Η Επιτροπή Ειρήνης που πρότεινε ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, ξεκίνησε μετ’ εμποδίων: αμφισβητείται από την Ευρώπη, επικρίνεται από το Ισραήλ και χαιρετίζεται από κύκλους προσκείμενους στο Κρεμλίνο.

Ο Γάλλος Πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, απέρριψε άμεσα την πρόσκληση, η οποία είχε σταλεί και σε ισχυρούς άνδρες όπως ο ηγέτης της Λευκορωσίας, Αλεξάντερ Λουκασένκο. Αρκετές φιλελεύθερες δημοκρατίες εμφανίστηκαν αμήχανες, χωρίς να γνωρίζουν πώς να αντιδράσουν, αλλά και χωρίς να θέλουν να έρθουν σε ευθεία σύγκρουση με τον Τραμπ.

Η ανησυχία αυτή φαίνεται δικαιολογημένη. Ενοχλημένος από την άρνηση του Γάλλου Προέδρου, ο Τραμπ απείλησε να επιβάλει δασμό 200% στη σαμπάνια.

«Κανείς δεν τον θέλει, γιατί σύντομα θα είναι εκτός εξουσίας», είπε τη Δευτέρα στους δημοσιογράφους. «Θα βάλω δασμό 200% στα κρασιά και τις σαμπάνιες του και τότε θα έρθει».

Πίεση για υπογραφές στο Νταβός

Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το παρασκήνιο, ο Τραμπ θέλει το πλήρες καταστατικό και τις αρμοδιότητες της επιτροπής να υπογραφούν στο Νταβός την Πέμπτη 22/1. Ωστόσο, ορισμένες λεπτομέρειες του κειμένου έχουν θορυβήσει αρκετούς από τους προσκεκλημένους.

Ο χρόνος για αποφάσεις είναι περιορισμένος. Ηνωμένο Βασίλειο, Σουηδία, Ολλανδία, Γερμανία και Καναδάς αναμένεται να ακολουθήσουν τη Γαλλία και να μην συμμετάσχουν στην τελετή, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις σκέψεις τους.

Ο Τραμπ απαιτεί από τα κράτη να καταβάλουν 1 δισ. δολάρια για μόνιμη συμμετοχή στο συμβούλιο, όρος που αποκάλυψε το Bloomberg και επιβεβαίωσε ο Λευκός Οίκος. Η απαίτηση αιφνιδίασε πολλούς ηγέτες και προκάλεσε σύγχυση.

Τα δυνητικά μέλη του συμβουλίου —που σχεδιάστηκε πέρυσι ως όργανο υπό τον Τραμπ για την εποπτεία της ανοικοδόμησης της μεταπολεμικής Γάζας— άρχισαν να αποσύρονται μέσα στο Σαββατοκύριακο. Στους προσκεκλημένους περιλαμβάνονται ηγέτες από τον Καναδό πρωθυπουργό, Μαρκ Κάρνεϊ, έως τον Πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Εξουσίες συγκεντρωμένες στον Τραμπ

Μεγάλη ανησυχία προκάλεσε η διατύπωση του καταστατικού, το οποίο, σύμφωνα με έγγραφο που είδε το Bloomberg, φαίνεται να αποδίδει την τελική εξουσία λήψης αποφάσεων στον ίδιο τον Τραμπ. Αυτό εγείρει ερωτήματα, μεταξύ άλλων, για το πού θα κατευθύνονται τα χρήματα της μακροχρόνιας συμμετοχής.

Ευρωπαίοι σύμμαχοι, πάντως, εργάζονται για την τροποποίηση των όρων και τον συντονισμό κοινής στάσης, επιδιώκοντας παράλληλα να πείσουν και αραβικές χώρες να ασκήσουν πίεση για αλλαγές.

Η στάση αυτή συνοψίζει την ευρωπαϊκή προσέγγιση στη δεύτερη θητεία Τραμπ: κέρδος χρόνου, επίδειξη διάθεσης συνεργασίας και προσπάθεια αποκλιμάκωσης. Οι συζητήσεις είναι ιδιαίτερα δύσκολες, καθώς συμπίπτουν με ευαίσθητες διαπραγματεύσεις για τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και με απειλές του Τραμπ για απόκτηση της Γροιλανδίας.

Ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ήταν ο πρώτος που αντέδρασε δημόσια. Αν και στηρίζει την ιδέα της Επιτροπής Ειρήνης, το γραφείο του ανέφερε ότι η σύνθεση μιας υποεπιτροπής για τη Γάζα «δεν συντονίστηκε με το Ισραήλ και αντίκειται στην πολιτική του», μετά τη συμμετοχή αξιωματούχων από το Κατάρ και την Τουρκία.

Αντιδράσεις και διαφοροποιήσεις

Άλλοι ηγέτες άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγών. Ο Κάρνεϊ δήλωσε ότι, «κατ’ αρχήν», θα συμμετείχε, αλλά οι όροι πρέπει να συζητηθούν, ξεκαθαρίζοντας πάντως ότι ο Καναδάς δεν θα καταβάλει το τέλος. Ο Βρετανός πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, δεν ενέκρινε το σχέδιο, περιοριζόμενος να πει ότι θα συζητήσει με συμμάχους.

Αντίθετα, ο Πρόεδρος της Αργεντινής, Χαβιέρ Μιλέι, επιβεβαίωσε ότι θα είναι ιδρυτικό μέλος, ενώ η Ιταλίδα πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι, παρουσιάστηκε ως μεσολαβήτρια «έτοιμη να συμβάλει».

Η Κίνα φέρεται να βρίσκεται επίσης στη λίστα, χωρίς επίσημη επιβεβαίωση. Το υπουργείο Εξωτερικών της χώρας δεν απάντησε σε σχετικό αίτημα.

Παρασκηνιακοί ρόλοι και σκληρή κριτική

Ο πρώην Βρετανός πρωθυπουργός, Τόνι Μπλερ, που έχει οριστεί εκτελεστικό στέλεχος της επιτροπής, διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στο παρασκήνιο, μαζί με τους απεσταλμένους του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ. Υπάρχει περιθώριο αναθεώρησης του καταστατικού μετά τις πρώτες αντιδράσεις, αν και ο εκπρόσωπος του Μπλερ δήλωσε ότι δεν εμπλέκεται στον καθορισμό της σύνθεσης.

Σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις, ανώτεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι είναι ιδιαίτερα επικριτικοί, βλέποντας στην πρωτοβουλία μια προσπάθεια δημιουργίας εναλλακτικού ή ανταγωνιστικού σχήματος προς τον ΟΗΕ. Εκτιμούν ότι ο Τραμπ τη βλέπει ως όχημα για την επίλυση και άλλων συγκρούσεων και για τον έλεγχο διεθνών εξελίξεων.

Ορισμένες χώρες ενδέχεται να απορρίψουν πλήρως την πρόσκληση, ενώ άλλες —όπως ο Καναδάς— να αποδεχθούν κατ’ αρχήν τη συμμετοχή και να διαπραγματευτούν τους πιο προβληματικούς όρους.

Κάποιοι προσκεκλημένοι αντέδρασαν με ενθουσιασμό. Ο Ούγγρος ΥΠΕΞ, Πέτερ Σιγιάρτο, χαρακτήρισε «τιμή» την πρόσκληση προς τον πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν και επιβεβαίωσε τη συμμετοχή. Ο Βασιλιάς του Μαρόκου, Μοχάμεντ ΣΤ΄, επίσης αποδέχθηκε.

Ο Πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, έχει προσκληθεί να συμμετάσχει, όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ. Ευρωπαίος αξιωματούχος έκανε λόγο για«φάρσα», δεδομένης της εισβολής στην Ουκρανία, προειδοποιώντας ότι επιτείνει το δίλημμα της Ευρώπης: συμμόρφωση με τον Τραμπ ή περαιτέρω ρήγμα στη διατλαντική συμμαχία.

Διαβάστε ακόμη 

ΟΠΑΠ – Allwyn: Επιταχύνεται η συνένωση, τα επόμενα βήματα

ΔΕΔΔΗΕ: Φρένο στις διακοπές ρεύματος για καταγγελίες ρευματοκλοπής

Hellenic Train: Γρήγορα τρένα, αργό δίκτυο – Γιατί η υποδομή θα κρίνει το μέλλον του σιδηροδρόμου

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα