Η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα εκλογική δοκιμασία για τη δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται σε εξέλιξη, καθώς οι Αμερικανοί καλούνται να αποφασίσουν εάν θα επιτρέψουν στον Ρεπουμπλικανό πρόεδρο να συνεχίσει να κυβερνά με ένα φιλικό προς αυτόν Κογκρέσο ή εάν θα παραδώσουν στους Δημοκρατικούς τη δυνατότητα να περιορίσουν την εξουσία του.
Στις κάλπες προσέρχονται σήμερα εκατομμύρια Αμερικανοί για τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ ενώ δεκάδες εκατομμύρια πολίτες έχουν ήδη ψηφίσει πρόωρα, με τη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων να επικεντρώνεται στο υψηλό κόστος ζωής, στην εκτίναξη των τιμών των καυσίμων μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν και στην αβεβαιότητα για το μέλλον της απασχόλησης και της μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
Πολλοί αναμένουν ότι οι Δημοκρατικοί θα ανακτήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων, καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν εδώ και μήνες ότι διαθέτουν αρκετά μεγάλο προβάδισμα ώστε να ξεπεράσουν ακόμη και τα εμπόδια που δημιουργούν οι προσπάθειες των Ρεπουμπλικανών να ανασχεδιάσουν τις εκλογικές περιφέρειες προς όφελός τους.
Η μάχη για τη Γερουσία παραμένει πιο αμφίρροπη. Ωστόσο, αυτό που πριν από λίγους μήνες έμοιαζε με άπιαστο όνειρο για τους Δημοκρατικούς έχει πλέον μετατραπεί σε πραγματική πιθανότητα, με τους Ρεπουμπλικανούς να αναγκάζονται να υπερασπιστούν ακόμη και παραδοσιακά ασφαλή προπύργιά τους, όπως το Κάνσας, το Τέξας, η Αλάσκα και η Νότια Καρολίνα.
Τι θα σημάνει μια νίκη των Δημοκρατικών για τον Τραμπ
Ακόμη και αν οι Δημοκρατικοί καταφέρουν να ελέγξουν μόνο ένα από τα δύο σώματα του Κογκρέσου, θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρά εμπόδια στη δεύτερη προεδρική θητεία του Τραμπ.
Επί σχεδόν δύο χρόνια, ο πρόεδρος είχε απέναντί του ένα Κογκρέσο που σε μεγάλο βαθμό απέφευγε να του ασκήσει ουσιαστικό έλεγχο. Οι Ρεπουμπλικανοί επικύρωσαν τους αμφιλεγόμενους διορισμούς του στο υπουργικό συμβούλιο, ψήφισαν το εμβληματικό νομοσχέδιό του για τις φορολογικές μειώσεις και έκαναν ελάχιστα για να περιορίσουν τόσο τη δασμολογική πολιτική του όσο και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Οι Δημοκρατικοί, που στήριξαν μέρος της προεκλογικής τους εκστρατείας στην ανάγκη να τεθούν όρια στην προεδρική εξουσία, έχουν ήδη προαναγγείλει ότι θα ξεκινήσουν έρευνες για τον Τραμπ και τους συμμάχους του, τόσο εντός όσο και εκτός κυβέρνησης, εφόσον ανακτήσουν την προεδρία των κοινοβουλευτικών επιτροπών που διαθέτουν ελεγκτικές αρμοδιότητες.
Ο Τραμπ επιχείρησε να αποτρέψει αυτό το ενδεχόμενο ακολουθώντας τη γνώριμη στρατηγική του: ποντάροντας στην προσωπική του επιρροή στη βάση του κινήματος Make America Great Again (MAGA) και στους απογοητευμένους ανεξάρτητους ψηφοφόρους, παρά το γεγονός ότι η δημοτικότητά του έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδό της.
«Κάντε σαν να είμαι εγώ στο ψηφοδέλτιο», είπε το Σαββατοκύριακο στην Αϊόβα, επαναλαμβάνοντας ένα μήνυμα που χρησιμοποιεί εδώ και μήνες. Ωστόσο, ακόμη και αν οι ψηφοφόροι αντιμετωπίζουν πράγματι τις εκλογές ως προσωπική αναμέτρηση με τον πρόεδρο, αυτό δεν φαίνεται να ωφελεί τους Ρεπουμπλικανούς.
Δημοσκόπηση των New York Times και του Πανεπιστημίου Siena τον Οκτώβριο έδειξε ότι οι πιθανότεροι ψηφοφόροι εμπιστεύονται περισσότερο τους Δημοκρατικούς από τους Ρεπουμπλικανούς για τη διαχείριση ενός ευρέος φάσματος ζητημάτων, μεταξύ των οποίων η οικονομία, οι πόλεμοι στο εξωτερικό και η μετανάστευση.
Νομικές προσφυγές και αβεβαιότητα για το αποτέλεσμα
Τα πρώτα εκλογικά τμήματα αναμένεται να κλείσουν ήδη από τις 18:00 το απόγευμα της Τρίτης, ώρα ανατολικής ακτής των ΗΠΑ, με τα αποτελέσματα σε πολλές από τις ασφαλέστερες εκλογικές περιφέρειες να εκτιμάται ότι θα γίνουν γνωστά γρήγορα.
Ωστόσο, μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες μέχρι να ξεκαθαρίσει ποιο κόμμα θα ελέγχει τη Γερουσία, λόγω των διαφορετικών κανόνων που εφαρμόζουν οι πολιτείες στην καταμέτρηση των επιστολικών ψήφων, αλλά και των μεγαλύτερων χρόνων που απαιτούνται σε όσες χρησιμοποιούν σύστημα ψηφοφορίας με κατάταξη προτιμήσεων. Ήδη έχουν κατατεθεί νομικές προσφυγές, ενώ αναμένονται και νέες δικαστικές διαμάχες εφόσον τα αποτελέσματα σε κρίσιμες αναμετρήσεις είναι οριακά.
Το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ έχει ασκήσει έφεση κατά απόφασης ομοσπονδιακού δικαστή που απέρριψε αγωγή με στόχο να εμποδιστεί εκ των προτέρων η Αλάσκα να επικυρώσει το αποτέλεσμα της αναμέτρησης για τη Γερουσία, σε περίπτωση οριακής ήττας του Ρεπουμπλικανού υποψηφίου.
Αργά τη Δευτέρα, το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε το αίτημα της κυβέρνησης Τραμπ να εξαιρεθούν από την καταμέτρηση χιλιάδες ψηφοδέλτια στην Καλιφόρνια, με βάση αναπόδεικτους ισχυρισμούς περί εκτεταμένης παράνομης ψηφοφορίας από μη Αμερικανούς πολίτες.
Σε ξεχωριστή υπόθεση την προηγούμενη εβδομάδα, ομοσπονδιακό δικαστήριο στην Καλιφόρνια διέταξε το υπουργείο Δικαιοσύνης να σταματήσει να απειλεί εργαζομένους που συμμετέχουν στη διεξαγωγή των εκλογών.
Οι έδρες που θα κρίνουν τον έλεγχο του Κογκρέσου
Οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος μόλις τριών εδρών στη Βουλή των Αντιπροσώπων για να εξασφαλίσουν την πλειοψηφία.
Μια τέτοια νίκη πιθανότατα θα αναδείκνυε τον βουλευτή της Νέας Υόρκης Χακίμ Τζέφρις στον πρώτο Αφροαμερικανό πρόεδρο της Βουλής των Αντιπροσώπων στην ιστορία των ΗΠΑ. Το ανεξάρτητο Cook Political Report προβλέπει ότι οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν να αυξήσουν τις έδρες τους στη Βουλή κατά 15 έως 25. Στη Γερουσία, αντίθετα, το κόμμα θα πρέπει να αποσπάσει τέσσερις έδρες που σήμερα κατέχουν οι Ρεπουμπλικανοί για να αποκτήσει τον έλεγχο.
Ακόμη και αν οι Δημοκρατικοί ανακτήσουν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων, η συνέχεια δεν θα είναι εύκολη. Ο Τραμπ είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα ασκήσει βέτο σε μεγάλο μέρος της νομοθετικής τους ατζέντας, ενώ δεν υπάρχουν άμεσες λύσεις για τη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων σχετικά με τις τιμές των καυσίμων και της στέγασης.
Η εσωκομματική μάχη των Δημοκρατικών με φόντο το 2028
Το ποιοι υποψήφιοι των Δημοκρατικών θα επικρατήσουν θα καθορίσει επίσης την έντονη εσωκομματική συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο το κόμμα μπορεί να ανακτήσει κρίσιμες ομάδες ψηφοφόρων και να επιστρέψει στον Λευκό Οίκο στις προεδρικές εκλογές του 2028.
Στο Μίσιγκαν, ο υποψήφιος των Δημοκρατικών για τη Γερουσία Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ επικράτησε σε μια σκληρή εσωκομματική αναμέτρηση υιοθετώντας πιο αριστερές θέσεις, μεταξύ των οποίων η καθολική ιατροφαρμακευτική κάλυψη μέσω του Medicare και η κριτική προς την αμερικανική βοήθεια στο Ισραήλ.
Μια νίκη του θα παρουσιαζόταν από την προοδευτική πτέρυγα ως απόδειξη της απήχησης της πολιτικής της πλατφόρμας και θα μπορούσε να ενισχύσει τη δυναμική πιθανών υποψηφίων για την προεδρία, όπως η βουλευτής Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτές.
Αντίθετα, μια ήττα του θα δικαίωνε όσους Δημοκρατικούς διαφωνούν με τη στάση του απέναντι στο Ισραήλ, αλλά και την Αμερικανοϊσραηλινή Επιτροπή Δημοσίων Υποθέσεων (AIPAC), της οποίας η επιτροπή πολιτικής δράσης τύπου super PAC έχει δαπανήσει εκατομμύρια δολάρια για να εμποδίσει την εκλογή του.
Παράλληλα, έντονες επικρίσεις αναμένεται να δεχθεί η αντίπαλός του στις προκριματικές εκλογές, η Δημοκρατική βουλευτής Χέιλι Στίβενς, η οποία προκάλεσε σοκ στην ηγεσία του κόμματος την Κυριακή, ανακοινώνοντας ότι στηρίζει τον Ρεπουμπλικανό Μάικ Ρότζερς.
Ο επικεφαλής της μειοψηφίας των Δημοκρατικών στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ, χαρακτήρισε την κίνησή της «απεχθή προδοσία».
Προβλήματα για τους υποψηφίους του Τραμπ σε παραδοσιακά ρεπουμπλικανικές πολιτείες
Την ίδια στιγμή, αρκετοί Ρεπουμπλικανοί υποψήφιοι που εξασφάλισαν το χρίσμα με τη στήριξη του Τραμπ αντιμετωπίζουν δυσκολίες, ακόμη και σε περιοχές όπου το κόμμα τους συνήθως επικρατεί με άνεση.
Στο Τέξας, πολλοί Ρεπουμπλικανοί εμφανίζονται απογοητευμένοι από τη νίκη του γενικού εισαγγελέα Κεν Πάξτον στις προκριματικές εκλογές, στις οποίες επικράτησε του γερουσιαστή Τζον Κόρνιν για το χρίσμα του κόμματος. Ο Πάξτον, του οποίου η πολιτική διαδρομή έχει σημαδευτεί από σειρά σκανδάλων, βρίσκεται πίσω από τον Δημοκρατικό αντίπαλό του, Τζέιμς Ταλαρίκο, στις δημοσκοπήσεις.
Στη Βόρεια Καρολίνα, ο υποψήφιος για τη Γερουσία Μάικ Γουάτλι, τον οποίο στηρίζει ο Τραμπ, υπολείπεται εδώ και καιρό του Δημοκρατικού Ρόι Κούπερ, γεγονός που έχει οδηγήσει ορισμένους Ρεπουμπλικανούς συμμάχους να θεωρούν ουσιαστικά χαμένη την αναμέτρηση.
Οι επιτροπές πολιτικής δράσης των Ρεπουμπλικανών έχουν αναγκαστεί να δαπανήσουν χρήματα ακόμη και στη σταθερά συντηρητική Νότια Καρολίνα, όπου οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η γερουσιαστής Νταρλίν Γκράχαμ, η εκλεκτή του Τραμπ που διορίστηκε για να διαδεχθεί τον εκλιπόντα αδελφό της, Λίντσεϊ Γκράχαμ, αντιμετωπίζει μια αμφίρροπη αναμέτρηση για την εξασφάλιση πλήρους εξαετούς θητείας.
Οι υποψήφιοι του κινήματος MAGA αντιμετωπίζουν επίσης προβλήματα στις εκλογές σε επίπεδο πολιτειών.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Οχάιο, όπου ο σύμμαχος του Τραμπ, Βίβεκ Ραμασουάμι, προκάλεσε αντιδράσεις και από τα δύο κόμματα με μια διαφήμιση της τελευταίας στιγμής, στην οποία εμφανιζόταν η μητέρα της Δημοκρατικής αντιπάλου του για τη θέση του κυβερνήτη, Έιμι Άκτον, με την οποία εκείνη έχει διακόψει τις σχέσεις της.
Το οικονομικό πλεονέκτημα των Ρεπουμπλικανών και τα 445 εκατ. δολάρια του Μασκ
Παρά τις δυσκολίες, οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν ορισμένα ισχυρά επιχειρήματα στην προσπάθειά τους να βελτιώσουν την εικόνα τους στους ψηφοφόρους που ανησυχούν για την οικονομική τους κατάσταση.
Η ανεργία παραμένει χαμηλή, η οικονομική ανάπτυξη είναι ισχυρή και το χρηματιστήριο έχει καταγράψει εντυπωσιακή άνοδο. Το κόμμα διαθέτει επίσης ένα τεράστιο οικονομικό πλεονέκτημα, σε μια εκλογική αναμέτρηση που προβλέπεται να είναι η ακριβότερη στην αμερικανική ιστορία.
Ο Έλον Μασκ, ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο, έχει διαθέσει περισσότερα από 445 εκατ. δολάρια κατά τον φετινό εκλογικό κύκλο. Από αυτά, τουλάχιστον 205 εκατ. δολάρια έχουν κατευθυνθεί στη στήριξη του Πάξτον απέναντι στον Ταλαρίκο στο Τέξας, μια πολιτεία όπου οι Δημοκρατικοί δεν έχουν κερδίσει εκλογική αναμέτρηση σε επίπεδο πολιτείας από το 1994.
Στο Μέιν, επιτροπές πολιτικής δράσης τύπου super PAC έχουν κατακλύσει την τηλεόραση και τα υπόλοιπα μέσα ενημέρωσης με διαφημίσεις εκατομμυρίων δολαρίων, που στρέφονται τόσο κατά της Ρεπουμπλικανής γερουσιαστή Σούζαν Κόλινς όσο και κατά του Δημοκρατικού αντιπάλου της, πρώην πολιτειακού γερουσιαστή Τρόι Τζάκσον.
Η Κόλινς επιχειρεί να παρουσιάσει τον εαυτό της ως μετριοπαθή πολιτικό, πρόθυμη να αντιταχθεί στον Τραμπ όταν το θεωρεί αναγκαίο.
Ο Τζάκσον και οι Δημοκρατικοί, ωστόσο, επικαλούνται τη στήριξη που έχει παράσχει στους διορισμούς του προέδρου, τόσο στο υπουργικό συμβούλιο όσο και στο Ανώτατο Δικαστήριο, προκειμένου να αμφισβητήσουν την αποτελεσματικότητά της ως ανεξάρτητης φωνής.
Ο ανασχεδιασμός των εκλογικών περιφερειών και ο κίνδυνος μπούμερανγκ
Και τα δύο κόμματα επιχείρησαν να ενισχύσουν τις πιθανότητές τους στις ενδιάμεσες εκλογές μέσω του ανασχεδιασμού των εκλογικών περιφερειών. Με παρότρυνση του Τραμπ, Ρεπουμπλικανοί κυβερνήτες και πολιτειακά νομοθετικά σώματα αναχάραξαν τους εκλογικούς χάρτες, ανακατανέμοντας τους Δημοκρατικούς ψηφοφόρους με στόχο τη δημιουργία περισσότερων ασφαλών περιφερειών για τους Ρεπουμπλικανούς.
Ωστόσο, οι παρεμβάσεις αυτές αύξησαν και τον κίνδυνο του λεγόμενου «dummymander», μιας κατάστασης στην οποία ένα κόμμα καταφέρνει τελικά να κερδίσει έδρες που το αντίπαλο κόμμα είχε σχεδιάσει ώστε να θεωρούνται ασφαλείς για το ίδιο.
Οι προσπάθειες των Ρεπουμπλικανών θα μπορούσαν επίσης να αποτύχουν εάν το κόμμα δεν καταφέρει να διατηρήσει τα κέρδη που σημείωσε μεταξύ των ισπανόφωνων ψηφοφόρων το 2024.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η συγκεκριμένη εκλογική ομάδα έχει απομακρυνθεί από τους Ρεπουμπλικανούς, εξαιτίας της σκληρής μεταναστευτικής πολιτικής του Τραμπ.
Η εξέλιξη αυτή θα βρεθεί στο μικροσκόπιο, ιδίως σε πολιτείες όπως το Τέξας και η Φλόριντα.
Η πολιτική ανθεκτικότητα του Τραμπ μπαίνει ξανά σε δοκιμασία
Από τότε που ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του για το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών το 2015, ο Τραμπ έχει δείξει ότι σε μεγάλο βαθμό δεν επηρεάζεται από τους συνήθεις κανόνες της πολιτικής.
Οι γκάφες του περνούσαν χωρίς ουσιαστικό κόστος, ενώ κατάφερε να επιστρέψει στον Λευκό Οίκο, παρότι η πρώτη θητεία του ολοκληρώθηκε με τα βίαια επεισόδια στο Καπιτώλιο των ΗΠΑ. Οι σημερινές εκλογές θα δείξουν εάν εξακολουθεί να διαθέτει αυτή την πολιτική ανθεκτικότητα.
Η απόφασή του να επιτεθεί στο Ιράν θεωρήθηκε από πολλούς Αμερικανούς ως υπαναχώρηση από την υπόσχεσή του να κρατήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες μακριά από πολέμους στο εξωτερικό. Οι επιπτώσεις της σύγκρουσης, κυρίως η αύξηση των τιμών των καυσίμων, μετέτρεψαν τη συσσωρευμένη ανησυχία των ψηφοφόρων για το κόστος ζωής σε πολιτική κρίση για τους Ρεπουμπλικανούς.
Η εκτίναξη των τιμών του ντίζελ επιβάρυνε ακόμη περισσότερο την ήδη ευάλωτη εκλογική θέση της Σούζαν Κόλινς, αλλά και των Ρεπουμπλικανών σε αγροτικές πολιτείες.
Στην Αϊόβα, τη Νεμπράσκα και το Κάνσας, οι υποψήφιοι του κόμματος αγωνίζονται πλέον να εξασφαλίσουν οριακές νίκες σε περιοχές που μέχρι πρότινος θεωρούνταν σταθερά ρεπουμπλικανικά προπύργια.
Οι Ρεπουμπλικανοί αποστασιοποιούνται από τον Πρόεδρο
Καθώς το κλίμα μεταξύ των ψηφοφόρων επιδεινώνεται τόσο για την οικονομία όσο και για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, ορισμένοι υποψήφιοι έχουν αρχίσει να αποφεύγουν τις άμεσες αναφορές στον Τραμπ στις τηλεοπτικές τους διαφημίσεις. Αντίθετα, επιδιώκουν να αναδείξουν την προθυμία τους να διαφοροποιηθούν από την κυβερνητική πολιτική.
Στο Μίσιγκαν, ο Μάικ Ρότζερς ζήτησε τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν, επιρρίπτοντάς του την ευθύνη για τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων. Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του πρώην γερουσιαστή Τζον Σουνούνου στο Νιου Χάμσαϊρ, ο οποίος διεκδικεί ξανά την παλιά του έδρα σε μια αμφίρροπη αναμέτρηση.
Σε προεκλογική διαφήμιση, ο Σουνούνου επιχείρησε να κρατήσει σαφείς αποστάσεις από τον πρόεδρο, δηλώνοντας κατηγορηματικά: «Δεν έχω συναντήσει ποτέ καν τον άνθρωπο».