Για το μεγαλύτερο μέρος των τελευταίων δύο δεκαετιών, το εργοστάσιο της Union Dicon Salt στην πρωτεύουσα της Νιγηρίας παρέμενε ανενεργό. Οι ζημίες συσσωρεύονται και ο μεγαλύτερος μέτοχός της φαίνεται να έχει εξαφανιστεί.
Ουσιαστικά, η εταιρεία είναι ετοιμοθάνατη. Κι όμως, στο χρηματιστήριο, η αξία της δεν έχει κάνει τίποτα άλλο παρά να ανεβαίνει φέτος. Για λόγους που ούτε τα ίδια τα στελέχη της Union Dicon δεν μπορούν να εξηγήσουν, μικροεπενδυτές και κερδοσκόποι αγοράζουν τις μετοχές μαζικά. Καταγράφει άνοδο σχεδόν 250% φέτος, γεγονός που την τοποθετεί μεταξύ των 10 καλύτερων μετοχών στη Νιγηρία για αυτή τη χρονιά.
Έχουν περάσει είκοσι χρόνια από τότε που η Union Dicon παρήγαγε αλάτι από το εργοστάσιό της στο Λάγος.
Η ψηφιακή φρενίτιδα των retail επενδυτών
Η άνοδος αυτή αποτελεί μέρος μιας χρηματιστηριακής φρενίτιδας που σαρώνει τη χώρα, καθοδηγούμενη εν μέρει από day traders που αναζητούν την ευκαιρία να πλουτίσουν γρήγορα. Παρόλο που το χρηματιστήριο της Νιγηρίας είναι μικρό με βάση τα παγκόσμια πρότυπα (η διάμεση χρηματιστηριακή αξία των εισηγμένων εταιρειών είναι μόλις 35 εκατομμύρια δολάρια), η άνοδός του υπογραμμίζει τη δύναμη των επενδυτικών εφαρμογών (brokerage apps). Αυτές οι εφαρμογές προσελκύουν νέους πελάτες από απομακρυσμένες γωνιές του κόσμου, δίνοντάς τους την ευκαιρία να κερδοσκοπούν σε μετοχές που διογκώνονται από τη διαφημιστική εκστρατεία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Οι ιδιώτες (retail) επενδυτές έχουν εξελιχθεί σε μια υπολογίσιμη δύναμη στη Νιγηρία. Τα φυσικά πρόσωπα βρίσκονταν πίσω από το ένα τρίτο του συνόλου των συναλλαγών στο Χρηματιστήριο της Νιγηρίας στα τέλη του 2025, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία. Το ποσοστό αυτό αυξήθηκε από το ένα πέμπτο που ήταν το προηγούμενο έτος. Πριν από πέντε χρόνια, η συμμετοχή τους ήταν πολύ μικρότερη.
Ο Μπόνιφας Οκέζι, ένας 70χρονος ιδιοκτήτης εταιρείας ταχυμεταφορών, είναι ένας από αυτούς τους μικροεπενδυτές. Ελπίζει ότι το ποντάρισμά του στις μετοχές της Union Dicon, ή ίσως κάποιο άλλο από τα στοιχήματά του, θα είναι αυτό που θα του αποφέρει μια περιουσία. Αν και το χαρτοφυλάκιό του περιλαμβάνει ορισμένες μεγαλύτερες εταιρείες, ο ίδιος είναι πιο ενθουσιασμένος με τις μικρές.
Το δέλεαρ των «Penny Stocks» και η πραγματικότητα
«Αυτές τις μετοχές των λίγων σεντς (penny stocks), ακόμη και με λίγα νάιρα στην τσέπη σου μπορείς να τις αγοράσεις», δήλωσε ο Οκέζι ένα απόγευμα καθώς βρισκόταν στο λόμπι του χρηματιστηρίου της Νιγηρίας. «Η αγορά είναι ρίσκο, επομένως ρισκάρουμε», είπε. «Είναι κάτι με το οποίο έχουμε εθιστεί».
Για το στέλεχος της Union Dicon, Άλφρεντ Τζέιμς, αυτό το ράλι είναι ένας παραλογισμός. Υπήρξε μια μικρή προσπάθεια επανεκκίνησης του ετοιμόρροπου εργοστασίου τον περασμένο Αύγουστο, αλλά, όπως λέει ο Τζέιμς, η παραγωγή αλατιού είναι ουσιαστικά μηδενική από το 2004. Και, προσθέτει, η εταιρεία «δεν έχει πληρώσει μερίσματα σε κανέναν. Απλώς πιστεύω ότι ο κόσμος πιάνει κάποιες τάσεις και νομίζει ότι κάτι συμβαίνει».
Αυτές οι «τάσεις» βοήθησαν στο να εκτιναχθεί η μετοχή πάνω από τα 23 νάιρα (το ισοδύναμο περίπου 2 σεντς του δολαρίου ΗΠΑ), από 7 νάιρα που ήταν τον Ιανουάριο.
Για την ευρύτερη αγορά της Νιγηρίας, υπάρχουν πολλοί καλοί λόγοι πίσω από το γενικότερο ράλι. Η Dangote Cement Plc έχει διπλασιαστεί φέτος, καθώς ο ιδιοκτήτης της, ο δισεκατομμυριούχος Αλίκο Ντανγκότε, προχωρά με τα σχέδια για μια δευτερεύουσα εισαγωγή στο χρηματιστήριο του Λονδίνου. Οι πετρελαϊκές εταιρείες, όπως η Seplat Energy Plc, αποκομίζουν απροσδόκητα κέρδη.
Ωστόσο, οι μετοχές υψηλής κεφαλαιοποίησης (blue-chip) είναι πολύ ακριβές για πολλούς απλούς επενδυτές, οπότε στρέφονται σε επενδυτικούς λογαριασμούς που μπορούν να ανοίξουν ακόμη και με 5.000 νάιρα (λιγότερο από 5 δολάρια) και επιλέγουν τις πιο «καυτές» μετοχές.
Οι κίνδυνοι της φούσκας και το καμπανάκι των ειδικών
Πρόκειται για μια τάση γεμάτη κινδύνους, ειδικά σε μια χώρα όπου σχεδόν ο μισός πληθυσμός ζει σε συνθήκες ακραίας φτώχειας. Οι περισσότεροι ανεξάρτητοι traders τείνουν τελικά να χάνουν χρήματα επειδή δεν είναι καλοί στην επιλογή μετοχών και στο σωστό timing της αγοράς (market timing), δήλωσε η Μπιγκέ Καχραμάν, καθηγήτρια στο Said Business School του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, η οποία έχει μελετήσει τις επενδύσεις λιανικής.
«Είναι αρκετά επικίνδυνο, ειδικά όταν οι άνθρωποι πιθανότατα έχουν ήδη περιορισμένες οικονομίες», είπε. «Ακόμη και σε κανονικές περιόδους, οι retail επενδυτές τείνουν να χάνουν χρήματα, αλλά το πόσα χάνουν μπορεί πραγματικά να ενισχυθεί κατά τη διάρκεια μιας φούσκας στην αγορά».
Πολλοί ερασιτέχνες Νιγηριανοί traders δεν γνωρίζουν τι αγοράζουν και κινδυνεύουν να καταστραφούν, σύμφωνα με τον Ντέιβιντ Αντόνρι, διευθύνοντα σύμβουλο της χρηματιστηριακής Highcap Securities Ltd.
«Ορισμένες από τις συναλλαγές γίνονται με την προσδοκία ότι η τιμή θα αυξηθεί περαιτέρω επειδή αυξήθηκε χθες», δήλωσε.
Ο επικεφαλής της οικονομικής ρυθμιστικής αρχής της Νιγηρίας δήλωσε πέρυσι ότι η προτίμηση για κερδοσκοπία αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την ανάπτυξη της χώρας. Περισσότερο από το ένα τέταρτο των σχεδόν 240 εκατομμυρίων ανθρώπων της Νιγηρίας «τζογάρουν» τακτικά, σε σύγκριση με λιγότερο από το 5% που επενδύει στις κεφαλαιαγορές, δήλωσε τότε ο Γενικός Διευθυντής της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, Εμομοτίμι Αγάμα.
Ρυθμιστικά μέτρα και η άνοδος των online πλατφορμών
Οι ρυθμιστικές αρχές έχουν λάβει ορισμένα μέτρα για να χαλιναγωγήσουν τη φρενίτιδα, αλλά το ράλι παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξέλεγκτο. Τον Φεβρουάριο, το χρηματιστήριο ανέστειλε τη διαπραγμάτευση της μετοχής της Zichis Agro-Allied Industries Plc, αφού σημείωσε άνοδο 600% μέσα σε λίγες εβδομάδες από την εισαγωγή τους. Η αναστολή ήρθη αργότερα και η Zichis καταγράφει τώρα άνοδο άνω του 2.500% από το ντεμπούτο της στην αγορά. Εκπρόσωπος της εταιρείας δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό, ενώ η εταιρεία έχει συμβουλεύσει στο παρελθόν τους μετόχους να βασίζονται μόνο στις επίσημες γνωστοποιήσεις.
Ωστόσο, με τις μετοχές να ανεβαίνουν συνεχώς, πολλοί ιδιώτες δεν πτοούνται. Ο επιχειρηματικός σύμβουλος Τσινενού Ντίκε, για παράδειγμα, λέει ότι χρησιμοποιούσε χρηματιστές στο παρελθόν, αλλά τώρα βασίζεται σε δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης και στη δική του κρίση για να επενδύσει.
Έχοντας κερδίσει απόδοση 500% από τις μετοχές της Deap Capital μέσα σε μόλις ένα χρόνο, ο 45χρονος Ντίκε δεν σκοπεύει να εγκαταλείψει τις penny stocks, επειδή «εάν μια μετοχή είναι ήδη χαμηλά, στην περιοχή του ενός νάιρα, πόσο πιο βαθιά μπορεί να πέσει;»
Σε αυτό βοηθά το γεγονός ότι ο Ντίκε και άλλοι αυτοδίδακτοι επενδυτές προσελκύονται από μια πληθώρα διαδικτυακών επενδυτικών πλατφορμών που υπόσχονται γρήγορες και φθηνές συναλλαγές. Σε μία από τις πιο δημοφιλείς εφαρμογές, που ονομάζεται Bamboo, σχεδόν το ένα τέταρτο των πελατών είναι κάτω των 25 ετών και τείνουν να διαθέτουν μια διάμεση επένδυση περίπου 13.000 νάιρα κάθε φορά, δηλαδή περίπου 10 δολάρια.
«Προσελκύουμε νέους ανθρώπους και αυτό είναι συναρπαστικό για εμάς», δήλωσε ο Ρίτσμοντ Μπάσεϊ, ο οποίος ίδρυσε τη χρηματιστηριακή εταιρεία.
Ανάμεσα στους χρήστες του Bamboo είναι η Ιφεανιτσούκουου Ομορέγκιε, μια 24χρονη παραγωγός περιεχομένου σε ραδιοφωνικό σταθμό του Λάγος. Αγκάλιασε τις επενδύσεις λίγο περισσότερο από ένα χρόνο πριν, αγοράζοντας μετοχές της Dangote Sugar Refinery Plc στα 25 νάιρα ανά μετοχή. Έκτοτε, προσθέτει σταδιακά περισσότερα χρήματα, προτιμώντας εταιρείες των οποίων τα προϊόντα χρησιμοποιεί η ίδια.
Η Ομορέγκιε εργάζεται εξ αποστάσεως από το σπίτι της στο Λάγος για έναν καναδικό ραδιοφωνικό σταθμό και χρησιμοποιεί την τοπική εφαρμογή Bamboo.
«Είπα στον εαυτό μου ότι αν μπορώ να ξεκινήσω με 5.000 νάιρα, τότε ακόμα κι αν τα χάσω, δεν θα είναι μεγάλος πόνος», είπε η Ομορέγκιε.
Μέχρι στιγμής, η στρατηγική της αποδίδει καλά. Οι μετοχές της Dangote Sugar έχουν τριπλασιαστεί από τότε που τις αγόρασε. Της αρέσει να ελέγχει συχνά τις επενδύσεις της, επειδή «όταν ανοίγεις την εφαρμογή, μπορείς να δεις πόσα κέρδισες σήμερα από τις μετοχές σου».
Διαβάστε ακόμη
Ανεβαίνει στα 500 εκατ. η ευρωπαϊκή στήριξη για τα λιπάσματα – Πλάνο για 1,5 δισ. με εθνικούς πόρους
Fourlis: Εθελούσια έξοδος για έως 250 εργαζόμενους με πακέτο άνω των δύο ετών αποδοχών
Απολαμβάνοντας νωχελικά ένα κοκτέιλ χωρίς καν να βγεις από το νερό
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα