Λίγο πριν οδηγηθεί στη γκιλοτίνα το 1793, σε ηλικία μόλις 37 ετών, η Μαρία Αντουανέτα δεν θα μπορούσε να φανταστεί ότι, περισσότερα από δύο αιώνες αργότερα, θα εξακολουθούσε να συγκαταλέγεται στις πιο αναγνωρίσιμες γυναίκες στον κόσμο. Κι όμως, σήμερα τα κοσμήματα και τα έπιπλά της αγγίζουν τιμές ρεκόρ στις δημοπρασίες, η πορσελάνη και τα υφάσματα των ανακτόρων της αναπαράγονται από οίκους ειδών σπιτιού, ενώ η εικόνα της βρίσκεται παντού, από ακριβά κεριά έως κουβέρτες διακόσμησης.

Έχει αποτελέσει πηγή έμπνευσης για δεκάδες μπεστ σέλερ βιβλία, κινηματογραφικές ταινίες, κομμάτια τζαζ και ραπ, αλλά και επιδείξεις μόδας. Αν χρειάζεται κανείς απόδειξη ότι η «ήσυχη πολυτέλεια» των προηγούμενων ετών έχει δώσει τη θέση της σε κάτι πολύ πιο επιδεικτικό και μαξιμαλιστικό, δεν έχει παρά να κοιτάξει τη νέα, έντονη παρουσία της Μαρίας Αντουανέτας στο σύγχρονο πολιτιστικό τοπίο.

Στην εποχή των influencers, η βασίλισσα αποτελεί χαρακτηριστική μελέτη περίπτωσης θεάματος και δημόσιας εικόνας. «Ήταν διαρκώς σε κοινή θέα, διαρκώς σε παράσταση και υπό παρακολούθηση, και δεχόταν πολύ αυστηρότερο έλεγχο απ’ ό,τι οι σημερινοί διάσημοι», σημειώνει η Σάρα Γκραντ, ανώτερη επιμελήτρια στο Victoria and Albert Museum στο Λονδίνο, το οποίο φιλοξενεί αυτή την περίοδο μεγάλη έκθεση αφιερωμένη στο στυλ και την κληρονομιά της βασίλισσας.

Ταυτόχρονα, η Μαρία Αντουανέτα λειτουργεί και ως προειδοποιητικό σύμβολο, μια υπενθύμιση του τι μπορεί να συμβεί σε περιόδους πολιτικής πόλωσης, συσσωρευμένου πλούτου και διαβρωτικών κοινωνικών ανισοτήτων. Αυτή ακριβώς η διπλή της υπόσταση, η λάμψη αλλά και η τραγωδία, την καθιστά όχι μόνο επίκαιρη, αλλά και διαχρονική.

Από τις μεταξωτές παντόφλες στη σύγχρονη υψηλή ραπτική

Σύμφωνα με το Bloomberg, ανάμεσα στα 250 εκθέματα της εντυπωσιακής έκθεσης του Victoria and Albert Museum στο Λονδίνο η οποία θα διαρκέσει έως τις 22 Μαρτίου περιλαμβάνονται ένα ζευγάρι από τις μικροσκοπικές μεταξωτές παντόφλες της, κοσμήματα της βασιλικής συλλογής, τα οποία το μουσείο επανένωσε με τη θήκη κοσμημάτων της, έργο του Γάλλου επιπλοποιού Martin Carlin το 1770, καθώς και το σερβίτσιο δείπνου από το Petit Trianon.

Δίπλα στα ιστορικά αντικείμενα παρουσιάζονται και σύγχρονες δημιουργίες εμπνευσμένες από τη μορφή της, όπως το χρυσό λαμέ φόρεμα που φορούσε η Γκρέις Κέλι, στην ταινία To Catch a Thief του Άλφρεντ Χίτσκοκ, αλλά και το εντυπωσιακό μεταξωτό φόρεμα Marquise Masquée σε απόχρωση Eau de Nile, σχεδιασμένο από τον Τζον Γκαλιάνο για τη συλλογή υψηλής ραπτικής άνοιξη – καλοκαίρι 1998 του οίκου Christian Dior.

Η πρώτη… influencer στην ιστορία

Ακόμη και στην εποχή της, η Μαρία Αντουανέτα υπήρξε πρωτοπόρος στη διαμόρφωση τάσεων. Έφτασε στις Βερσαλλίες μόλις 14 ετών, ως Αυστριακή πριγκίπισσα και σύζυγος του 15χρονου τότε Λουδοβίκου ΙΣΤ΄, και σχεδόν αμέσως καθιερώθηκε ως σημείο αναφοράς για τη μόδα.

Η Καρολίν Γουέμπερ, συγγραφέας του βιβλίου Queen of Fashion: What Marie Antoinette Wore to the Revolution, εξηγεί ότι η δύσκολη σχέση της με τον νεαρό και ιδιόρρυθμο σύζυγό της δυσχέρανε τον βασικό ρόλο μιας βασίλισσας, τη γέννηση διαδόχων. «Έπρεπε να βρει έναν άλλο τρόπο να αποκτήσει σημασία στην αυλή και αυτός ήταν να γίνει ηγέτιδα του στιλ», αναφέρει.

Η Μαρία Αντουανέτα επέτρεψε για πρώτη φορά τη μαζική αναπαραγωγή της εικόνας της σε χαρακτικά μόδας, ενώ άφησε τη διάσημη μοδίστρα της, Ροζ Μπέρτιν, να πουλά αντίγραφα των φορεμάτων της λίγους μήνες αφότου τα είχε φορέσει η ίδια. «Κατανοούσε πλήρως τη δύναμη της εικόνας και πουλούσε ένα πρότυπο που το κοινό ήθελε να καταναλώσει και να μιμηθεί», σημειώνει η Γουέμπερ.

Το «φαινόμενο Μαρία Αντουανέτα» στις δημοπρασίες

Η οικονομική ισχύς του στιλ της, γνωστή στους οίκους δημοπρασιών ως «το φαινόμενο Μαρία Αντουανέτα», παραμένει αμείωτη. Το 2018, ο οίκος Sotheby’s πούλησε δέκα κοσμήματά της, ανάμεσά τους ένα διαμαντένιο μενταγιόν με φυσικό μαργαριτάρι έναντι 36,2 εκατομμυρίων δολαρίων. Πέρυσι, ένα κολιέ 300 καρατίων άγγιξε τα 4,8 εκατομμύρια δολάρια, με ιδιαίτερη ζήτηση για αντικείμενα που δεν είχαν εμφανιστεί δημοσίως από την εποχή της.

«Η περιέργεια που προκαλεί είναι τεράστια», σημειώνει ο Άντρες Γουάιτ Κορίλ, επικεφαλής κοσμημάτων της Sotheby’s για Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Αφρική. «Συνδυάζει δύο αντίθετες αλλά εξίσου ελκυστικές όψεις: την τραγική και την απόλυτα λαμπερή. Αυτό την κάνει ανθρώπινη». Αντίστοιχα, ο οίκος Christie’s στο Παρίσι έχει πουλήσει έπιπλά της σε τιμές κοντά στο 1 εκατομμυρίων ευρώ, με τους ειδικούς να παρατηρούν ότι τα αντικείμενα που σχετίζονται με εκείνη προσελκύουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον από εκείνα του Λουδοβίκου ΙΣΤ΄.

Από τις Βερσαλλίες στη σύγχρονη πολυτέλεια

Το 2023, οι Βερσαλλίες άνοιξαν ξανά τα πρόσφατα ανακαινισμένα διαμερίσματα της Βασίλισσας, μια σουίτα μικρών δωματίων στη νότια πλευρά του παλατιού, με αυθεντικά σχέδια υφασμάτων του 18ου αιώνα, όπως ένα πλούσιο, χρυσοκέντητο λιλά ταφτά και πολλά χαρούμενα βαμβακερά toile de Jouy.

Η κληρονομιά της φτάνει μέχρι τη σύγχρονη υψηλή κοσμηματοποιία, τη διακόσμηση και τη μόδα. «Η Μαρία Αντουανέτα είναι σύμβολο υπερβολής και στυλ. Ο κόσμος την αγαπά», σημειώνει η Γκραντ. «Και επειδή είναι ιστορική φιγούρα, προσδίδει κύρος σε κάθε αναφορά». Ίσως μόνο οι Γάλλοι, που τελικά την έστειλαν στη γκιλοτίνα, διατηρούν μια πιο αμφίθυμη σχέση μαζί της.

Όπως φάνηκε και στην τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του Παρισιού το 2024, όπου η βασίλισσα εμφανίστηκε συμβολικά να κρατά το κομμένο της κεφάλι. «Νομίζαμε ότι της κόψαμε το κεφάλι και τελείωσε για πάντα», σχολιάζει χαρακτηριστικά στέλεχος του οίκου Christie’s. «Πόσο λάθος κάναμε».

Διαβάστε ακόμη

Αυτά είναι τα σχέδια των ΗΠΑ για το πετρέλαιο της Βενεζουέλας – Αναταραχή στις αγορές (γραφήματα)

Ελληνική σταφίδα: Η πρώτη ύλη που έθρεψε γενιές αναζητά ξανά τη θέση της στον κόσμο

Alseides Boutique Hotel: Ανθρώπινη ζεστασιά στον παγωμένο ελληνικό Βορρά

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα