Τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, διαμορφώνεται ένα ολοένα και μεγαλύτερο χάσμα μεταξύ των τιμών των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου και των πραγματικών τιμών που καθορίζουν το κόστος για τους καταναλωτές.
Το διεθνές σημείο αναφοράς του Brent έχει εκτιναχθεί πάνω από 50%, φτάνοντας περίπου τα 112 δολάρια το βαρέλι, καθώς το σχεδόν πλήρες κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή περιορίζουν την προσφορά. Ωστόσο, το κόστος σχεδόν κάθε φυσικού βαρελιού αυξάνεται ακόμη περισσότερο, καθώς η στενότητα στην αγορά ωθεί ανοδικά τις τιμές των προϊόντων που χρησιμοποιούν οι καταναλωτές, όπως η βενζίνη, το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών.
Τα διυλιστήρια στην Ασία, τη μεγαλύτερη σε κατανάλωση «μαύρου χρυσού» περιοχή, αγοράζουν φορτία από χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, πληρώνοντας υπέρογκα premiums πάνω από το Brent, καθώς προσπαθούν να εξασφαλίσουν όποιες ποσότητες είναι διαθέσιμες. Οι εταιρείες μεταφορών αρχίζουν να αισθάνονται το βάρος του αυξημένου κόστους καυσίμων, ενώ σε ορισμένες περιοχές περιορίζονται οι αγορές καυσίμων που τροφοδοτούν τη ναυτιλία. Με τις τιμές των καυσίμων αεροσκαφών να ξεπερνούν τα 200 δολάρια το βαρέλι, μεγάλες ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες δηλώνουν ότι οι επιβάτες θα επωμιστούν το επιπλέον κόστος.
Η απόκλιση μεταξύ των futures — που στηρίζονται σε συναλλαγές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων καθημερινά — και της φυσικής αγοράς οφείλεται εν μέρει στις επιθετικές προσπάθειες των ΗΠΑ να συγκρατήσουν τις τιμές, μεταξύ άλλων μέσω αποδεσμεύσεων στρατηγικών αποθεμάτων. Η πραγματικότητα είναι ότι η παγκόσμια οικονομία υφίσταται ισχυρότερο πληθωριστικό πλήγμα από αυτό που υποδηλώνουν τα futures, αυξάνοντας τις πιέσεις στις κεντρικές τράπεζες και στην κυβέρνηση Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, όπως σημειώνει το Bloomberg.
«Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα τεράστιο σοκ προσφοράς»
«Αν κοιτάξει κανείς τις αγορές παραγώγων, έχουν αποσυνδεθεί πλήρως από τη φυσική αγορά», δήλωσε ο Τζεφ Κάρι της Carlyle Group. «Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα τεράστιο σοκ προσφοράς».
Το σοκ στις τιμές ενδέχεται να επιδεινωθεί περαιτέρω. Η Goldman Sachs και η Citigroup εκτίμησαν ότι, αν συνεχιστεί η σύγκρουση, τα futures μπορεί να φτάσουν σε ιστορικά υψηλά τις επόμενες εβδομάδες, ξεπερνώντας τα 147,50 δολάρια του 2008. Συνήθως, τέτοιες αποκλίσεις μεταξύ φυσικών και χρηματιστηριακών τιμών δεν διαρκούν για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται σε αυτό που ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας χαρακτηρίζει ως τη μεγαλύτερη διαταραχή προσφοράς πετρελαίου στην ιστορία. Η Goldman Sachs εκτιμά ότι περίπου 17 εκατ. βαρέλια ημερησίως που διέρχονται από τον Περσικό Κόλπο επηρεάζονται από τη σύγκρουση.
Το Brent πλησίασε δύο φορές τα 120 δολάρια τις τελευταίες δύο εβδομάδες — επίπεδο που είχε να εμφανιστεί από το 2022 — ασκώντας πιέσεις στην Ουάσιγκτον να παρέμβει για την αποκλιμάκωση της αγοράς.
Την Πέμπτη, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε στο Fox Business ότι, λίγες ημέρες έπειτα από μια μεγάλη αποδέσμευση αποθεμάτων, οι ΗΠΑ ενδέχεται να εξετάσουν και νέα παρέμβαση, παρά τις αμφιβολίες για την πρακτική εφαρμογή της.
Στη συνέχεια προχώρησε σε δηλώσεις που αιφνιδίασαν τους ήδη… εξαντλημένους traders: οι ΗΠΑ ενδέχεται να χαλαρώσουν ορισμένες κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο, παρά το γεγονός ότι βρίσκονται σε σύγκρουση με την Τεχεράνη. Οι αγορές αντέδρασαν με εμφανή αμηχανία, καθώς οι συναλλαγές με το Ιράν απαιτούν εδώ και χρόνια ιδιαίτερη προσοχή.
Άλλες προσπάθειες συγκράτησης των τιμών περιλαμβάνουν τη χαλάρωση περιορισμών για ρωσικό πετρέλαιο που βρίσκεται εν πλω, ενώ έχουν αυξηθεί και οι εικασίες ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να παρεμβαίνουν και στις αγορές futures — κάτι που ο Μπέσεντ έχει διαψεύσει. Η αυξημένη μεταβλητότητα έχει επίσης περιορίσει το μέγεθος των θέσεων που μπορούν να λάβουν οι traders, καθώς αυξάνει το κόστος συναλλαγών. Αν και αυτό έχει συμβάλει στον περιορισμό των τιμών των futures, η επίδρασή του είναι μικρότερη από εκείνη της διαταραχής στα Στενά του Ορμούζ.
«Οι ΗΠΑ έχουν σχεδόν εξαντλήσει τα εργαλεία τους για να ανακόψουν την άνοδο των τιμών, δεδομένου αυτού του βαθμού αβεβαιότητας, αν δεν ανοίξουν τα Στενά και δεν αρθεί ο κίνδυνος φυσικών ζημιών», δήλωσε ο Κρίστοφ Ρουλ της Crystol Energy.
Η πίεση αυξάνεται
Οι ναυτιλιακές εταιρείες μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων επιβάλλουν επιπλέον χρεώσεις καυσίμων, ενώ οι έντονες διακυμάνσεις στις τιμές καυσίμων πλοίων οδηγούν ορισμένους αγοραστές να καθυστερούν μεγάλες παραγγελίες. Στις ΗΠΑ, η τιμή της βενζίνης πλησιάζει τα 4 δολάρια ανά γαλόνι, ενώ το ντίζελ έχει ξεπεράσει τα 5 δολάρια. Στη Γερμανία, οι καταναλωτές αγοράζουν πετρέλαιο θέρμανσης «μόνο όταν είναι απολύτως απαραίτητο», ενώ αεροπορικές εταιρείες ακυρώνουν πτήσεις λόγω του υψηλού κόστους καυσίμων.
«Οι κινήσεις στις αγορές ενέργειας μεταφέρονται σχεδόν άμεσα στο κόστος μας», δήλωσε ο Πάβελ Κβέτεν της Girteka Logistics, σημειώνοντας ότι τα καύσιμα αντιστοιχούν περίπου στο 30% του κόστους μεταφορών της εταιρείας.
Την ίδια στιγμή, η έντονη αναζήτηση φυσικών φορτίων αποτυπώνεται στις τιμές: το benchmark του Ομάν ξεπέρασε τα 162 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Murban από τα ΗΑΕ ξεπέρασε τα 145 δολάρια. Οι ασιατικοί αγοραστές έχουν στραφεί σε αμερικανικό πετρέλαιο, στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών ετών, αναζητώντας εναλλακτικές στις ροές από τη Μέση Ανατολή που αναμένεται να παραμείνουν περιορισμένες.
Προς το παρόν, δεν διαφαίνεται αποκλιμάκωση, καθώς ο πόλεμος εισέρχεται στην τέταρτη εβδομάδα. Ιρανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται απρόθυμοι ακόμη και να συζητήσουν το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, εστιάζοντας στην αντιμετώπιση των επιθέσεων ΗΠΑ και Ισραήλ.
«Δεν βλέπουμε άμεση ανακούφιση από την κλιμακούμενη ενεργειακή κρίση, καθώς όλο και περισσότερες ενεργειακές υποδομές πλήττονται», ανέφερε η αναλύτρια της RBC, Χελίμα Κροφτ. «Οι αρχές προσπαθούν να πείσουν ότι η διαταραχή θα είναι προσωρινή, όμως τίποτα δεν δείχνει προς μια περιορισμένη σύγκρουση σε αυτή τη φάση».
Διαβάστε ακόμη
Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι μόνο το πετρέλαιο – Ταΐζουν 100 εκατ. ανθρώπους
Κώτσηρας: Είμαστε εδώ για να στηρίξουμε την ελληνική κοινωνία (vid)
Reuters: Γιατί ο Τραμπ χάνει τον έλεγχο στον πόλεμο με το Ιράν
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα