Το Who is Who των τουρκικών εκλογών

Την Κυριακή 1η Νοεμβρίου πραγματοποιούνται εκλογές στην Τουρκία. Είναι οι δεύτερες σε διάστημα πέντε μηνών, καθώς μετά τις εκλογές του Ιουνίου δεν υπήρξε συμφωνία για το σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας.

Το πολιτικό περιβάλλον έχει καταστεί δυσχερές. Ο πόλεμος με τους Κούρδους αντάρτες έχει επανακάμψει. Βομβιστικές επιθέσεις αυτοκτονίας σε Άγκυρα και ανατολική Τουρκία, πιθανώς από Ισλαμιστές, οδήγησαν στον θάνατο περισσότερους από 130 ανθρώπους. Ενώ υπάρχουν ανησυχίες ότι ο πόλεμος στη γειτονική Συρία εντείνεται.

Η βία έχει ενισχύσει τις αντιθέσεις μεταξύ των πολιτικών και έχει πλήξει τις αγορές. Την ίδια ώρα, όμως, οι δημοσκοπήσεις υποδεικνύουν ότι τα ίδια κόμματα που απέτυχαν να σχηματίσουν κυβέρνηση συνεργασίας θα πρέπει, εκ νέου, να προσπαθήσουν, καθώς δεν αναμένεται κάποιο εξ αυτών να κερδίσει την πλειοψηφία. Ας δούμε, όμως, τους βασικούς «παίκτες»:

Recep Tayyip Erdogan, πρόεδρος της Τουρκίας

Μπορεί η δική του πολιτική «θέση» να μην κινδυνεύει στις εκλογές της Κυριακής, αλλά κατά κάποιο τρόπο παραμένει το βασικό πρόσωπο στην όλη διαδικασία. Αν και ο ρόλος του ως πρόεδρος της χώρας απαιτεί να είναι υπερκομματικός, έχει επιδοθεί σε δημόσια στήριξη του κυβερνώντος κόμματος AKP, το οποίο αυτός ίδρυσε και ήταν πρόεδρός του για πάνω από μία 10ετία. Ο Ερντογάν στοχεύει να δημιουργήσει ένα νέο προεδρικό σύστημα, συγκεντρώνοντας πολλές εξουσίες, ενώ την ίδια ώρα αγωνίζεται να προστατεύσει τον στενό κύκλο των συνεργατών του από σκάνδαλα διαφθοράς, με τα κόμματα της αντιπολίτευσης να δηλώνουν ότι όλα τα σκάνδαλα θα επανεξεταστούν. Προκειμένου να επιτύχει τους στόχους του και να παραμείνει ο απόλυτα κυρίαρχος στην πολιτική ζωή της Τουρκία, θα πρέπει το AKP να κατακτήσει την πλειοψηφία.

Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP)

Το κόμμα έχει κυβερνήσει την Τουρκία από το 2002 και παραμένει ο «υποψήφιος» με τις περισσότερες πιθανότητες να δημιουργήσει μία κυβέρνηση συνεργασίας. Έχει τις ρίζες του στο πολιτικό Ισλάμ και σήμερα επικεφαλής του είναι ο ευνοούμενος του Ερντογάν, Αχμέτ Νταβούτογλου, του οποίου η προεδρία μπορεί να τεθεί σε αμφισβήτηση εάν τελικώς το AKP δεν κερδίσει την πλειοψηφία. Ως κυβέρνηση το ΑΚΡ έχει ενισχύσει τη θέση της θρησκείας και έχει «επιτεθεί» στον στρατό. Τονίζει ότι επί της δική του κυβερνητικής θητείας ο μέσος ρυθμός ανάπτυξης έφθασε στο 5% ετησίως. Οι αντίπαλοι εστιάζουν στις κατηγορίες για διαφθορά και για την αυταρχική διακυβέρνηση.

Λαϊκό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα (CHP)

Το κόμμα ιδρύθηκε από τον δημιουργό της μοντέρνας Τουρκίας, Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Κυβέρνησε ελάχιστα κατά τις πρόσφατες δεκαετίες, αλλά διατηρεί το status ως ο βασικός αντίπαλος του ΑΚΡ και του Ερντογάν. Ο επικεφαλής του, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, στην προεκλογική εκστρατεία τόνισε την προσωπική του τιμιότητα, αλλά δεν φαίνεται να κερδίζει ψηφοφόρους πέραν από τη βάση του κόμματός του, στην οποία, πάντως, συμπεριλαμβάνονται οι περισσότερο μορφωμένοι αλλά και εύποροι Τούρκοι. Το CHP έχει δηλώσει πρόθυμο να σχηματίσει κυβέρνηση συνασπισμού με το ΑΚΡ, προκειμένου να αποτραπούν επαναλαμβανόμενες εκλογές. Υπάρχουν, όμως, μεγάλες διαφορές μεταξύ των δύο κομμάτων, κάτι που καθιστά δύσκολη τη συνεργασία. Το CHP αντιτίθεται στην πολιτική των Ερντογάν – Νταβούτογλου ενάντια στον πρόεδρο της Συρίας, Άσαντ και επιθυμεί μεταρρυθμίσεις μεταξύ των οποίων στο να καταστεί περισσότερο κοσμικό το εκπαιδευτικό σύστημα. Σε επίπεδο οικονομίας, το κόμμα επιθυμεί διεύρυνση της φορολογικής βάσης και έχει, παραδοσιακά, ταχθεί υπέρ της ενίσχυσης του ρόλου του κράτους αλλά και της προστασίας των εργαζομένων.

Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης (MHP)

Το βασικό θέμα που υποστηρίζει το υπέρ-εθνικιστικό κόμμα, με ηγέτη τον Ντεβλέτ Μπαχτσελί, είναι η διακοπή των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων με τους Κούρδους αντάρτες, τις οποίες ξεκίνησε πριν από τρία χρόνια ο Ερντογάν, προκειμένου να δώσει τέλος σε τρεις δεκαετίες πολέμου. Αν και οι ειρηνευτικές διεργασίες έχουν καταρρεύσει το MHP εξακολουθεί να κατηγορεί το ΑΚΡ και τον Ερντογάν, ότι με αυτόν τον τρόπο ενθάρρυνε τους αντάρτες και δημιούργησε το κατάλληλο περιβάλλον ώστε να ξεσπάσει η πρόσφατη βία. Οι πιο σκληροπυρηνικοί υποστηρικτές του ζουν στις φτωχές περιοχές της κεντρικής Τουρκίας, αρκετοί από τους οποίους έχουν χάσει δικούς τους ανθρώπους λόγω του πολέμου με τους Κούρδους. Αν και οι συγκεκριμένοι ψηφοφόροι είναι συγγενείς πολιτικά με τους αντίστοιχους του ΑΚΡ, ο Μπαχτσελί δεν φαίνεται πρόθυμος να συνεργαστεί με το ΑΚΡ. Αν και δεν το έχει αποκλείσει, έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν συμμετέχει σε κυβέρνηση εάν σε αυτήν συμμετάσχει και το φιλοκουρδικό κόμμα.

Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα (HDP)

Φιλοκουρδικό κόμμα, στο οποίο ηγούνται από κοινού οι Σελαχατίν Ντεμιρτάς και Φιγκέν Γιουκσεκντάγκ, ήταν η έκπληξη των εκλογών του Ιουνίου. Κέρδισε το 13% των ψήφων και έδρες στη Βουλή για πρώτη φορά. Στηρίχθηκε από ψηφοφόρους σε περιοχές της νοτιοανατολικής Τουρκίας όπου ζουν πολλοί Κούρδοι αλλά και αρκετούς Τούρκους ψηφοφόρους που θέλουν να μπλοκάρουν τις φιλοδοξίες του Ερντογάν. Επίσης κέρδισε ψήφους καθώς έχει ταχθεί υπέρ των δικαιωμάτων των ομοφυλοφίλων αλλά της ισότητας των δύο φίλων. Η επιτυχία του HDP ήταν ο βασικός λόγος που το ΑΚΡ έχασε την πλειοψηφία. Από τον Ιούνιο έως και σήμερα ο Ερντογάν και η κυβέρνηση έχει προσπαθήσει να αμαυρώσει την εικόνα του κόμματος, συνδέοντάς το για σχέσεις με ένοπλους Κούρδους αντάρτες. Οι ακτιβιστές του κόμματος έχουν αποτελέσει στόχους της αστυνομίας, ενώ έχουν αποκλειστεί από εμφανίσεις σε ΜΜΕ. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν, πάντως, ότι το κόμμα διατηρεί τα ποσοστά του και αναμένεται να ξεπεράσει εκ νέου το 10%, το όριο για να εισέλθει στο τουρκικό κοινοβούλιο. Δεν θεωρείται πιθανό να εισέλθει στην κυβέρνηση, καθώς οι εθνικιστές αρνούνται να συνεργαστούν με τους Κούρδους.