Καζάνι που βράζει εκ νέου η Μ. Ανατολή

Το Μπαχρείν αποφάσισε να «ενώσει» τις δυνάμεις του με τη Σ. Αραβία και να στραφεί ενάντια στο Ιράν, με αποτέλεσμα την εμφάνιση της χειρότερης κρίσης στις σχέσεις μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων της Μέση Ανατολής μετά από σχεδόν τρεις δεκαετίες. Οι αποφάσεις αυτές ανεβάζουν τις πιθανότητες εμβάθυνσης των συγκρούσεων σε μία ούτως ή άλλως εύθραυστη περιοχή της υφηλίου.

Η κυβέρνηση της Σ. Αραβίας έδωσε προθεσμία 48 ωρών στον Πρέσβη του Ιράν να εγκαταλείψει τη χώρα, μετά τις διαδηλώσεις και την επίθεση ενάντια στην πρεσβεία της Σ. Αραβίας στη Τεχεράνη. Αιτία των διαδηλώσεων η εκτέλεση, από τους Σαουδάραβες του Νιμρ αλ Νιμρ, ενός κληρικού ο οποίος ασκούσε έντονη κριτική στην κυβέρνηση της Σ. Αραβίας, λόγω του τρόπου με τον οποίο αυτή αντιμετώπιζε τη σιιτική μειονότητα στη χώρα.

Το Μπαχρέιν, ένας εκ των κλασσικών συμμάχων της Σ. Αραβίας, ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι διακόπτει τις διπλωματικές του σχέσεις με το Ιράν. Άλλωστε οι αντιδράσεις για την εκτέλεση του Νιμρ ήταν σποραδικές, αν και το Μπαχρέιν είναι μία χώρα στην οποία επικρατούν οι σιίτες.

Η διαμάχη που ξέσπασε υπογραμμίζει για μία ακόμη φορά τα προβλήματα που υπάρχουν σε μία περιοχή που μοιάζει με ναρκοπέδιο και ταυτόχρονα επιδεινώνει τις διαμάχες που υπάρχουν σε Υεμένη και Συρία, δηλαδή σε δύο χώρες που η σουνιτική Σ. Αραβία και το σιιτικό Ιράν μάχονται για το ποιος θα επικρατήσει.

Όπως ήταν φυσικό, μετά τα παραπάνω γεγονότα, η τιμή του πετρελαίου ενισχύθηκε, ενώ οι αγορές σε Κίνα, Ιαπωνία και Ευρώπη υποχώρησαν κάθετα κατά την πρώτη ημέρα διαπραγμάτευσης του νέου έτους.

«Από πλευράς επενδυτών πρόκειται για άσχημα νέα. Οι περισσότεροι πίστευαν ότι θα υπάρξει βελτίωση στις σχέσεις Σ. Αραβίας και Ιράν. Αυτό δεν πρόκειται για συμβεί», σημειώνει ο Jihad Azour, πρώην υπουργός Οικονομικών του Λιβάνου και νυν αντιπρόεδρος της εταιρείας συμβούλων Booz & Co.

Πόλεμος λέξεων

Η αποπομπή των Ιρανών διπλωματών καταφθάνει μετά από έναν πόλεμο λέξεων μεταξύ των δύο χωρών. Η Σ. Αραβία άσκησε κριτική στην συμφωνία – υπό την αιγίδα των ΗΠΑ – για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Adel al-Jubeir, ο οποίος ανακοίνωσε και την αποπομπή των Ιρανών διπλωματών, υποστήριξε ότι οι Σαουδάραβες δεν μπορούν, πλέον, να έχουν διπλωματικές σχέσεις «με μία χώρα που στηρίζει την τρομοκρατία και τον σεκταρισμό».

Ο θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν, Ayatollah Ali Khamenei, τόνισε από την πλευρά του ότι η σαουδαραβική κυβέρνηση θα βρεθεί αντιμέτωπη με τις συνέπειες των πράξεών της και ότι «το θεϊκό χέρι της εκδίκησης θα αρπάξει τους Σαουδάραβες πολιτικούς από το λαιμό»…

Πάντως οι χώρες του Κόλπου – με δεδομένη και τη στήριξη που προσφέρει το Ιράν στη Hezbollah – έσπευσαν να στηρίξουν τη Σ. Αραβία.

Συμμαχίες στον Περσικό Κόλπο

Η πρώτη αντίδραση υπέρ της Σ. Αραβίας ήρθε από το Μπαχρέιν που έδωσε και αυτό με τη σειρά του διορία 48 ωρών στον Ιρανό πρέσβη να εγκαταλείψει τη χώρα. Επίσης ανακοίνωσε ότι κλείνει τη διπλωματική του αποστολή στη Τεχεράνη, όπως υποστήριξε το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων. Η απόφαση αυτή λήφθηκε – πάντα κατά το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων – γιατί το Ιράν συνεχίζει να παρεμβαίνει στα εσωτερικά τόσο του Μπαχρέιν όσο και άλλων χωρών του Κόλπου. Επίσης κατηγόρησε το Ιράν για χρηματοδότηση, στήριξη και εξοπλισμό «εξτρεμιστών και τρομοκρατών» και ενίσχυση των εντάσεων στην ευρύτερη περιοχή.

Αντιδράσεις υπήρξαν τόσο από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ το Κουβέιτ ανακοίνωσε ότι στηρίζει την απόφαση της Σ. Αραβίας με «τη λήψη όλων των απαραίτητων μέτρων από τους Σαουδάραβες προκειμένου να στηρίξουν την ασφάλεια και τη σταθερότητα», όπως φέρεται να δήλωσε το υπουργείο Εξωτερικών της χώρας, βάσει δημοσιεύματος του επίσημου πρακτορείου KUNA. Επίσης, το Σουδάν από την πλευρά του επισήμανε ότι κόβει τις διπλωματικές σχέσεις με το Ιράν.

Η σύγκρουση μεταξύ Σ. Αραβίας και Ιράν είναι η μεγαλύτερη ανάμεσα σε δύο δυνάμεις της περιοχής από τα τέλη της δεκαετίας του ’80, όταν η Σ. Αραβία διέκοψε τις διπλωματικές σχέσεις με την Τεχεράνη, μετά την επίθεση στην πρεσβεία της. Επίσης η Σ. Αραβία στήριξε το Ιράκ του Σαντάμ Χουσεϊν ενάντια στο Ιράν κατά τον πρώτο πόλεμο στον Περσικό Κόλπο.

Η νέα σύγκρουση το πιθανότερο είναι ότι θα υποσκάψει τις προσπάθειες να επιτευχθεί ειρήνη στη Συρία, με τους Σαουδάραβες να στηρίζουν τους σιίτες και τους Ιρανούς να στηρίζουν το καθεστώς του Μπασάρ αλ-Άσαντ.