Έπειτα από μήνες πολιτικής αβεβαιότητας και αλλεπάλληλες αποτυχημένες προσπάθειες σχηματισμού κυβέρνησης, η Ρουμανία βρίσκεται ένα βήμα πριν από την άρση του πολιτικού αδιεξόδου, με τον εντολοδόχο πρωθυπουργό Λούκα Νικουλέσκου να αναμένεται να λάβει την Τρίτη την ψήφο εμπιστοσύνης του κοινοβουλίου.
Ωστόσο, η ανάληψη της εξουσίας θα είναι μόνο η αρχή μιας εξαιρετικά δύσκολης αποστολής. Η νέα κυβέρνηση καλείται να μειώσει ένα από τα υψηλότερα δημοσιονομικά ελλείμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να επαναφέρει την οικονομία σε τροχιά ανάπτυξης και, κυρίως, να πείσει τους διεθνείς επενδυτές και τους οίκους αξιολόγησης ότι η χώρα μπορεί να αποφύγει μια νέα οικονομική κρίση.
Το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα υψηλό, καθώς η Ρουμανία βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο απώλειας της επενδυτικής βαθμίδας, ενώ εξακολουθεί να καταγράφει το υψηλότερο κόστος δανεισμού και τον υψηλότερο πληθωρισμό στην ΕΕ.
Τέταρτη προσπάθεια σχηματισμού κυβέρνησης από τον Μάιο
Ο Λούκα Νικουλέσκου, διπλωμάτης χωρίς κομματική ένταξη, είναι ο τέταρτος εντολοδόχος πρωθυπουργός που προτείνει ο πρόεδρος Νικουσόρ Νταν από τον Μάιο.
Οι προηγούμενες προσπάθειες δεν κατάφεραν να οδηγήσουν στον σχηματισμό σταθερής κυβέρνησης, παρατείνοντας την πολιτική κρίση και επιβαρύνοντας τις οικονομικές προοπτικές της χώρας.
Το παρατεταμένο αδιέξοδο συνέβαλε στην υποχώρηση του ρουμανικού νομίσματος σε ιστορικό χαμηλό, ενώ η οικονομική δραστηριότητα παρέμεινε στάσιμη.
Η νέα κυβέρνηση αναμένεται να βασιστεί σε έναν εύθραυστο συνδυασμό τεχνοκρατών και υπουργών από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, τη μεγαλύτερη πολιτική δύναμη στο κοινοβούλιο.
Ωστόσο, η απουσία μιας σταθερής και επίσημης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας σημαίνει ότι ο Νικουλέσκου θα πρέπει να διαπραγματεύεται τη στήριξη κρίσιμων νομοσχεδίων ξεχωριστά.
Ανάμεσά τους βρίσκεται και ο κρατικός προϋπολογισμός του 2027, ο οποίος θεωρείται καθοριστικός για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των αγορών.
Έλλειμμα κάτω από 3% έως το 2030 – Η δύσκολη εξίσωση
Στο κυβερνητικό του πρόγραμμα, ο Νικουλέσκου δεσμεύεται να τηρήσει τη συμφωνία με τις Βρυξέλλες για τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ έως το 2030.
Η στρατηγική του βασίζεται κυρίως στην αντιμετώπιση της φορολογικής απάτης και στη βελτίωση της είσπραξης των δημοσίων εσόδων, αντί να στηρίζεται αποκλειστικά σε πρόσθετες περικοπές δαπανών.
Οι οικονομικές συνθήκες, ωστόσο, είναι ιδιαίτερα απαιτητικές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο ίδιος στο κυβερνητικό του πρόγραμμα:
– Το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 0,6% το πρώτο εξάμηνο του 2026.
– Το δημόσιο χρέος υπερβαίνει το 60% του ΑΕΠ.
– Τα επιτόκια ακολουθούν ανοδική πορεία.
– Οι προοπτικές της πιστοληπτικής αξιολόγησης παραμένουν αρνητικές.
Ο εντολοδόχος πρωθυπουργός περιγράφει την ανάγκη να συνδυαστούν η δημοσιονομική πειθαρχία και η οικονομική ανάκαμψη.
«Η δημοσιονομική εξυγίανση πρέπει να συνεχιστεί, αλλά με έμφαση στην οικονομική ανάπτυξη», υπογραμμίζει.
«Χωρίς ανάπτυξη, κανένας στόχος για το έλλειμμα δεν είναι βιώσιμος. Χωρίς δημοσιονομική πειθαρχία, καμία ανάπτυξη δεν είναι βιώσιμη», προσθέτει.
Οι Σοσιαλδημοκράτες και η εύθραυστη κοινοβουλευτική στήριξη
Η πολιτική εξίσωση παραμένει ιδιαίτερα περίπλοκη λόγω του ρόλου των Σοσιαλδημοκρατών.
Το κόμμα συμμετείχε προηγουμένως στον φιλοευρωπαϊκό κυβερνητικό συνασπισμό του Ίλιε Μπολοζάν, αλλά τον Μάιο συμμάχησε με την αντιπολιτευόμενη Ακροδεξιά, οδηγώντας στην κατάρρευση της κυβέρνησης.
Τώρα, οι Σοσιαλδημοκράτες επιστρέφουν στην εκτελεστική εξουσία, συμμετέχοντας στο νέο υπουργικό συμβούλιο.
Άλλα κόμματα του προηγούμενου κυβερνητικού συνασπισμού, όπως οι Φιλελεύθεροι, έχουν δηλώσει ότι θα στηρίξουν την κυβέρνηση Νικουλέσκου στην ψηφοφορία, προκειμένου να τερματιστεί η πολιτική κρίση.
Ωστόσο, αποδίδουν στους Σοσιαλδημοκράτες την ευθύνη για το αδιέξοδο και αποκλείουν οποιαδήποτε επίσημη συνεργασία με κυβέρνηση στην οποία συμμετέχουν.
Αντίθετα, προχωρούν σε διμερείς συμφωνίες με τον ίδιο τον Νικουλέσκου, διατηρώντας αποστάσεις από τους κυβερνητικούς εταίρους του.
Η επιλογή αυτή δημιουργεί αβεβαιότητα για τη δυνατότητα της κυβέρνησης να εξασφαλίσει στήριξη σε δύσκολες μεταρρυθμίσεις.
Raiffeisen: Εύθραυστο το νέο κυβερνητικό σχήμα
Τις αμφιβολίες για τη μεσοπρόθεσμη σταθερότητα της νέας κυβέρνησης συμμερίζονται και οικονομικοί αναλυτές.
«Το νέο κυβερνητικό σχήμα παραμένει εύθραυστο μεσοπρόθεσμα, καθώς δεν διαθέτει επίσημη κοινοβουλευτική πλειοψηφία», επισημαίνει ο Νικολάε Κόβριγκ, οικονομολόγος της Raiffeisen Bank στο Βουκουρέστι.
Η έλλειψη σταθερής κοινοβουλευτικής στήριξης περιορίζει τα περιθώρια για πρόσθετες περικοπές δαπανών και δύσκολες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.
Το γεγονός ότι οι Σοσιαλδημοκράτες συνέβαλαν στην ανατροπή της προηγούμενης κυβέρνησης εξαιτίας της πολιτικής λιτότητας που ακολουθούσε ενισχύει τις επιφυλάξεις για την πορεία της δημοσιονομικής προσαρμογής.
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές παρακολουθούν στενά κάθε πιθανή ένδειξη χαλάρωσης της δημοσιονομικής πολιτικής, καθώς οποιαδήποτε απόκλιση από τους συμφωνημένους στόχους θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τις πιέσεις στα ρουμανικά περιουσιακά στοιχεία.
Ομόλογα: Υποχώρησαν οι αποδόσεις, αλλά το κόστος δανεισμού παραμένει το υψηλότερο στην ΕΕ
Η προοπτική σχηματισμού κυβέρνησης έχει προσφέρει κάποια ανακούφιση στην αγορά κρατικών ομολόγων της Ρουμανίας.
Η απόδοση του εγχώριου 10ετούς κρατικού ομολόγου έχει υποχωρήσει κατά περίπου μισή ποσοστιαία μονάδα από το υψηλό άνω του 7,6% που είχε καταγραφεί τον προηγούμενο μήνα.
Παρά τη βελτίωση, το κόστος δανεισμού της χώρας εξακολουθεί να είναι το υψηλότερο μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ανάκαμψη έχουν καταγράψει επίσης οι τίτλοι εξωτερικού χρέους της Ρουμανίας.
Η θετική αυτή αντίδραση δείχνει ότι οι επενδυτές αντιμετωπίζουν ως σημαντική εξέλιξη τον πιθανό τερματισμό της πολιτικής αβεβαιότητας, χωρίς ωστόσο να θεωρούν ότι έχουν εξαλειφθεί οι δημοσιονομικοί κίνδυνοι.
Ο κίνδυνος πρόωρων εκλογών και η άνοδος της Ακροδεξιάς
Αν και θεωρείται απίθανο να αποτύχει ο Νικουλέσκου στην ψηφοφορία της Τρίτης, ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα πολιτική αναταραχή.
Σε περίπτωση που δεν εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ο πρόεδρος Νικουσόρ Νταν ενδέχεται να υποχρεωθεί να προκηρύξει πρόωρες εκλογές, μια επιλογή την οποία έχει μέχρι σήμερα προσπαθήσει να αποφύγει.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι σε περίπτωση νέας προσφυγής στις κάλπες, η Ακροδεξιά θα μπορούσε να αναδειχθεί νικήτρια, επωφελούμενη από το έντονο αντικυβερνητικό και αντισυστημικό κλίμα.
Για τον λόγο αυτό, η ψήφος εμπιστοσύνης της Τρίτης δεν αποτελεί απλώς μια διαδικασία σχηματισμού κυβέρνησης.
Αποτελεί κρίσιμο τεστ για την πολιτική σταθερότητα της Ρουμανίας, την αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής της και τη δυνατότητά της να αποφύγει την απώλεια της επενδυτικής βαθμίδας.
Η πρόκληση για τον Νικουλέσκου είναι να εξασφαλίσει τη δημοσιονομική προσαρμογή που απαιτούν οι αγορές, χωρίς να διαρρήξει την εύθραυστη πολιτική ισορροπία στην οποία θα στηρίζεται η κυβέρνησή του.