Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ φαίνεται πως σύντομα θα αποτελέσει παρελθόν, ωστόσο προκάλεσε μία από τις μεγαλύτερες διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα των τελευταίων ετών, αναγκάζοντας χώρες και εταιρείες να αναζητήσουν εναλλακτικές διαδρομές για να εξασφαλίσουν τη διαθεσιμότητα τροφίμων, φαρμάκων και άλλων κρίσιμων υλικών.
Οι οδικοί άξονες που διασχίζουν τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ομάν έχουν αναδειχθεί σε κρίσιμους διαύλους, παρόλο που μπορούν να καλύψουν μόνο μέρος της μεταφορικής ικανότητας και αυξάνουν τόσο το κόστος όσο και το χρόνο μεταφορών.
Οι ΗΠΑ και το Ιράν έχουν πλέον καταλήξει σε μια προσωρινή συμφωνία που αναμένεται να αποκαταστήσει τις ροές μέσω του στενού διαδρόμου, αλλά η επιστροφή στην κανονικότητα απέχει ακόμα μήνες. Εξάλλου, η ακύρωση της σημερινής συνάντησης τους στην Ελβετία, όπου θα ξεκινούσαν οι συνομιλίες για αρκετές λεπτομέρειες της συμφωνίας, κρατούν σε αγωνία τους πλοιοκτήτες και τους παρόχους logistics.
Για να διατηρήσει τα ράφια της γεμάτα, η αλυσίδα σούπερ μάρκετ Spinneys χρησιμοποίησε μια νέα διαδρομή που περιλάμβανε οδική μεταφορά για να μεταφέρει εμπορεύματα από το Ηνωμένο Βασίλειο στα ΗΑΕ, σε απόσταση σχεδόν 5.000 χιλιομέτρων.
Η DP World Ltd., ένας από τους μεγαλύτερους διαχειριστές λιμένων εμπορευματοκιβωτίων στον κόσμο, άρχισε να χρησιμοποιεί ένα οδικό δίκτυο που διασχίζει την Αραβική Χερσόνησο και φτάνει μέχρι την Τουρκία και το Ιράκ, αφού ο σχεδόν πλήρης αποκλεισμός του Ορμούζ έκοψε την κυκλοφορία προς τον τεράστιο λιμένα της στο Jebel Ali στο Ντουμπάι.
«Η διαταραχή μας έκανε να κινηθούμε γρηγορότερα», δήλωσε ο Φαρίντ Μπελμπουάμπ, Διευθύνων Σύμβουλος της Gulftainer, η οποία διαχειρίζεται το λιμάνι Khor Fakkan στα ανατολικά ΗΑΕ, ακριβώς έξω από τον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ. «Μακροπρόθεσμα, η ανατολική ακτή δεν αποτελεί εφεδρική λύση — είναι ο πυρήνας της εμπορικής αρχιτεκτονικής των ΗΑΕ».
Η Gulftainer σχεδιάζει να συνδέσει τον ξηρό λιμένα Al Dhaid, ο οποίος βρίσκεται 50 χιλιόμετρα από το Khor Fakkan, με τον επεκταθέντα ξηρό λιμένα Sajaa, πιο κοντά στο Ντουμπάι, δημιουργώντας έτσι έναν συνεχή διάδρομο. «Δεν προσαρμοζόμαστε απλώς. Επαναπροσδιορίζουμε το οικοσύστημα για ανθεκτικότητα, όχι μόνο το λιμάνι», δήλωσε ο Μπελμπουάμπ. Οι σιδηροδρομικές συνδέσεις είναι το επόμενο βήμα, δήλωσε. Ο στόχος είναι ένα σύστημα πολλαπλών επιλογών.
Η Σαουδική Αραβία φαίνεται ιδιαίτερα πρόθυμη να εκμεταλλευτεί τον «χρυσό πυρετό» των logistics — μια ευκαιρία για το βασίλειο να συνεργαστεί, αλλά και να ανταγωνιστεί, έναν περιφερειακό αντίπαλο όπως τα ΗΑΕ. Σχεδιάζονται πολύ μακρύτερες διαδρομές μέσα από τη σαουδική έρημο, ξεκινώντας από τα δυτικά λιμάνια της Jeddah και της King Abdullah Economic City.
Χιλιάδες φορτηγά διανύουν το 20ωρο ταξίδι από τη Jeddah μέσω Ριάντ προς το Ντουμπάι, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να προχωρήσουν τα σιδηροδρομικά σχέδια του βασιλείου. Μεταξύ αυτών, το έργο Saudi Landbridge, μήκους σχεδόν 600 μιλίων, στοχεύει στη σύνδεση της Jeddah με την πρωτεύουσα, με έμφαση στις μεταφορές.
Η μεγαλύτερη εταιρεία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στον κόσμο, η MSC Mediterranean Shipping Co. SA, σχεδιάζει μια υπηρεσία που θα συνδέει την Ευρώπη με μικρότερα λιμάνια της Μέσης Ανατολής, χρησιμοποιώντας φορτηγά που διασχίζουν τη Σαουδική Αραβία. Η DP World συνδέει τα δυτικά λιμάνια του Βασιλείου στη Ερυθρά Θάλασσα με ένα οδικό δίκτυο που εκτείνεται σε χιλιάδες μίλια από την Κωνσταντινούπολη στην Τουρκία, περνώντας από το Κουβέιτ και φτάνοντας στο Ομάν, σύμφωνα με χάρτη της εταιρείας.
Ο Σιδηρόδρομος του Κόλπου, ο οποίος επιδιώκει να συνδέσει τα κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, είναι ένα άλλο σχέδιο στο οποίο συμμετέχει η Saudi Arabia Railways, με την εταιρεία να στοχεύει αρχικά στην ολοκλήρωσή του το 2030. Το 2021, το βασίλειο ξεκίνησε μια Εθνική Στρατηγική Μεταφορών και Εφοδιασμού με στόχο να διπλασιάσει το σιδηροδρομικό του δίκτυο.
Σε ολόκληρη τη Σαουδική Αραβία, τα οδικά δίκτυα μεταφορών και οι σιδηροδρομικές δραστηριότητες ενισχύονται. Το Ταμείο Δημόσιων Επενδύσεων του βασιλείου χαρακτήρισε υπηρεσίες όπως οι μεταφορές, η αποθήκευση και η διανομή ως βασικό οικοσύστημα στην τελευταία μακροπρόθεσμη επενδυτική στρατηγική του τον Απρίλιο.
Οι τιμές των φορτηγών στη Σαουδική Αραβία έχουν αυξηθεί κατά περίπου 40% από την έναρξη της σύγκρουσης, δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Trukker. Τα φορτηγά στο λιμάνι της Jeddah αντιμετωπίζουν αναμονές περίπου τεσσάρων έως πέντε ημερών λόγω της κυκλοφοριακής συμφόρησης και του αυξημένου όγκου φορτίων.
Πέρα από την ανάγκη για επενδύσεις, απαιτούνται και πιο πρακτικές αλλαγές, όπως η μείωση των εμπορικών φραγμών, η επιτάχυνση της επεξεργασίας των θεωρήσεων για τους οδηγούς και η απλοποίηση των κανονισμών διέλευσης των συνόρων.
Ιστορικές ρίζες
Οι ρίζες της ηγετικής θέσης της Μέσης Ανατολής ως κόμβου εμπορευματοκιβωτίων ανάγονται σχεδόν μισό αιώνα πίσω, όταν η Βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ της Βρετανίας ενέκρινε τα σχέδια των ΗΑΕ να γίνουν ένας πολυσύχναστος κόμβος για το παγκόσμιο εμπόριο.
«Ένα από τα παλαιότερα όνειρα του ανθρώπου ήταν να μετατρέψει την έρημο σε πράσινο τοπίο», δήλωσε στο Ντουμπάι το 1979 κατά την εγκαινίαση ενός από τα έξι νέα εργοστάσια αφαλάτωσης, αποτίοντας φόρο τιμής σε «ένα τολμηρό και ευφάνταστο βιομηχανικό εγχείρημα» στις νότιες ακτές του Κόλπου.
Ο τόπος εκείνης της τελετής είναι το Jebel Ali, που σήμερα αποτελεί το πιο πολυσύχναστο λιμάνι εμπορευματοκιβωτίων στον κόσμο εκτός της Ασίας, καθώς και μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου που φιλοξενεί 12.000 εταιρείες. Οι αποβάθρες και η βιομηχανική περιοχή καλύπτουν έκταση τριπλάσια από αυτή του Μανχάταν.
Η DP World, η οποία θεωρεί το Jebel Ali ως την εμβληματική της επιχείρηση που διαχειρίζεται περισσότερα από 15 εκατομμύρια εμπορευματοκιβώτια ετησίως, έχει απορροφήσει μέρος των κραδασμών του πολέμου χάρη στην εμβέλεια του δικτύου της που περιλαμβάνει περισσότερα από 60 λιμάνια και τερματικούς σταθμούς παγκοσμίως, ιδίως με τις πρόσφατες επενδύσεις στη Σαουδική Αραβία, την Ινδία και το Πακιστάν. Μικρότερα λιμάνια και πλοία τροφοδοσίας τη βοήθησαν να αποθηκεύσει και να αναδιανείμει εμπορευματοκιβώτια που δεν μπορούσαν να περάσουν από το Ορμούζ.
Η DP World έχει επίσης συνεργαστεί με ναυτιλιακές εταιρείες και άλλους εταίρους για την ενεργοποίηση εναλλακτικών χερσαίων διαδρομών, ώστε να διασφαλιστεί η ροή φορτίων μέσω του Jebel Ali για τον εκτελωνισμό και τη διανομή. Από την έναρξη του πολέμου, η εταιρεία έχει μεταφέρει περίπου 300.000 εμπορευματοκιβώτια.
Προβλήματα και ευκαιρίες
Προς το παρόν, η οδική υποδομή σε ολόκληρη την περιοχή του Κόλπου δεν είναι σε θέση να διαχειριστεί όλο το εμπόριο εμπορευμάτων που έχει εμπλακεί στους ναυτιλιακούς περιορισμούς, σύμφωνα με τον Πάτρικ Σούστερ, επικεφαλής στρατηγικής οδικής logistics και ανάπτυξης πωλήσεων στην Kuehne + Nagel International AG, έναν από τους μεγαλύτερους μεταφορείς εμπορευμάτων στον κόσμο.
Ο Σούστερ επεσήμανε επίσης μια αλλαγή στις περιφερειακές εφοδιαστικές αλυσίδες που δεν ήταν απαραίτητη στην περιοχή στο παρελθόν: την προτεραιότητα στη μεταφορά κρίσιμων ειδών όπως τρόφιμα και φάρμακα.
Τα επίπεδα αποθεμάτων σε μη κρίσιμους κλάδους, όπως τα ανταλλακτικά αυτοκινήτων, «είναι χαμηλότερα από ό,τι έχουμε δει σε οποιαδήποτε άλλη φάση, οπότε εξακολουθεί να υπάρχει πρόκληση όσον αφορά τις εισερχόμενες ροές. Τα κρίσιμα εφόδια, όπως τα προϊόντα των βιοεπιστημών και της υγειονομικής περίθαλψης, δεν αποτελούν πρόβλημα – μεταφέρονται αεροπορικώς, αλλά το λιμάνι πρέπει να ανοίξει πριν δούμε πλήρη ομαλοποίηση», δήλωσε ο Διευθύνων Σύμβουλος του τμήματος εφοδιαστικής αλυσίδας της DHL, Χέντρικ Βέντνερ.
Αν και δεν είναι βιώσιμο να μεταφέρονται εμπορεύματα στα ΗΑΕ από λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας σε απόσταση 2.000 χιλιομέτρων μακροπρόθεσμα, και είναι δύσκολο να λειτουργεί κανείς σε ένα περιβάλλον με διακυμάνσεις στην προσφορά, η DHL συνεχίζει να επενδύει και να προσαρμόζεται στις διαταραχές.
«Είμαστε συνηθισμένοι στη μεταβλητότητα και εξακολουθούμε να πιστεύουμε στη βιωσιμότητα της περιοχής — εξακολουθούμε να είμαστε πολύ αισιόδοξοι», δήλωσε ο Βέντνερ. «Δεν έχουμε επιβραδύνει καμία από τις προγραμματισμένες επενδύσεις μας, και αυτό είναι σημαντικό», συμπλήρωσε, σύμφωνα με το Bloomberg.
Διαβάστε ακόμη
Ασανσέρ: Τελευταίες 10 ημέρες για την απογραφή πριν από ελέγχους και πρόστιμα
Πόσο χαμηλότερα μπορούν να φτάσουν οι τιμές του πετρελαίου μετά τη συμφωνία (γράφημα)
UniCredit: Νέο βήμα εξαγοράς της Commerzbank – Ανεβάζει στο 42,5% το ποσοστό της
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα