Την επόμενη φορά που ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρήσει να πιέσει τους παραδοσιακούς συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών να ευθυγραμμιστούν με την Ουάσιγκτον, η γερμανική κυβέρνηση σκοπεύει να είναι καλύτερα προετοιμασμένη.
Σύμφωνα με πηγές με γνώση των διεργασιών, αξιωματούχοι στο Βερολίνο έχουν αρχίσει να χαρτογραφούν τα ευάλωτα σημεία των αμερικανικών εφοδιαστικών αλυσίδων, προκειμένου να εντοπίσουν πού η Γερμανία και οι εταίροι της στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσαν να ασκήσουν πίεση. Στόχος είναι να διαμορφωθεί κοινή γραμμή μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ για το πώς μπορούν να αξιοποιήσουν τη διαπραγματευτική τους ισχύ, εφόσον βρεθούν εκ νέου αντιμέτωποι με τον Λευκό Οίκο.
Τα πρώτα ευρήματα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, υποδεικνύουν τρόπους στοχευμένης πίεσης προς τις μεγάλες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες που διατηρούν στενές σχέσεις με την κυβέρνηση. Άλλες επιλογές περιλαμβάνουν παρεμβάσεις στην άνθηση των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη —η οποία έχει οδηγήσει τις αμερικανικές μετοχές σε ιστορικά υψηλά φέτος— ή μέτρα που θα μπορούσαν να αυξήσουν τις τιμές φαρμάκων για τους Αμερικανούς ψηφοφόρους, ένα ζήτημα στο οποίο ο πρόεδρος έχει δείξει ιδιαίτερη ευαισθησία.
«Με ενιαία στάση, οι Ευρωπαίοι μπορούν να αποδείξουν στον Τραμπ ότι είναι έτοιμοι να τον αντιμετωπίσουν ισότιμα», δήλωσε ο Tobias Gehrke, ειδικός στην οικονομική ισχύ στο European Council on Foreign Relations. «Αν η Ευρώπη καταδείξει αξιόπιστα ότι οι τακτικές εκφοβισμού δεν αποδίδουν, αυτό μπορεί με τον χρόνο να αποδυναμώσει τις δυνάμεις στην Ουάσιγκτον που στηρίζουν τον Τραμπ».
Η γερμανική αυτή πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη, επείγουσα ευρωπαϊκή προσπάθεια διαμόρφωσης γεωπολιτικού πλαισίου για τη διαχείριση της αυξανόμενης έντασης με τις ΗΠΑ και της ενίσχυσης της ισχύος της Κίνας. Ωστόσο, πρόκειται για μια διαδικασία με σημαντικούς κινδύνους, καθώς υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι σε όλη την ΕΕ γνωρίζουν πόσο εκτεθειμένες θα ήταν οι ευρωπαϊκές εταιρείες σε περίπτωση ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.
Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι δεν έχει ληφθεί καμία απόφαση για ενεργοποίηση των σχεδίων, ενώ προτιμητέο σενάριο παραμένει η αποκατάσταση των σχέσεων με τον Λευκό Οίκο. Εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Οικονομίας δήλωσε ότι το εμπόριο χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο ως εργαλείο προώθησης εθνικών συμφερόντων.
«Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, εστιάζοντας σε κρίσιμες εφοδιαστικές αλυσίδες και εξαρτήσεις», ανέφερε. «Εξετάζει όχι μόνο τις δικές της εξαρτήσεις, αλλά και εκείνες των χωρών προέλευσης και των χωρών που εισάγουν αγαθά από τη Γερμανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση».
Οι εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης αναμένεται να βρεθούν στο προσκήνιο κατά τη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών της G7 σήμερα και αύριο κοντά στο Παρίσι, με αντικείμενο τις συνέπειες της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης στο Iran, η οποία έχει προκαλέσει άνοδο των τιμών ενέργειας παγκοσμίως.
Ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι η Ευρώπη πρέπει να συνειδητοποιήσει πως οι αλληλεξαρτήσεις της περιόδου της παγκοσμιοποίησης δεν είναι μονόπλευρες. «Άλλες χώρες εξαρτώνται από την ΕΕ για κρίσιμες προμήθειες», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι το μπλοκ πρέπει να είναι έτοιμο να αξιοποιήσει αυτή την επιρροή.
«Καθορίζουμε τα συμφέροντά μας», είπε, «και ταυτόχρονα τα μέσα για την υπεράσπισή τους».
Η επιδίωξη του Τραμπ να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας από τη Δανία τον Ιανουάριο άλλαξε τον τρόπο σκέψης σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, σύμφωνα με αξιωματούχους. Για πολλούς, το επεισόδιο αυτό επιβεβαίωσε ότι η εποχή της αμοιβαίας διατλαντικής δέσμευσης έχει παρέλθει. Οι ΗΠΑ παραμένουν εταίρος σε ορισμένους τομείς, αλλά θεωρούνται πλέον και δυνητικός κίνδυνος ασφαλείας.
«Δεν υπάρχει επιστροφή στο παρελθόν», δήλωσε ο πρόεδρος της Γερμανίας Φρανκ Βάλτερ Σταϊνμάγερ. «Το ρήγμα είναι πολύ βαθύ».
Το σχέδιο βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, με τις υπηρεσίες να συγκεντρώνουν δεδομένα για τους ευρωπαϊκούς δεσμούς με τις ΗΠΑ. Παράλληλα, στις Βρυξέλλες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει τις ευπάθειες της ΕΕ ενόψει νέας στρατηγικής ασφάλειας και εξετάζει πώς μπορεί να αξιοποιήσει τα «σημεία ελέγχου» της έναντι ανταγωνιστικών δυνάμεων.
Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης μηχανισμοί αποζημίωσης για κράτη-μέλη που θα ήταν περισσότερο εκτεθειμένα σε ενδεχόμενα αμερικανικά αντίποινα. Ωστόσο, όλοι αναγνωρίζουν ότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διατηρούν το πάνω χέρι.
«Η Γερμανία, ως οικονομική δύναμη, δεν μπορεί να αγνοεί τα εργαλεία επιρροής που διαθέτει», δήλωσε η Κορνέλια Βολ, πρόεδρος της σχολής Hertie στο Βερολίνο.
«Ωστόσο, τέτοιες απειλές δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ελαφρά, καθώς σε έναν διασυνδεδεμένο κόσμο συνεπάγονται κόστος και για τις δύο πλευρές και ενδέχεται να προκαλέσουν καθοδική σπείρα».
Τα βασικά «σημεία πίεσης» που εντοπίζει το Βερολίνο
Ενιαία Αγορά
Η μεγαλύτερη ισχύς της Ευρώπης είναι η αγορά των 450 εκατομμυρίων καταναλωτών της. Περιορισμοί στην πρόσβαση ή αυστηρότερη ρύθμιση για αμερικανικές εταιρείες αποτελούν ισχυρό εργαλείο. Τεχνολογικοί κολοσσοί όπως η Alphabet Inc., η Amazon και η Meta Platforms θα μπορούσαν να επηρεαστούν μέσω φόρων, προστίμων ή κανονιστικών περιορισμών.
Κέντρα δεδομένων και τεχνητή νοημοσύνη
Αμερικανικές εταιρείες όπως η OpenAI, η Anthropic και η Microsoft εξαρτώνται εν μέρει από ευρωπαϊκά βιομηχανικά εξαρτήματα για την ανάπτυξη υποδομών AI, συμπεριλαμβανομένου εξοπλισμού από τη Siemens.
Ημιαγωγοί
Οι περιορισμοί στις εξαγωγές θα μπορούσαν να πλήξουν σοβαρά τις ΗΠΑ, καθώς εξαρτώνται από ευρωπαϊκές εταιρείες για κρίσιμα υλικά και τεχνολογία. Η ολλανδική ASML και οι γερμανικοί προμηθευτές Zeiss και Trumpf παράγουν μηχανές λιθογραφίας απαραίτητες για προηγμένα τσιπ.
Φάρμακα, χημικά και εργαλειομηχανές
Ευρωπαϊκές εταιρείες προμηθεύουν σχεδόν το 50% των δραστικών ουσιών για επώνυμα φάρμακα στις ΗΠΑ και το 90% της ινσουλίνης. Παράλληλα, καλύπτουν πάνω από το ένα τρίτο των εισαγωγών χημικών.
Επενδύσεις
Η ΕΕ αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή άμεσων ξένων επενδύσεων στις ΗΠΑ. Αν και οι κυβερνήσεις δεν ελέγχουν πλήρως τις αποφάσεις των εταιρειών, μπορούν να επηρεάσουν τη ροή κεφαλαίων μέσω κανονιστικών παρεμβάσεων ή κινήτρων.
Επιλογές που θεωρούνται λιγότερο πιθανές
Αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία
Οι Ευρωπαίοι επενδυτές κατέχουν τεράστιο όγκο αμερικανικών μετοχών και ομολόγων. Μαζικές πωλήσεις θα ήταν δύσκολο να συντονιστούν και θα έπλητταν και την ίδια την Ευρώπη, λόγω της κυριαρχίας των αμερικανικών αγορών και του δολαρίου.
Αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις
Οι ευρωπαϊκές βάσεις είναι κρίσιμες για την παγκόσμια στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ, αλλά και για την ασφάλεια της ίδιας της Ευρώπης, ιδίως υπό το βάρος του πολέμου στην Ουκρανία. Ως εκ τούτου, θεωρείται απίθανο να χρησιμοποιηθούν ως μέσο πίεσης.
Ο υπουργός Άμυνας της Γερμανίας, Μπόρις Πιστόριους, υπογράμμισε ότι η προσέγγιση δεν αποσκοπεί σε σύγκρουση: «Δεν πρόκειται για αντιπαράθεση, αλλά για τον αμοιβαίο καθορισμό των συμφερόντων μας. Το ότι δεν υπάρχει πάντα πλήρης σύμπλευση ισχύει σε κάθε σχέση — ακόμη και στις καλύτερες».
Διαβάστε ακόμη
Fed: Συνεχίζεται το θρίλερ με την αντικατάσταση του Πάουελ
Γιατί οι ξενοδόχοι ανησυχούν για τo οδικό δίκτυο στην Κέρκυρα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα