Η Ευρώπη δηλώνει έτοιμη να επανεκκινήσει τη συνεργασία της με τις ΗΠΑ, αλλά πλέον με επιφυλακτικότητα, απογοήτευση και πλήρη επίγνωση ότι δεν μπορεί να εμπιστεύεται έναν σύμμαχο, στον οποίο βασίστηκε επί δεκαετίες. Με τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για κατάληψη της Γροιλανδίας να έχουν –προσωρινά– αποσυρθεί, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που συμμετείχαν την Πέμπτη σε έκτακτη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες συμφώνησαν, ότι το μπλοκ πρέπει να επιστρέψει σε μια ήδη ιδιαίτερα φορτωμένη ατζέντα, η οποία είχε διαμορφωθεί πολύ πριν ο Αμερικανός πρόεδρος φέρει τη διατλαντική συμμαχία στα όρια της διάλυσης, σημειώνει το Bloomberg.
Οι τελευταίες αξιώσεις του Τραμπ άφησαν βαθιά σημάδια στις σχέσεις, παραδέχθηκαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες. Ωστόσο, στην πράξη, η Ευρώπη δεν έχει τη δυνατότητα να «κόψει» τις ΗΠΑ, ούτε οικονομικά ούτε γεωπολιτικά. Εξακολουθεί να χρειάζεται το αμερικανικό εμπόριο, τις χρηματοοικονομικές ροές, την ενέργεια, την προστασία και –κυρίως– τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία.
«Σίγουρα δεν υπάρχει κανένας λόγος για υπερβολική αισιοδοξία», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ. «Όμως έχουμε μπροστά μας πολύ σοβαρά καθήκοντα και έχουμε ήδη χάσει χρόνο».
«Ελπίζω πραγματικά ότι μπορούμε τώρα να επιστρέψουμε σε σοβαρές συζητήσεις», πρόσθεσε στο ίδιο μήκος κύματος ο πρωθυπουργός της Σουηδίας Ουλφ Κρίστερσον.
Πρώτο στην ατζέντα βρίσκεται ένα σχεδόν ολοκληρωμένο εμπορικό deal μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, το οποίο «πάγωσε» νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, όταν ο Τραμπ απαίτησε από τη Δανία να παραδώσει τη Γροιλανδία, απειλώντας με δασμούς τις ευρωπαϊκές χώρες που θα αντιδρούσαν.
Η αναδίπλωση του Τραμπ, που ήρθε αργά το βράδυ της Τετάρτης μετά από συνάντηση με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, ήταν αρκετή για να δικαιολογήσει την επανεκκίνηση της διαδικασίας επικύρωσης, όπως δήλωσε την Πέμπτη η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα.
«Η προσοχή μας πρέπει τώρα να στραφεί στην πρόοδο και στην εφαρμογή αυτής της συμφωνίας», δήλωσε μετά τη σύνοδο ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.
Πιο περίπλοκο παραμένει το ζήτημα της Ουκρανίας.
Πριν από το τελεσίγραφο Τραμπ για τη Γροιλανδία, μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής διπλωματικής προσπάθειας επικεντρωνόταν στη διαμόρφωση ενός πλαισίου ειρηνευτικής συμφωνίας με την Ουκρανία και τις ΗΠΑ. Οι αξιωματούχοι είχαν σημειώσει πρόοδο σε ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα: τις δεσμεύσεις της Ουάσιγκτον ότι θα προστατεύσει την Ουκρανία σε περίπτωση νέας ρωσικής εισβολής.
Ο Τραμπ έχει αλλάξει στάση πολλές φορές στο συγκεκριμένο θέμα, ωστόσο οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι έδειχναν ότι είχαν καταφέρει να αποσπάσουν σαφείς δεσμεύσεις από τον Λευκό Οίκο σε συνάντηση στο Παρίσι στις αρχές Ιανουαρίου. Στη συνέχεια, όμως, η κρίση της Γροιλανδίας κυριάρχησε πλήρως.
Αρκετοί ηγέτες της ΕΕ κάλεσαν τους ομολόγους τους να επαναφέρουν την Ουκρανία στην κορυφή της ατζέντας, τη στιγμή που ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, ξεκινούσαν νυχτερινές συνομιλίες στη Μόσχα με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.
«Δεν μπορεί, μέσα από αναγκαίες αλλά και περιττές αναταράξεις και συναισθηματικές εξάρσεις, η Ουκρανία να περνά σε δεύτερο πλάνο», τόνισε ο Τουσκ. «Θα χρειαστεί να πείσουμε τους Αμερικανούς φίλους μας, αλλά και όλους τους Ευρωπαίους, να επικεντρωθούν ξανά σε αυτό που είναι θεμελιώδες για την ασφάλειά μας».
Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προώθησε ένα πακέτο «μεταπολεμικής ευημερίας» για την Ουκρανία, το οποίο καταρτίζεται σε συνεργασία με τις ΗΠΑ. Υπενθύμισε, επίσης, ότι η ΕΕ έχει διαθέσει συνολικά 193 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία τα τελευταία τέσσερα χρόνια, καθώς και ένα πρόσφατο δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ. «Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να σταθούμε στο πλευρό τους», δήλωσε. «Νομίζω ότι οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους».
Οι δηλώσεις της ήρθαν λίγες ώρες μετά την έντονη επίθεση του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατά των Ευρωπαίων συμμάχων του, σε ομιλία του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός. «Η Ευρώπη λατρεύει να συζητά για το μέλλον, αλλά αποφεύγει να δράσει σήμερα», είπε εμφανώς εκνευρισμένος. «Πού είναι η γραμμή των ηγετών που είναι έτοιμοι να αναλάβουν δράση;»
Η επίπληξη ήταν ιδιαίτερα αιχμηρή, μετά από μια εβδομάδα κατά την οποία η ΕΕ έσπευσε να εμφανιστεί ενωμένη απέναντι στον Τραμπ, καθώς εκείνος εξέταζε ανοιχτά το ενδεχόμενο κατάληψης εδάφους κράτους-μέλους. Παρά τις διαφορετικές αποχρώσεις στον τόνο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν ότι επρόκειτο για μια στιγμή όπου έπρεπε να τραβήξουν «κόκκινη γραμμή» και κινήθηκαν γρήγορα για την κατάρτιση σχεδίων αντιποίνων.
Μέσα σε λίγες ημέρες, η ΕΕ ήταν έτοιμη να ενεργοποιήσει αντίμετρα ύψους 93 δισ. ευρώ σε δασμούς, εάν ο Τραμπ υλοποιούσε τις απειλές του. Ταυτόχρονα, ενισχύθηκε η στήριξη για την ενεργοποίηση ενός ισχυρού, αλλά έως σήμερα αχρησιμοποίητου εργαλείου εμπορικής άμυνας, του μηχανισμού κατά του εξαναγκασμού, που θα μπορούσε να επιτρέψει στην ΕΕ να πλήξει αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς ή να αποκλείσει αμερικανικές εταιρείες από δημόσιες συμβάσεις.
«Πρέπει να αντιμετωπίσουμε την πραγματικότητα», δήλωσε το βράδυ της Πέμπτης ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ. «Η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν σέβεται το διεθνές δίκαιο και προκαλεί ένταση στις διατλαντικές σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ, όπως ποτέ άλλοτε».
Ευρωπαίοι ηγέτες και αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι αυτή η ταχεία και συλλογική αντίδραση, σε συνδυασμό με ασυνήθιστα αιχμηρή ρητορική προς τον Τραμπ, συνέβαλε στο να πιεστεί ο Αμερικανός πρόεδρος να υποχωρήσει.
Η φον ντερ Λάιεν συνόψισε τη στρατηγική σε τέσσερις λέξεις: «σταθερότητα, προσέγγιση, ετοιμότητα και ενότητα». «Αποδείχθηκε αποτελεσματική, άρα πρέπει να τη διατηρήσουμε και στο μέλλον», σημείωσε.
Ωστόσο, προειδοποίησαν οι ηγέτες, ακόμη κι αν αυτή τη φορά η τακτική απέδωσε –ενδεχομένως με τη βοήθεια των πιεσμένων αγορών και της ασυνήθιστα έντονης εσωτερικής αντίδρασης στις ΗΠΑ–, δεν υπάρχουν πλέον εγγυήσεις στη σχέση με την Ουάσιγκτον. Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη πρέπει να επιταχύνει τα σχέδιά της για μεγαλύτερη αυτονομία.
«Υπάρχει ένα καλό αποτέλεσμα», δήλωσε ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς. «Παρά ταύτα, οφείλουμε να ενισχύσουμε την ανθεκτικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό αφορά πρωτίστως τις αμυντικές δυνατότητες και την ανταγωνιστικότητα».
Η φον ντερ Λάιεν κάλεσε την ΕΕ «να εργάζεται όλο και περισσότερο για μια ανεξάρτητη Ευρώπη», προωθώντας βαθύτερη ενοποίηση της ενιαίας αγοράς και περισσότερες εμπορικές συμφωνίες με τρίτες χώρες. «Όσο περισσότερες εμπορικές ρυθμίσεις και συμφωνίες έχουμε, τόσο πιο ανεξάρτητοι είμαστε», τόνισε.
Καθώς αυτή η προσπάθεια βρίσκεται σε εξέλιξη, οι Ευρωπαίοι ηγέτες προετοιμάζονται ήδη για το ενδεχόμενο μιας νέας διατλαντικής κρίσης. «Αυτή η κρίση δεν υλοποιήθηκε, αλλά πώς θα διαχειριστούμε την επόμενη;» διερωτήθηκε ο καγκελάριος της Αυστρίας Κρίστιαν Στόκερ. «Πρέπει να υιοθετήσουμε μια στάση αυτοπεποίθησης και ισχύος, με ψυχραιμία αλλά και σταθερό χέρι».
Ρεαλιστικά, η Ευρώπη έχει περιορισμένες επιλογές, σημειώνει το Bloomberg. «Όλοι χρειαζόμαστε αυτή τη διατλαντική σχέση για να λειτουργήσει», κατέληξε ο πρόεδρος της Ρουμανίας Νίκουσορ Νταν.
Διαβάστε ακόμη
Εθνική Ασφαλιστική: Το σχέδιο για το μεγάλο comeback
Εurobank: Στα 3,8 δισ. η ζήτηση για το Tier 2 ομόλογο – Oι ξένοι επενδυτές αντιπροσωπεύουν το 94%
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.