτι στη χώρα.
Οι πολιτικοί υποστηρίζουν ότι η επέκταση αυτή μπορεί να συμβάλει στην αντιστάθμιση των απωλειών από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Τον Οκτώβριο, η κυβέρνηση δήλωσε ότι η προώθηση της καθαρής ενέργειας θα δημιουργήσει περισσότερες από 400.000 θέσεις εργασίας μέχρι το τέλος της δεκαετίας και διέθεσε 20 εκατομμύρια λίρες για να βοηθήσει τους εργαζόμενους της Βόρειας Θάλασσας να επανεκπαιδευτούν.
Όσοι, όμως, σύμφωνα με το Bloomberg, υποστηρίζουν μια πιο αργή απομάκρυνση από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αναφέρουν την πρόσφατη φορολογική πολιτική ως κεντρικό θέμα ανησυχίας. Οι βιομηχανικοί όμιλοι επισημαίνουν έναν έκτακτο φόρο που εισήγαγε για πρώτη φορά η συντηρητική κυβέρνηση μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, ο οποίος προκάλεσε ραγδαία αύξηση των τιμών της ενέργειας. Αν και οι τιμές έχουν από τότε υποχωρήσει, ο φόρος παρατάθηκε και αυξήθηκε αρκετές φορές, μια κίνηση που, σύμφωνα με τις εταιρείες, έχει παγώσει τις επενδύσεις.
Ο αντίκτυπος είναι ήδη ορατός. Σε μια πρόσφατη έρευνα του κλάδου, περίπου οι μισές από τις εταιρείες υπεράκτιας ενέργειας του Ηνωμένου Βασιλείου δήλωσαν ότι είχαν μειώσει το προσωπικό τους κατά το τελευταίο έτος, ενώ περίπου το 45% αναμένει να προχωρήσει σε περαιτέρω περικοπές τους επόμενους 12 μήνες, εάν οι πολιτικές προσεγγίσεις παραμείνουν αμετάβλητες.
Παρ’ όλα αυτά, οι βιομηχανικές ομάδες υποστηρίζουν ότι το ενεργειακό μείγμα της Ευρώπης θα παραμείνει ποικίλο για δεκαετίες. Πάντα θα υπάρχουν περίοδοι που ο ήλιος δε θα λάμπει και ο άνεμος δε θα φυσάει. Με πιο υποστηρικτικές πολιτικές, το εγχώριο πετρέλαιο και φυσικό αέριο θα μπορούσαν να καλύψουν περίπου το ήμισυ της ζήτησης του Ηνωμένου Βασιλείου έως το 2050 και να αποφέρουν περίπου 150 δισεκατομμύρια λίρες σε πρόσθετη ακαθάριστη αξία, σύμφωνα με την Offshore Energies UK.
Η Βρετανία παράγει σήμερα περίπου το 45% του φυσικού αερίου που καταναλώνει. Η παραγωγή από τα γηράσκοντα κοιτάσματα της Βόρειας Θάλασσας είναι συνήθως πιο ακριβή και με υψηλότερες εκπομπές από τις εισαγωγές μέσω αγωγών από τη Νορβηγία. Ωστόσο, οι μεταφορές υγροποιημένου φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ με δεξαμενόπλοια έχουν σημαντικά υψηλότερο συνολικό αποτύπωμα άνθρακα και η Wood Mackenzie αναμένει ότι το LNG θα καλύψει περισσότερο από το 60% των αναγκών της Βρετανίας σε φυσικό αέριο έως το 2035, καθώς η παραγωγή της Νορβηγίας μειώνεται.
Οι υποστηρικτές της συνέχισης των επενδύσεων στη Βόρεια Θάλασσα υπογραμμίζουν ότι η αντικατάσταση του αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου με εγχώρια παραγωγή θα μπορούσε να μειώσει τις συνολικές εκπομπές, αν και ορισμένοι αμφισβητούν αυτή την άποψη.
Μακροπρόθεσμα, πάντως, η κατεύθυνση της αλλαγής είναι σαφής. «Φυσικά, ο διευθύνων σύμβουλος μιας εταιρείας πετρελαίου ή φυσικού αερίου θέλει να αποκομίσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αξία αυτή τη στιγμή», δήλωσε ο Όουεν της Saltmarsh Economics. «Αλλά σε ορίζοντα 50 ετών, αυτές οι εταιρείες πρέπει προχωρήσουν με την ενεργειακή τους μετάβαση».
Διαβάστε ακόμη
Έρχεται η πλατφόρμα που θα παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο κάθε όχημα που κυκλοφορεί στη χώρα
Jay-Z: Τα ρολόγια εκατομμυρίων που καθορίζουν το luxury status (pics)
Γιατί PepsiCo, Kraft Heinz και General Mills ρίχνουν τις τιμές στις ΗΠΑ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα