Κάθε χρόνο τον Φεβρουάριο, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ συγκεντρώνονται στη δυτική ακτή της Νορβηγίας για να εξασκηθούν στην καταδίωξη εχθρικών υποβρυχίων. Αν και απευθύνεται κυρίως στη Ρωσία, η φετινή άσκηση είχε ένα επιπλέον κοινό: τον Ντόναλντ Τραμπ.
Η νορβηγική θάλασσα είναι η πύλη προς την Αρκτική — μια περιοχή με αυξανόμενη στρατηγική σημασία, ακόμη και πριν ο πρόεδρος επαναλάβει την απαίτησή του για τον έλεγχο της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ, αμφισβητώντας παράλληλα τη σημασία της συμμαχίας.
Οι ευρωπαίοι ναύαρχοι που ηγήθηκαν της φετινής άσκησης «Arctic Dolphin» ήθελαν να δείξουν πώς συμβάλλουν στην άμυνα της περιοχής, για τη δική τους ασφάλεια και για την ασφάλεια των ΗΠΑ.
Σε παγωμένες θερμοκρασίες, περίπου 1000 μέλη των ενόπλων δυνάμεων από την Ισπανία, τη Νορβηγία, την Πολωνία, την Ολλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία εντάχθηκαν σε μια ομάδα φρεγατών, ελικοπτέρων και αεροσκαφών περιπολίας για να σαρώσουν τη Νορβηγική Θάλασσα αναζητώντας δύο υποβρύχια που υποδύονταν τους εχθρούς.
Στόχος της άσκησης είναι να σταματήσει η απειλή πριν εισέλθει «στην καρδιά της ευρωατλαντικής περιοχής», όπως εξήγησε ο ναύαρχος Κίρε Χάουγκεν, αρχηγός του πολεμικού ναυτικού της Νορβηγίας.
Ακολούθησε ένα «κρυφτοκυνηγητό», με τα δύο συμβατικά υποβρύχια — από τη Νορβηγία και τη Γερμανία — να πλέουν ανάμεσα στα νορβηγικά φιόρδ προσπαθώντας να εξαφανιστούν χωρίς να εντοπιστούν κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Για να τα εντοπίσει, το ΝΑΤΟ ενεργοποιεί μια σειρά από σόναρ, τα οποία είτε συνδέονται με το κύτος των πολεμικών πλοίων είτε κατεβαίνουν στη θάλασσα με ελικόπτερα. Τα αεροσκάφη επιτήρησης P-8 βοηθούν χρησιμοποιώντας τα δικά τους ραντάρ και αναπτύσσοντας σόναρ γνωστά ως sonobuoys. Αυτά επιτρέπουν στο ΝΑΤΟ να προσδιορίσει την απόσταση του υποβρυχίου από το σκάφος και την ταχύτητα με την οποία ταξιδεύει.
Σύμφωνα με το Bloomberg, το κατόρθωμα δεν είναι εύκολο: η πρόκληση της Αρκτικής είναι ότι το παγωμένο, γλυκό νερό από το Βορρά αναμιγνύεται με το ζεστό, αλμυρό νερό από το Ρεύμα του Κόλπου, επιτρέποντας στα υποβρύχια να κρύβονται σε διαφορετικά στρώματα νερού. Ο πάγος αποτελεί ένα επιπλέον εμπόδιο, καθώς ο θόρυβος που παράγεται από την κίνησή του βοηθά στην απόκρυψη του θορύβου των υποβρυχίων, καθώς και ο κίνδυνος που ενέχει για τα πλοία.
Η Αρκτική φιλοξενεί τον Βόρειο Στόλο της Ρωσίας, το ένα τέταρτο του παγκόσμιου εφοδιασμού φυσικού αερίου και έναν πλούτο βιοποικιλότητας που γίνεται όλο και πιο προσβάσιμος λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Είναι επίσης η έδρα της Γροιλανδίας, η κυριαρχία της οποίας έχει σπείρει βαθιά διαίρεση και δυσπιστία στην διατλαντική συμμαχία, ως αποτέλεσμα των απειλών του Τραμπ να την καταλάβει.
Από την πλευρά της, η Ρωσία έχει επεκτείνει τη στρατιωτική της παρουσία στον Αρκτικό Κύκλο. Σύμφωνα με την Nuclear Threat Initiative, το ρωσικό ναυτικό διέθετε περίπου 64 σκάφη το 2024, 16 από τα οποία είναι υποβρύχια με πυρηνική πρόωση και βαλλιστικούς πυραύλους. Την ίδια χρονιά, τα υποβρύχια των ΗΠΑ ήταν περίπου 71, 14 από τα οποία έφεραν βαλλιστικούς πυραύλους. Η Ρωσία διαθέτει ένα τρίτο περισσότερες στρατιωτικές βάσεις στον Αρκτικό Κύκλο από όλα τα μέλη του ΝΑΤΟ συνδυασμένα, σύμφωνα με το International Institute for Strategic Studies.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε ότι η συμμαχία πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερη συλλογική ευθύνη για την άμυνα της Αρκτικής. Ο απερχόμενος επικεφαλής του ναυτικού του ΝΑΤΟ, Μάικ Ούτλεϊ, δήλωσε πέρυσι στο Bloomberg ότι, αν και η συμμαχία διαθέτει περισσότερες δυνατότητες από τη Ρωσία, δεν έχει επί του παρόντος τη στρατιωτική ανθεκτικότητα για μια παρατεταμένη σύγκρουση.
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Σουηδίας, Τομπάιας Μπίλστρομ, ο οποίος διαπραγματεύτηκε την ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ, δήλωσε ότι δεν πιστεύει ότι η συμμαχία έχει επαρκή γνώση του υποβρυχίου στόλου της Ρωσίας που δραστηριοποιείται στην Αρκτική και ότι ίσως χρειαστεί να αναπτύξει περισσότερες ικανότητες στην περιοχή για την ανίχνευση και τον εντοπισμό τους.
Το ΝΑΤΟ έχει ξεκινήσει μια αποστολή επαγρύπνησης, την «Arctic Sentry», η οποία θα αντικατοπτρίζει τον τρόπο λειτουργίας της συμμαχίας στην Ανατολική Ευρώπη και τη Βαλτική, αν και αφορά κυρίως την αναδιοργάνωση και τον καλύτερο συντονισμό των υφιστάμενων πόρων της συμμαχίας.
Κατά τη διάρκεια της άσκησης στη Νορβηγική Θάλασσα, μόλις εντοπιστούν τα υποβρύχια, αυτά και ο ναυτικός στόλος πραγματοποιούν τακτικές ελιγμών σε ένα σενάριο τύπου πολέμου που μιμείται τον τρόπο με τον οποίο θα επιτίθεντο το ένα στο άλλο με τορπίλες, χωρίς να τις εκτοξεύουν πραγματικά.
Με μεγαλύτερες επενδύσεις και την πρόοδο της τεχνολογίας, τα υποβρύχια της Ρωσίας γίνονται όλο και πιο ικανά και πιο δύσκολο να εντοπιστούν. Τα πυρηνικά υποβρύχια, σε αντίθεση με τα συμβατικά που χρησιμοποιούνται στο Arctic Dolphin, είναι ταχύτερα και δεν χρειάζεται να αναδύονται στην επιφάνεια τόσο συχνά. Πέρυσι, ο Βλαντιμίρ Πούτιν παρουσίασε το τελευταίο υποβρύχιο της Ρωσίας, το οποίο μπορεί να μεταφέρει μικρές τορπίλες Poseidon, οι οποίες, όπως είπε, απέφυγαν την αναχαίτιση σε δοκιμές.
Εν τω μεταξύ, το λιώσιμο των πάγων ανοίγει νέες ναυτιλιακές διαδρομές, τις οποίες εκμεταλλεύεται ο σκιώδης στόλος της Ρωσίας, συμβάλλοντας στην τροφοδότηση του πολέμου της εναντίον της Ουκρανίας. Σύμφωνα με το Bellona Environmental Foundation, το 2025 εκατό πλοία που είχαν υποστεί κυρώσεις έπλευσαν μέσω της Βόρειας Θαλάσσιας Οδού κατά μήκος της αρκτικής ακτής της Ρωσίας. Αν και οι αριθμοί είναι ακόμα μικροί, τα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων χρησιμοποιούν επίσης όλο και περισσότερο τη διαδρομή, η οποία μπορεί να μειώσει κατά το ήμισυ το 40ήμερο ταξίδι από την Ασία στην Ευρώπη μέσω της νότιας Αφρικής.
Με την κλιματική αλλαγή έρχεται η αύξηση της θερμοκρασίας των υδάτων, η οποία αυξάνει την προοπτική μεγαλύτερου ανταγωνισμού για τα ορυκτά καύσιμα, τα κοιτάσματα σπάνιων γαιών και την αλιεία. Σύμφωνα με την Αμερικανική Γεωλογική Υπηρεσία, περίπου 90 δισεκατομμύρια βαρέλια ανεξερεύνητου πετρελαίου και 1.670 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια ανεξερεύνητου φυσικού αερίου ενδέχεται να βρίσκονται εντός του Αρκτικού Κύκλου.
Η Αμερικανική Ακτοφυλακή δήλωσε πέρυσι ότι παρακολουθούσε μια ομάδα κινεζικών ερευνητικών σκαφών στην αμερικανική περιοχή της Αρκτικής. Η θαλάσσια στρατηγική του ΝΑΤΟ αναφέρει ότι η Κίνα «ενισχύει την παρουσία της στον Άπω Βορρά και την Αρκτική, παραμένοντας ασαφής ως προς τις προθέσεις της».
Προς το παρόν, το ζήτημα της Γροιλανδίας φαίνεται να έχει υποχωρήσει, καθώς η προσοχή των δυτικών ηγετών στρέφεται ξανά στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ των ΗΠΑ, της Ουκρανίας και της Ρωσίας. Ωστόσο, οι αξιωματούχοι δεν είναι σίγουροι ότι το Arctic Sentry και η συμφωνία για τη συνέχιση των συζητήσεων επί του θέματος αρκούν για να κατευνάσουν τον Τραμπ. Σε επίπεδο ΝΑΤΟ και ΕΕ, αναγνωρίζεται ότι το ζήτημα της Γροιλανδίας δεν έχει τελειώσει.
Με την περιοχή να γίνεται όλο και πιο πολύτιμη, αυτό αποδεικνύει γιατί το ΝΑΤΟ παραμένει μια τόσο πολύτιμη συμμαχία, ακόμη και για τις χώρες που δεν ανήκουν στην Αρκτική, σύμφωνα με τον Ρουίζ Εσκαγέντο του ισπανικού πολεμικού ναυτικού. «Οι ΗΠΑ, η Ευρώπη και ο Καναδάς έχουν όλοι επωφεληθεί από αυτή τη συμμαχία στο παρελθόν», δήλωσε ο υποναύαρχος. «Ας διατηρήσουμε αυτό που έχουμε».
Διαβάστε ακόμη
Καραβίας: Μερίσματα υψηλότερα του 55% για την τριετία από τη Eurobank
Φρένο στον παράνομο τζόγο: Πρόστιμα έως και 800.000 ευρώ, κάθειρξη μέχρι 10 έτη – Όλα τα μέτρα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα